Citi cảnh báo: AI có thể gây thất nghiệp cao và giảm phát tại Mỹ
Trong một báo cáo mới gửi khách hàng, các nhà nghiên cứu tại Citigroup đã đưa ra cảnh báo rằng việc ngày càng nhiều công ty áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp cao hơn. Những mất mát về việc làm này có khả năng đẩy nền kinh tế Mỹ vào con đường giảm phát, một tình trạng bấp bênh khi giá cả thực sự sụt giảm thay vì chỉ chậm lại.
Giảm phát: Mối nguy hiểm tiềm ẩn
Mặc dù giảm phát nghe có vẻ có lợi cho người tiêu dùng, nhưng nguyên nhân đằng sau nó lại không hề tốt đẹp. Các nhà kinh tế thường coi giảm phát là một vấn đề khó giải quyết hơn so với lạm phát quá nóng. Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể tăng lãi suất để kiểm soát giá cả, nhưng trong trường hợp giảm phát, các nhà hoạch định chính sách chỉ có thể hạ lãi suất đến một mức độ nhất định trước khi phải tìm kiếm các biện pháp khác để thúc đẩy nền kinh tế.
Nền kinh tế Mỹ chỉ mới trải qua tình trạng giảm phát một vài lần trong thế kỷ qua, và mỗi lần đều diễn ra trong những giai đoạn căng thẳng kinh tế chưa từng có, chẳng hạn như thời kỳ Đại suy thoái (1930) và Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu (2008).
AI và nguy cơ thất nghiệp
Báo cáo của Citigroup nhấn mạnh: "Cuối cùng, việc triển khai AI sẽ dẫn đến thất nghiệp cao hơn và giảm phát, và xu hướng lãi suất của Mỹ có khả năng sẽ thấp hơn", mặc dù họ cũng lưu ý rằng thời điểm của các bước phát triển liên quan đến AI vẫn còn "rất mơ hồ".
Nỗi lo ngại về tình trạng mất việc làm trên diện rộng do AI đang gia tăng trong tuần này, sau một báo cáo gây xôn xao từ Citrini Research phác thảo một kịch bản trong đó tỷ lệ thất nghiệp có thể vọt lên trên 10% vào năm 2028. Những lo sợ này càng có thêm cơ sở khi công ty Block cắt giảm gần một nửa lực lượng lao động của mình.
Lợi ích năng suất và rủi ro phân phối thu nhập
Một số chuyên gia thị trường lập luận rằng những lợi ích về năng suất từ AI có thể bù đắp cho bất kỳ thiệt hại tiềm tàng nào phát sinh từ việc mất việc làm. Tuy nhiên, Citigroup cho rằng có rủi ro là những thành quả năng suất từ công nghệ này chủ yếu mang lại lợi ích cho một "nhóm tinh hoa AI nhỏ", điều này có thể khiến việc phân phối thu nhập bị "lệch lạc nghiêm trọng".
Trong kịch bản đó, giá cả trong nền kinh tế có thể sẽ giảm khi thất nghiệp tăng cao, buộc nhiều người phải thắt chặt chi tiêu hơn. Báo cáo nêu rõ: "Một sự gián đoạn về công nghệ kết hợp với chỉ một nhóm nhỏ có lợi ích đồng nghĩa với tình trạng có tăng trưởng hiệu suất nhưng lại tồn tại song song với thất nghiệp và giảm phát. Vì vậy, một kịch bản thất nghiệp cao, giảm phát là hoàn toàn có thể xảy ra".
Tình hình thị trường lao động và lạm phát hiện tại
Nhìn chung, thị trường việc làm tại Mỹ có vẻ đang ở trong tình trạng bấp bênh hơn gần đây. Trong khi tỷ lệ thất nghiệp vẫn giữ ổn định ở mức khoảng 4%, việc tuyển dụng phần lớn đã đình trệ trong năm qua, trong khi số lượng sa thải đã nhích cao hơn.
Lạm phát tiêu dùng tại Mỹ đã hạ nhiệt nhiều hơn dự kiến xuống mức 2,4% hằng năm vào tháng 1/2026, trong khi lạm phát bán buôn (wholesale) lại tăng cao hơn dự kiến ở mức 2,9%. Điều này cho thấy những biến động phức tạp trong nền kinh tế, làm dấy lên lo ngại về các tác động lâu dài của AI.
Nguồn: BI, Fortune Băng Băng
