Cổ phiếu 'bom tấn' mới lên sàn: Từ cơn sốt đến điều chỉnh mạnh
Thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm qua chứng kiến làn sóng niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) và chuyển từ UPCoM lên sàn HoSE sau thời gian dài yên ắng. Sự trở lại của Vinpearl (VPL) đầu năm đã kích hoạt xu hướng này, tiếp nối bởi ba "ông lớn" ngành chứng khoán: Techcombank Securities (TCX), VPBankS (VPX) và VPS (VCK) lần lượt IPO chỉ trong vài tháng. Các đợt chuyển sàn với quy mô vốn hóa lớn như Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) và Masan Consumer (MCH), cùng việc F88 điểm danh trên UPCoM, cũng thu hút sự chú ý.
Hiện tượng giảm giá đáng chú ý sau giai đoạn bùng nổ
Nhiều cổ phiếu này được dán nhãn "bom tấn" bởi môi giới và giới phân tích, thu hút dòng tiền lớn từ nhà đầu tư, với khối lượng đặt mua vượt xa kế hoạch, như TCX, VPX và VCK. Sự hưởng ứng nồng nhiệt ban đầu đẩy giá lên cao, ví dụ VPL lập đỉnh 106.300 đồng, cao hơn gần 50% so với giá tham chiếu, TCX tăng gần 21%, BSR hơn 18%, và F88 tăng hơn 465% lên 276.000 đồng.
Tuy nhiên, sau cơn sốt, nhiều cổ phiếu rơi vào giai đoạn điều chỉnh mạnh. Tính đến cuối phiên trước Tết, VCK giảm gần 23% so với giá tham chiếu phiên đầu, MCH và VPX điều chỉnh quanh 12%. So với mức đỉnh, VPL sụt 19,5% và F88 rơi gần 33%. Dữ liệu cụ thể cho thấy sự biến động đáng kể:
- TCX: Giá tham chiếu 46,8 đồng, giá cao nhất 56,5 đồng, giá ngày 13/2/2026 là 58,2 đồng, tăng 24,4% so với niêm yết nhưng chỉ tăng 3% so với đỉnh.
- VPX: Giá tham chiếu 33,9 đồng, giảm 11,7% so với niêm yết và 5,2% so với đỉnh.
- VCK: Giá tham chiếu 60 đồng, giảm 22,8% so với niêm yết và 12% so với đỉnh.
- VPL: Giá tham chiếu 71,3 đồng, tăng 20,1% so với niêm yết nhưng giảm 19,5% so với đỉnh.
- BSR: Giá tham chiếu 21,3 đồng, tăng 15% so với niêm yết và giảm 2,8% so với đỉnh.
- MCH: Giá tham chiếu 169,8 đồng, giảm 12,2% so với niêm yết và 18,1% so với đỉnh.
- F88: Giá tham chiếu 48,8 đồng, tăng 279,3% so với niêm yết nhưng giảm 32,9% so với đỉnh.
Lưu ý: Giá tham chiếu của MCH và F88 đã được tính lại theo tỷ lệ pha loãng sau khi phát hành thêm cổ phiếu.
Nguyên nhân sâu xa từ góc nhìn chuyên gia
Ông Phạm Nguyễn Hoàng Huy, Chuyên viên phân tích tại FinSuccess, giải thích rằng biến động giá sau niêm yết là hiện tượng bình thường, do thị trường đôi khi chưa phản ánh đúng giá trị thực của doanh nghiệp. Giá cổ phiếu không chỉ phụ thuộc vào nội tại công ty mà còn chịu tác động từ bối cảnh bên ngoài như yếu tố vĩ mô không thuận lợi, căng thẳng thanh khoản, và rủi ro địa chính trị, khiến tâm lý nhà đầu tư thận trọng.
Song song đó, định giá lúc IPO cao hơn so với lợi nhuận tiềm năng là yếu tố then chốt. Giá này thường do ban lãnh đạo hoặc bên tư vấn quyết định, không hoàn toàn phản ánh thị trường. Hơn nữa, kết quả kinh doanh trước IPO có thể được "làm đẹp" để thuận lợi phát hành, nhưng sau đó không đạt kỳ vọng, gây sức ép lên thị giá.
Lời khuyên đầu tư thông minh từ các chuyên gia
Dù sụt giảm giá ảnh hưởng tâm lý, FinSuccess nhận định nhiều nhà đầu tư chuyên nghiệp hiện nay tỉnh táo hơn, tập trung vào bản chất thay vì tên tuổi. Thị trường vẫn có cổ phiếu IPO với giá hợp lý, tạo cơ hội cho nhà đầu tư lớn rót vốn. Ông Huy khuyến nghị phân tích doanh nghiệp IPO như một doanh nghiệp bình thường, tuân thủ nguyên tắc 4 yếu tố:
- Quản trị: Đánh giá ban lãnh đạo có thâm niên, kinh nghiệm thực chiến, và sự tham gia của quỹ đầu tư chuyên nghiệp để tăng tính minh bạch.
- Kinh doanh: Ưu tiên doanh nghiệp có hoạt động cốt lõi ổn định và lợi thế cạnh tranh rõ ràng trong ngành.
- Tài chính: Kiểm tra cơ cấu tài sản và nợ vay, đảm bảo chỉ số thanh khoản trong ngưỡng an toàn dù có thể có nợ lớn để mở rộng.
- Định giá: Xem xét mức giá có thực sự rẻ so với tiềm năng tăng trưởng tương lai, đặc biệt khi cổ phiếu mới lên sàn thường dao động mạnh.
Ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân tại Chứng khoán Thiên Việt (TVS), nhấn mạnh rằng mọi quyết định đầu tư, kể cả cổ phiếu IPO, cần phân tích kỹ lưỡng, đặc biệt là yếu tố định giá. Nhà đầu tư nên so sánh với cổ phiếu cùng ngành hoặc đánh giá triển vọng dựa trên dự án kinh doanh. Ông Tâm lưu ý không có công thức cam kết giá IPO là rẻ hoặc giá sẽ tăng liên tục sau niêm yết, vì vận động còn phụ thuộc vào xu hướng thị trường, dòng tiền, và thông tin quanh thời điểm giao dịch.
Từ góc nhìn quản trị danh mục, ông Tâm khuyên xem cổ phiếu IPO như một phần trong danh mục đầu tư, kết hợp với cổ phiếu niêm yết hoặc tài sản khác để phân tán rủi ro và không bỏ lỡ cơ hội tăng giá khác. Việc nắm chắc các yếu tố này giúp nhà đầu tư có cơ sở vững chắc, tránh bẫy FOMO và phản ứng tâm lý trước biến động ngắn hạn.
