Gần 23.600 Tỷ Đồng Trái Phiếu Doanh Nghiệp Sai Phạm Trong Sử Dụng Vốn
Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận chỉ ra nhiều sai phạm nghiêm trọng trong việc sử dụng vốn từ trái phiếu doanh nghiệp, với tổng giá trị lên tới hơn 23.575 tỷ đồng. Các vi phạm này liên quan đến 26 doanh nghiệp phát hành trái phiếu từ năm 2019 đến cuối tháng 11/2024, gây lo ngại về rủi ro cho nhà đầu tư và sự ổn định của thị trường vốn.
Sai Phạm Tập Trung Ở Bất Động Sản Và Thương Mại
Theo báo cáo, các sai phạm diễn ra ở nhiều lĩnh vực khác nhau, nhưng tập trung đông nhất ở bất động sản và thương mại. Cụ thể, có 10 doanh nghiệp bất động sản với 88 mã trái phiếu, tổng giá trị hơn 52.573 tỷ đồng, và 6 doanh nghiệp thương mại với 70 mã trái phiếu, tổng giá trị hơn 20.305 tỷ đồng. Ngoài ra, các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng, chứng khoán, sản xuất kinh doanh cũng ghi nhận những vi phạm tương tự.
Các Loại Sai Phạm Chính
Xét theo các loại sai phạm, vi phạm về công bố thông tin là nhóm mà hầu hết doanh nghiệp mắc phải. Có 17 doanh nghiệp công bố thiếu các nội dung quan trọng trước khi phát hành, chẳng hạn như mục đích sử dụng vốn, thời điểm giải ngân và thông tin về tài sản đảm bảo. Nhiều đơn vị còn chậm trễ trong việc báo cáo kết quả phát hành, báo cáo tài chính định kỳ, tình hình sử dụng vốn và việc thanh toán gốc, lãi. Một số thậm chí báo cáo sai lệch về thời gian mua lại trái phiếu hoặc tình hình sử dụng vốn thực tế so với kết quả kiểm toán.
Sử dụng vốn sai mục đích là sai phạm nghiêm trọng và phổ biến thứ hai, với 14 doanh nghiệp bị phát hiện sử dụng tiền từ trái phiếu không đúng với phương án đã được phê duyệt hoặc công bố ban đầu. Bên cạnh đó, có 8 doanh nghiệp chuyển tiền cho đối tác hoặc công ty con mà không có hồ sơ chứng minh việc giám sát, kiểm tra mục đích sử dụng vốn. Tổng cộng, 19 doanh nghiệp vướng vào hai lỗi này, với tổng giá trị các lô trái phiếu sai phạm lên tới hơn 23.575 tỷ đồng.
Những Vấn Đề Khác Và Kiến Nghị Xử Lý
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp không thực hiện hoặc chậm đăng ký, lưu ký trái phiếu tập trung tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Có doanh nghiệp phát hành trái phiếu nhưng chưa có tài sản đảm bảo như đã công bố, tài sản đảm bảo không đủ tỷ lệ tối thiểu hoặc không thực hiện đăng ký giao dịch bảo đảm cho tài sản đó. Một số doanh nghiệp thực hiện mua lại trái phiếu khi chưa có hoặc không đúng với phương án đã được phê duyệt.
Đối với trường hợp sử dụng nguồn tiền từ phát hành trái phiếu không đúng mục đích, Thanh tra Chính phủ kiến nghị giao Bộ Tài chính chỉ đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) xử lý 14 doanh nghiệp và các tổ chức tư vấn liên quan. Nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc gây hậu quả đặc biệt lớn, hồ sơ sẽ được chuyển cho cơ quan chức năng để xử lý theo quy định.
Trường Hợp Cụ Thể Và Cảnh Báo Rủi Ro
Trước mắt, Thanh tra Chính phủ đã chuyển hồ sơ sang Bộ Công an với các sai phạm của 3 doanh nghiệp gồm Hưng Thịnh Land, Hưng Thịnh Investment và Hưng Thịnh Quy Nhơn. Nhóm này được kết luận không thanh toán đầy đủ gốc và lãi với số tiền quá hạn lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Quá trình phát hành và sử dụng tiền từ trái phiếu có nhiều vi phạm, tình hình tài chính hiện nay rất khó khăn, và số lượng nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu lớn, bao gồm hàng nghìn nhà đầu tư cá nhân.
Kết luận nêu rõ: "Cần phải được các cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát chặt chẽ, tránh nguy cơ đổ vỡ, rủi ro cho các nhà đầu tư, ảnh hưởng đến thị trường vốn và trật tự an ninh xã hội." Song song đó, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Tài chính nghiên cứu, sửa đổi các quy định pháp luật nhằm khắc phục các kẽ hở về hồ sơ phát hành, mục đích sử dụng vốn và tài khoản theo dõi thu chi để tăng cường quản lý.
