Thuế 0,1% cho tài sản số: Bước đột phá đưa thị trường thoát 'vùng xám'
Bộ Tài chính đang tiến hành lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo thông tư quy định chính sách thuế đối với các hoạt động giao dịch, chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa. Việc áp dụng mức thuế 0,1% được các chuyên gia đánh giá là bước ngoặt quan trọng, giúp đưa tài sản số thoát khỏi "vùng xám" pháp lý kéo dài, hướng tới xây dựng một thị trường minh bạch và phát triển bền vững.
Cân bằng lợi ích giữa nhà nước, doanh nghiệp và nhà đầu tư
Theo dự thảo thông tư, các hoạt động chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa sẽ thuộc nhóm không chịu thuế giá trị gia tăng. Tuy nhiên, đối với nhà đầu tư cá nhân, không phân biệt cư trú hay không cư trú, sẽ phải chịu thuế thu nhập cá nhân ở mức 0,1% trên doanh thu của mỗi lần chuyển nhượng. Mức thuế này tương đương với cách tính thuế hiện đang áp dụng cho các giao dịch chứng khoán.
Với các nhà đầu tư là tổ chức được thành lập tại Việt Nam và có thu nhập từ việc chuyển nhượng tài sản mã hóa, mức thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ là 20%. Thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng tài sản mã hóa được xác định bằng giá bán trừ đi giá mua và các chi phí liên quan trực tiếp đến việc chuyển nhượng. Thời điểm xác định doanh thu, thu nhập đối với chuyển nhượng tài sản mã hóa sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng chứng khoán.
Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, nhận định tài sản số là lĩnh vực mang tính toàn cầu cao. Do đó, nếu chính sách thuế thiếu sự hài hòa, thị trường trong nước có nguy cơ mất đi lợi thế cạnh tranh quan trọng. Ông Trung nhấn mạnh vấn đề cốt lõi không nằm ở việc thuế cao hay thấp, mà là tìm được điểm cân bằng lợi ích giữa ba bên: nhà nước, doanh nghiệp và nhà đầu tư, đồng thời đảm bảo thị trường phát triển một cách minh bạch và bền vững.
Từ góc nhìn này, ông Trung cho rằng mức thuế 0,1% được xem là phù hợp trong giai đoạn đầu hình thành và phát triển thị trường. Nhà nước sẽ có cơ sở pháp lý để quản lý và thu ngân sách, trong khi doanh nghiệp và nhà đầu tư vẫn giữ được động lực để tham gia vào thị trường chính thức.
"Chính sách thuế với tài sản số nên được thiết kế theo hướng khuyến khích thị trường hoạt động trong khuôn khổ pháp lý, thay vì tạo ra các rào cản khiến dòng vốn và giao dịch dịch chuyển ra ngoài tầm quản lý" - ông Trung nhấn mạnh.
Khi Việt Nam đặt mục tiêu thu hút dòng vốn và các nhà đầu tư chuyên nghiệp quốc tế, ông Trung nhận định chính sách thuế với tài sản số không chỉ đơn thuần là bài toán về tỷ lệ thu mà còn gắn liền với việc tạo lập một môi trường đầu tư cạnh tranh, minh bạch và hợp lý. Do đó, cơ chế thuế trong lĩnh vực này cần tiếp tục được nghiên cứu, điều chỉnh cho phù hợp - đặc biệt là trong bối cảnh các sàn giao dịch tài sản số đang dần hình thành và đi vào vận hành ổn định.
Công nhận hợp pháp và thiết lập kỷ cương quản lý
Luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, đánh giá mức thuế 0,1% là "bước đi khôn ngoan và thực tế" của Bộ Tài chính trong giai đoạn thí điểm từ năm 2025 đến 2030. Mức thuế này không quá nặng nề để đẩy nhà đầu tư rời bỏ thị trường, nhưng vẫn đủ để thiết lập kỷ cương quản lý mới.
"Mức 0,1% là ngang bằng với mức thuế đang áp dụng cho chuyển nhượng chứng khoán tại Việt Nam hiện nay. Đây là cách tiếp cận bình đẳng hóa các loại hình tài sản đầu tư tài chính" - luật sư Hoàng Hà nhìn nhận.
Theo luật sư, đối với các nhà đầu tư dài hạn, đây là mức thuế rất thấp và có thể chấp nhận được. Trong khi đó, với các nhà đầu tư ngắn hạn, những người thường xuyên thực hiện đầu tư lướt sóng, thì đây là mức thuế suất đáng kể và cần được tính toán kỹ lưỡng.
Việc áp dụng mức thuế 0,1% mang lại nhiều tác động tích cực cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Luật sư Hoàng Hà nhìn nhận thuế là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy nhà nước công nhận tài sản mã hóa là một loại tài sản có giá trị và các giao dịch liên quan được xem là hợp pháp, được bảo hộ bởi pháp luật dân sự. Điều này giúp gỡ bỏ "vùng xám" pháp lý đã kéo dài trong nhiều năm qua.
Thông qua việc thu thuế tại nguồn (tại các sàn giao dịch thí điểm), cơ quan quản lý có thể giám sát dòng tiền hiệu quả hơn, hỗ trợ công tác phòng chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố. Thay vì yêu cầu cá nhân tự kê khai giá mua - giá bán phức tạp (dễ dẫn đến gian lận hoặc sai sót), việc thu mức thuế 0,1% trên mỗi lần giao dịch sẽ giúp cơ quan thuế quản lý dễ dàng hơn và giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho người dân.
Cũng theo luật sư Hoàng Hà, đa số các nước phát triển coi Crypto (tiền mã hóa/tiền số) là tài sản và đánh thuế dựa trên lợi nhuận thực tế. Tuy nhiên, các nước đang phát triển như Ấn Độ hay Việt Nam lại có xu hướng áp dụng thuế suất thấp trên doanh thu hoặc thuế tại nguồn để dễ quản lý trong giai đoạn đầu thí điểm. Cách làm của Việt Nam được đánh giá là thận trọng, khuyến khích người dân chuyển từ các giao dịch lén lút, không minh bạch sang giao dịch trên các nền tảng được cấp phép chính thức.
