Cổ phiếu dầu khí 'bùng nổ' giữa căng thẳng Trung Đông, VN-Index lao dốc rồi hồi phục
Thị trường chứng khoán Việt Nam sáng nay chứng kiến một phiên giao dịch đầy kịch tính, với VN-Index lao dốc hơn 70 điểm ngay trong phiên ATO do hàng chục cổ phiếu giảm sàn. Tuy nhiên, tình hình nhanh chóng thay đổi khi lượng cổ phiếu nằm sàn được hấp thụ hết, và đến 9h30, chỉ số thu hẹp đà giảm còn hơn 32 điểm. Trên sàn HoSE, chỉ còn một mã giảm sàn là VPG của CTCP Tập đoàn Việt Phát, nhưng sắc đỏ vẫn áp đảo với hơn 260 cổ phiếu giảm giá so với 75 mã tăng.
Tâm điểm đổ dồn vào nhóm dầu khí
Điểm nổi bật của phiên giao dịch là sự bùng nổ của cổ phiếu dầu khí. Trên sàn HoSE, các mã như PVD, BSR, PLX tăng trần, trong khi trên HNX và UPCoM, hàng loạt cổ phiếu thuộc "họ" P như OIL, PVO, POV, PTV, PVC, PVS cũng tăng hết biên độ. Nhóm dầu khí trong nước hưởng lợi từ đà tăng giá dầu thô WTI, vốn đã tăng mạnh 10% lên gần 70 USD/thùng - mức cao nhất trong 8 tháng.
Nguyên nhân chính đến từ việc Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công phối hợp chưa từng có vào Iran, khiến căng thẳng Trung Đông leo thang. Thị trường lo ngại nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu. Trong khi đó, OPEC+ quyết định tăng sản lượng thêm 206.000 thùng/ngày trong tháng 4, tương đương chưa tới 0,2% nhu cầu dầu toàn cầu, mức tăng khá hạn chế và không đủ để xoa dịu lo ngại.
Chuyên gia phân tích tác động ngắn hạn và dài hạn
Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân của Chứng khoán Yuanta Việt Nam - nhận định, các sự kiện chiến tranh và xung đột địa chính trị thường gây tác động tiêu cực lên thị trường chứng khoán trong ngắn hạn. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng có xu hướng giảm dần theo thời gian. Theo thống kê của Yuanta, trung bình sau khoảng 22 phiên giao dịch, chỉ số sẽ hình thành vùng đáy thấp nhất kể từ khi sự kiện bắt đầu, và cần thêm khoảng 47 phiên để phục hồi trở lại mức điểm ban đầu.
Đáng chú ý, mức độ tác động tiêu cực từ các xung đột tại khu vực Trung Đông thường thấp hơn so với những khu vực khác. Yuanta sử dụng mô hình hồi quy để dự báo ảnh hưởng, và kết quả cho thấy giá dầu là yếu tố có tác động ngược chiều mạnh nhất đến chỉ số S&P 500 trong vòng một tháng sau sự kiện. Điều này có nghĩa là khi giá dầu tăng mạnh, chỉ số S&P 500 có xu hướng giảm đáng kể.
Trong thực tế, ông Minh cho biết mỗi khi xảy ra xung đột, giá dầu thường tăng mạnh trong ngắn hạn do lo ngại gián đoạn nguồn cung, giúp nhóm cổ phiếu dầu khí hưởng lợi tức thời. Ngược lại, phần lớn các nhóm cổ phiếu còn lại chịu áp lực giảm điểm do tâm lý rủi ro gia tăng và chi phí đầu vào leo thang. Tuy nhiên, sau khoảng 22 ngày, thị trường có thể tạo đáy và dần hồi phục, khi đó giá dầu cũng có xu hướng hạ nhiệt.
Vì vậy, trong ngắn hạn, ông Minh khuyến nghị nhà đầu tư có thể cân nhắc tận dụng nhịp tăng mạnh của giá dầu để chốt lời nhóm dầu khí, đồng thời quan sát các nhịp điều chỉnh ở nhóm cổ phiếu khác để tích lũy cho giai đoạn phục hồi sau đó. Ông cũng nhấn mạnh yếu tố địa chính trị rất khó dự báo.
VN-Index ít phản ứng trực tiếp với xung đột Trung Đông
Ông Trần Hoàng Sơn - Giám đốc Chiến lược thị trường, Chứng khoán VPBank (VPBankS) - cho biết, các sự kiện căng thẳng tại Trung Đông thường khiến chỉ số S&P 500 giảm ngắn hạn khoảng 0,5-2%. Tuy nhiên, nếu xung đột không lan rộng, chứng khoán Mỹ thường phục hồi khá nhanh, chỉ trong vòng 1-2 tuần. Riêng xung đột Nga - Ukraine năm 2022 là trường hợp đặc biệt, khi mức giảm sâu và kéo dài hơn đáng kể do giá dầu tăng nóng kéo theo lạm phát toàn cầu.
Với thị trường Việt Nam, ông Sơn cho rằng VN-Index thường ít phản ứng trực tiếp với các xung đột Trung Đông, mức biến động đa phần dưới 1%. Ngoại lệ đáng chú ý là phiên 13/4/2024, khi Iran tấn công Israel, nhưng áp lực chủ yếu đến từ tỷ giá và động thái bán ròng của khối ngoại, hơn là tác động kinh tế trực tiếp. Thị trường thường rũ bỏ khá nhanh các xung đột cục bộ, đặc biệt nếu không ảnh hưởng lớn đến kinh tế toàn cầu.
Dự báo tuần giao dịch phía trước và cơ hội đầu tư
Đối với tuần giao dịch phía trước, ông Sơn dự báo tác động thị trường chủ yếu mang tính ngắn hạn, với trạng thái biến động và thận trọng gia tăng. Nếu xung đột Mỹ và Israel - Iran leo thang, giá dầu có thể tăng vọt (Brent đã tăng mạnh, có nguy cơ lên 90 - 100+ USD/thùng nếu eo biển Hormuz gián đoạn kéo dài), cùng tâm lý risk-off toàn cầu. Theo đó, thị trường có thể mở cửa tuần mới với áp lực bán và rung lắc mạnh.
Nếu giá dầu tăng vượt dự báo và xung đột lan rộng, VN-Index đang tiệm cận vùng đỉnh lịch sử 1.900-1.920 điểm, có thể điều chỉnh về vùng 1.850-1.870 điểm, hoặc sâu hơn về 1.800-1.830 điểm nếu lực bán lan rộng hay khối ngoại bán ròng mạnh. Dù vậy, ông Sơn nhấn mạnh mức giảm tổng thể khó lặp lại các cú sốc toàn cầu lớn trước đây. Biến động nếu có nhiều khả năng chỉ kéo dài vài phiên và sẽ hồi phục nhanh nếu xung đột không kéo dài hoặc không gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu toàn cầu.
Thị trường Việt Nam ít phụ thuộc trực tiếp vào dầu Iran, nên phản ứng chủ yếu thông qua yếu tố tâm lý và dòng vốn ngoại. Nếu giá dầu sớm ổn định nhờ phản ứng từ OPEC, VN-Index có thể tích lũy trở lại và duy trì xu hướng tăng, với cơ hội vẫn hiện hữu ở một số nhóm ngành:
- Dầu khí và năng lượng: Là nhóm được hưởng lợi rõ nét nhất khi giá dầu tăng, trở thành "điểm sáng" trong bối cảnh hiện tại, thậm chí đi ngược xu hướng chung.
- Hóa chất, đặc biệt là nhóm phân bón: Có thể hưởng lợi gián tiếp từ biến động giá nguyên liệu và thông tin hỗ trợ.
- Cảng biển và logistics: Cũng là nhóm đáng chú ý trong bối cảnh này.
Ngược lại, các ngành nhạy cảm với lạm phát và giá dầu tăng như tiêu dùng, sản xuất, vận tải đường bộ… có thể chịu áp lực nếu giá xăng dầu bán lẻ tăng mạnh.
Trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động, các chuyên gia khuyến cáo nhà đầu tư cần theo dõi sát sao diễn biến giá dầu và tình hình địa chính trị để đưa ra quyết định phù hợp, tận dụng cơ hội từ nhóm dầu khí trong ngắn hạn nhưng cũng chuẩn bị cho các kịch bản điều chỉnh sâu hơn nếu xung đột leo thang.
