Chiều 29/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) tại phiên họp thứ 4. Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình định hướng chính sách, nêu rõ dự thảo Luật gồm 10 chương, 62 điều, giảm 21 điều so với Luật hiện hành (83 điều), tương ứng giảm khoảng 30% tổng số điều.
Phân cấp và cắt giảm điều kiện kinh doanh
Một trong những điểm nhấn của dự thảo là phân cấp thẩm quyền quyết định cho phép chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản từ Thủ tướng Chính phủ sang UBND cấp tỉnh. Việc này nhằm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và nâng cao tính chủ động của địa phương.
Về cắt giảm điều kiện kinh doanh, dự thảo cắt giảm 1 thủ tục thông báo trước khi bán, cho thuê mua phần diện tích sàn xây dựng hình thành trong tương lai. Đồng thời, đơn giản hóa 6 nhóm điều kiện kinh doanh: điều kiện của tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản; điều kiện nhà ở, công trình xây dựng có sẵn và hình thành trong tương lai; điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật; điều kiện chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án; và đơn giản hóa, bãi bỏ một số điều kiện đối với hoạt động dịch vụ bất động sản như tên gọi, đăng ký hoạt động, chứng nhận và đào tạo của sàn giao dịch.
Dự thảo cũng cắt giảm 4/12 thủ tục hành chính, gồm thủ tục đăng ký quyền khai thác, sử dụng thông tin dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản; 3 thủ tục về cấp mới, cấp lại giấy phép hoạt động của sàn giao dịch. Ba thủ tục liên quan đến cấp mới, cấp lại chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản cũng được đơn giản hóa.
Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thực tiễn
Dự thảo sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn, như làm rõ phạm vi điều chỉnh, hoàn thiện khái niệm, bổ sung loại hình nhà ở có mục đích lưu trú (condotel, officetel) và nhà ở thương mại giá phù hợp. Đồng thời, làm rõ quy định về phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng, theo hướng không bắt buộc sử dụng đúng công năng.
Các quy định về cá nhân nước ngoài, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được mua, thuê nhà ở cũng được sửa đổi để thống nhất với Luật Nhà ở. Quy định về kinh doanh quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật và chuyển nhượng dự án được điều chỉnh để bảo đảm đồng bộ với pháp luật đất đai, đầu tư.
Về hợp đồng kinh doanh bất động sản, dự thảo mở rộng các loại hợp đồng được chuyển nhượng, quy định nội dung tối thiểu của hợp đồng và làm rõ nguyên tắc áp dụng đồng thời, rà soát thống nhất với pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Bổ sung quy định mới
Dự thảo bổ sung quy trình giao dịch bất động sản và quy định về hoàn thành nghĩa vụ tài chính đối với các dự án PPP. Một cơ chế bảo đảm mới được thêm vào: 5% giá trị còn lại của hợp đồng kinh doanh bất động sản và 5% giá trị còn lại của hợp đồng mua bán bất động sản hình thành trong tương lai phải được bảo đảm bằng chuyển vào tài khoản phong tỏa hoặc hình thức bảo đảm khác theo thỏa thuận.
Dự thảo cũng bổ sung các loại hợp đồng kinh doanh bất động sản được chuyển nhượng, bao gồm hợp đồng mua bán, thuê mua nhà ở, nhà có mục đích lưu trú và phần diện tích sàn trong công trình xây dựng, áp dụng cho cả tài sản hình thành trong tương lai và tài sản có sẵn chưa được cấp giấy chứng nhận.
Ý kiến thẩm tra và kết luận
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật, đề nghị rà soát việc bổ sung sản phẩm nhà có mục đích lưu trú, căn hộ du lịch, căn hộ văn phòng vào phạm vi bất động sản được kinh doanh. Ông nhấn mạnh cần bảo đảm thống nhất giữa pháp luật đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản, không ảnh hưởng đến nghĩa vụ với Nhà nước, phân định rõ giữa trường hợp tồn tại và dự án mới, đồng thời bảo đảm nguyên tắc không hợp thức hóa sai phạm.
Ủy ban cũng đề nghị làm rõ trường hợp phân cấp cho tỉnh quyết định chuyển nhượng dự án đã được Thủ tướng chấp thuận trước đây, nhất là dự án liên tỉnh, có yếu tố quốc phòng, an ninh, nghĩa vụ tài chính lớn hoặc cơ chế đặc thù cần ý kiến trung ương; quy định thời hạn, giá trị ý kiến, công khai quyết định và cập nhật dữ liệu.
Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, Ủy ban Thường vụ cơ bản thống nhất với định hướng chính sách và sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản. Ủy ban Thường vụ thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, đề nghị Chính phủ khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm chất lượng và tiến độ. Giao Ủy ban Kinh tế và Tài chính chủ trì hoàn thiện báo cáo ý kiến trình Quốc hội.
