Thị trường chứng khoán Việt Nam tiến gần ngưỡng nâng hạng MSCI với bộ quy tắc quản trị mới
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn của Morgan Stanley Capital International (MSCI). Kỳ rà soát quan trọng sẽ diễn ra vào tháng 3, hướng tới việc chính thức nâng hạng vào tháng 9 năm 2026. Tiêu chuẩn MSCI, với 18 tiêu chí khắt khe, đánh giá toàn diện về phân loại thị trường và tính bền vững doanh nghiệp (ESG), trở thành thách thức lớn nhưng cũng là động lực thúc đẩy cải cách.
Bước ngoặt từ khung pháp lý và VNCG Code 2026
Những thay đổi mang tính bước ngoặt trên thị trường được thúc đẩy bởi nền tảng pháp lý mới. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã công bố Bộ Nguyên tắc Quản trị công ty Việt Nam (VNCG Code 2026), bao gồm 9 nguyên tắc tập trung vào các trụ cột cốt lõi: đặt hội đồng quản trị ở vị trí trung tâm, tăng cường kiểm soát rủi ro, nâng cao chất lượng công bố thông tin, bảo vệ quyền lợi cổ đông, và lồng ghép yếu tố phát triển bền vững.
Đáng chú ý, VNCG Code 2026 được triển khai theo phương thức “Tuân thủ hoặc Giải thích”, khuyến khích doanh nghiệp áp dụng chuẩn mực cao hơn yêu cầu tối thiểu của pháp luật. Nếu chưa thể tuân thủ, doanh nghiệp cần giải thích minh bạch trong báo cáo định kỳ, tạo sự linh hoạt phù hợp với đặc thù từng đơn vị. Đây là thông lệ phổ biến tại nhiều quốc gia và trong khu vực ASEAN, góp phần nâng cao tính minh bạch.
Trước đó, nhiều quy định pháp lý mới đã được ban hành để cải thiện quản trị công ty, như Luật số 76/2025/QH15 sửa đổi Luật Doanh nghiệp và Nghị định 245/2025/NĐ-CP sửa đổi quy định chi tiết Luật Chứng khoán. Những thay đổi này nhằm hạn chế xung đột lợi ích, bảo vệ quyền lợi cổ đông và nhà đầu tư.
Tầm quan trọng của quản trị doanh nghiệp trong thu hút vốn quốc tế
Tại Diễn đàn “Mùa đại hội đồng cổ đông 2026: Tuân thủ hay bứt phá - Hiệu quả hay bền vững”, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhấn mạnh rằng khi dòng vốn quốc tế quan tâm đến thị trường mới nổi, nhà đầu tư không chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng hay chỉ số tài chính. Họ đánh giá kỹ lưỡng vấn đề quản trị doanh nghiệp, từ năng lực quản trị đến mức độ minh bạch thông tin và cam kết phát triển bền vững.
Ông Dương cho biết: “Tuân thủ là nền tảng quan trọng, nhưng nếu chỉ dừng ở mức độ tuân thủ, doanh nghiệp sẽ khó tạo sự khác biệt trong đánh giá của nhà đầu tư quốc tế. Ngược lại, những doanh nghiệp chủ động tiên phong nâng chuẩn quản trị, áp dụng VNCG Code, sẽ tạo dựng niềm tin và uy tín trên thị trường.” Điều này càng có ý nghĩa khi Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã đi vào hoạt động, mở ra kỳ vọng thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
Thực trạng và khuyến nghị cho mùa đại hội đồng cổ đông 2026
Theo ông Lê Trung Hải, Phó Trưởng ban Giám sát công ty đại chúng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, doanh nghiệp cần chú ý đến những thay đổi pháp lý, như bổ sung khái niệm “chủ sở hữu hưởng lợi” trong Luật Doanh nghiệp sửa đổi, nhằm nhận diện cá nhân kiểm soát thật sự và giảm rủi ro quản trị.
Dữ liệu đánh giá hơn 500 doanh nghiệp trên sàn HoSE cho thấy:
- 75% doanh nghiệp tổ chức đại hội đồng cổ đông đúng hạn trong bốn tháng đầu năm.
- Chỉ 67% doanh nghiệp công bố tài liệu họp đầy đủ, đúng hạn.
- Chỉ 29% doanh nghiệp tuyên bố tuân thủ hoàn toàn theo VNCG Code 2026.
Những con số này phản ánh khoảng cách giữa “tuân thủ tối thiểu” và “thực hành tốt nhất”. Ông Phan Lê Thành Long, Tổng Giám đốc Viện Thành viên Hội đồng quản trị Việt Nam (VIOD), khuyến nghị doanh nghiệp cần thay đổi tư duy tổ chức, đưa vào chương trình nghị sự các vấn đề như quản trị rủi ro địa chính trị, biến động giá nguyên vật liệu, và kịch bản ứng phó khẩn cấp.
Để tổ chức đại hội đồng cổ đông hiệu quả, doanh nghiệp nên:
- Công bố tài liệu trước 28 ngày theo khuyến nghị của VNCG Code 2026, thay vì tối thiểu 21 ngày theo quy định, giúp cổ đông có đủ thời gian nghiên cứu và phản hồi.
- Kết hợp hình thức họp trực tiếp và trực tuyến, tạo điều kiện tối đa cho cổ đông nước ngoài tham gia biểu quyết điện tử.
Một kỳ đại hội đồng cổ đông minh bạch, công khai không chỉ mang giá trị riêng cho doanh nghiệp, mà còn là thông điệp quan trọng gửi đến cộng đồng đầu tư quốc tế, chứng minh thị trường chứng khoán Việt Nam đang vận hành theo chuẩn mực quốc tế.
Bối cảnh và triển vọng tương lai
Gần đây, FTSE Russell đã chính thức công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên sang nhóm mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026, tùy thuộc vào đánh giá tạm thời trong kỳ review tháng 3/2026. Sự kiện này, cùng với tiến trình nâng hạng MSCI, cho thấy thị trường đang trên đà cải cách mạnh mẽ, hướng tới thu hút dòng vốn toàn cầu và nâng cao vị thế trên bản đồ tài chính quốc tế.
