Căng thẳng Trung Đông leo thang, thị trường toàn cầu dồn mắt vào eo biển Hormuz
Giới quan sát thị trường đang trong tư thế sẵn sàng để theo dõi sát sao những biến động có thể xảy ra vào đầu tuần tới, sau khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang đáng kể. Nguyên nhân bắt nguồn từ đợt tập kích của Mỹ và Israel vào Iran, tiếp theo là đòn trả đũa quyết liệt của Tehran trên khắp khu vực trong ngày 28 tháng 2. Các nhà đầu tư dự báo rằng tác động của căng thẳng lần này đến thị trường tài chính toàn cầu sẽ lớn hơn nhiều so với những xung đột địa chính trị gần đây, trong đó diễn biến tại eo biển Hormuz được đánh giá sẽ đóng vai trò then chốt.
Eo biển Hormuz - điểm nghẽn dầu mỏ chiến lược
Ông Kenneth Goh, Giám đốc quản lý tài sản tư nhân tại UOB Kay Hian - công ty môi giới chứng khoán có trụ sở tại Singapore, nhấn mạnh rằng quyết định của Iran đối với khu vực eo biển Hormuz, nằm tại bờ biển phía nam nước này, có thể tạo ra tác động sâu rộng đến dòng chảy dầu mỏ và hoạt động thương mại toàn cầu. Eo biển Hormuz với cửa ngõ hẹp được xem là một trong những tuyến thương mại hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Nằm ở giữa vùng biển của Oman và Iran, eo biển Hormuz với không gian hẹp là một trong những điểm nghẽn dầu mỏ chiến lược hàng đầu thế giới. Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu thị trường Kpler của Bỉ, trong năm 2025, mỗi ngày có khoảng 13 triệu thùng dầu thô đã được vận chuyển qua eo biển này, tương đương với 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu.
Bài học từ xung đột trước và lo ngại hiện tại
Trong xung đột giữa Israel và Iran hồi tháng 6 năm 2025, thị trường chứng khoán đã giảm mạnh ngay sau khi giao tranh nổ ra, nhưng sau đó sớm phục hồi khi nhận thấy hoạt động tại eo biển Hormuz không bị gián đoạn. Theo ông Goh, đây cũng chính là một vấn đề mà thị trường sẽ theo dõi sát sao khi mở cửa vào ngày 2 tháng 3, đó là liệu căng thẳng leo thang lần này có khiến tuyến hàng hải ở Hormuz bị tắc nghẽn nghiêm trọng hay không.
Iran thường xuyên đe dọa sẽ phong tỏa eo biển Hormuz như một lá bài chiến lược để gây sức ép lên những đối thủ khi xảy ra căng thẳng. Đây cũng là tuyến đường biển "độc đạo" dẫn dầu đến và đi từ các nước vùng Vịnh trong khu vực Vịnh Ba Tư, làm tăng thêm tính nhạy cảm của nó.
Tác động bước đầu và cảnh báo an toàn
Tác động bước đầu đã xuất hiện khi Reuters ngày 28 tháng 2 đưa tin một số công ty dầu khí lớn thông báo tạm dừng chuyển hàng đi qua eo biển Hormuz. Hiệp hội tàu chở dầu quốc tế INTERTANKO cho biết Hải quân Mỹ đã cảnh báo hạn chế tàu hàng di chuyển trong khu vực vịnh Oman, khu vực phía bắc biển Ả Rập và eo biển Hormuz.
Quân đội Mỹ cũng xác nhận rằng họ không thể đảm bảo an toàn cho các chuyến tàu thương mại giữa thời điểm căng thẳng cao độ hiện nay, làm dấy lên mối lo ngại về sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Phản ứng của nhà đầu tư và dự báo thị trường
Ông Goh cũng lưu ý rằng các nhà đầu tư sẽ tìm kiếm những nơi trú ẩn an toàn, chẳng hạn như mua USD hay yen Nhật khi đồng tiền mạnh lên, cùng với đó là làn sóng đổ xô mua vàng như một tài sản phòng ngừa rủi ro. Tuy nhiên, một số nhà quản lý quỹ nhận định rằng biến động chính trị và kinh tế đã diễn ra nhiều tháng qua và nhiều nhà đầu tư vốn đã chủ động tìm đến những phương án tránh rủi ro từ trước.
Do đó, tác động đến thị trường trong căng thẳng lần này nhiều khả năng sẽ ở mức hạn chế, ít nhất là trong giai đoạn đầu, khi các yếu tố cơ bản vẫn chưa bị ảnh hưởng quá sâu sắc. Dù vậy, tất cả đều đồng ý rằng việc theo dõi chặt chẽ tình hình tại eo biển Hormuz là điều tối quan trọng để đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt trong thời gian tới.
