Cách đây không lâu, một trong những công ty chứng khoán (CTCK) có thế mạnh về phân tích nghiên cứu là BSC đã hạ dự báo chỉ số VN-Index trong năm 2026 từ mức 1.954 điểm xuống còn 1.750 điểm. Những người tinh ý dễ dàng nhận ra rằng các dự báo trên thị trường chứng khoán (TTCK) thường có tính tương đồng cao từ nhiều phía. Ngoài các yếu tố như tầm nhìn, năng lực và nghiệp vụ, còn có yếu tố hạn chế rủi ro: nếu dự báo đúng thì cùng đúng, còn nếu sai thì cũng giống nhau. Trở thành thiểu số dự báo sai có thể ảnh hưởng xấu đến danh tiếng và uy tín nghề nghiệp, vì vậy giải pháp dự báo tương đồng thường được lựa chọn.
Sự khác biệt trong điều chỉnh dự báo
Khi các CTCK bắt đầu điều chỉnh dự báo với những mức khác nhau, đây là lúc bộ phận phân tích thể hiện năng lực và cá tính riêng. Chưa bàn đến độ chính xác, vốn luôn là thách thức hàng đầu, nhưng cá tính của các bộ phận phân tích đã phát ra nhiều tín hiệu tích cực. Các CTCK đương nhiên phải có trách nhiệm chứng minh và bảo vệ dự báo của mình, qua đó tạo ra những tương tác phù hợp cho nhà đầu tư (NĐT) là khách hàng. Việc CTCK vượt ra khỏi vùng an toàn cũng cho thấy sự tự tin, là nền tảng để kỳ vọng những ý tưởng đột phá.
Thách thức từ diễn biến VN-Index
Sở dĩ cần đặt ra vấn đề ý tưởng mới cho dự báo vì diễn biến của VN-Index thời gian qua đã tạo ra không ít thách thức. Nhiều năm nay, các phân tích về VN-Index thường đặt câu hỏi: nếu loại trừ một số cổ phiếu (CP) hoặc một nhóm CP nhất định thì chỉ số sẽ là bao nhiêu? Cách làm này xuất phát từ hiện tượng thiểu số CP vốn hóa lớn có tác động mạnh đến chỉ số. Nghĩa là, đa số CP khác có thể giảm, nhưng chỉ cần thiểu số CP vốn hóa lớn tăng là chỉ số tăng. Do đó, dù chỉ số tăng, nhưng nếu chọn sai CP thì hiệu quả danh mục không cao, thậm chí thua lỗ.
Việc tăng/giảm của chỉ số vẫn có những giá trị riêng, phản ánh các yếu tố tổng thể của thị trường, và các sản phẩm phái sinh vẫn có giá quy chiếu theo chỉ số. Tuy nhiên, theo thời gian, thị trường cần những yếu tố chi tiết và thực dụng hơn. Chẳng hạn, CTCK thường đưa ra dự báo và chỉ số, nhưng kèm theo đó là danh mục CP hoặc tiềm năng các ngành nghề được khuyến nghị – đây mới là yếu tố quan trọng nhất. Điều NĐT quan tâm là ngành nghề nào, CP nào có khả năng vượt lên (tăng mạnh hơn xu hướng chung) hoặc CP nào có tính phòng thủ cao khi thị trường không thuận lợi. Sau cá tính của CTCK, điều NĐT cần nhất chính là tính thực dụng.
