Thị trường xe điện Trung Quốc đang trải qua giai đoạn khốc liệt nhất, với cuộc chiến giá cả hủy diệt và sự đào thải hàng loạt. Theo chuyên gia Beatrix Keim, người có gần 20 năm kinh nghiệm tại Trung Quốc, các hãng xe Đức vẫn còn cơ hội để lấy lại vị thế nhờ chất lượng và vai trò quan trọng trong nền kinh tế Trung Quốc.
Cuộc cách mạng xe điện Trung Quốc: Giai đoạn tự ăn thịt
Beatrix Keim, được mệnh danh là "bà trùm" am hiểu thị trường Trung Quốc nhất trong ngành ô tô Đức, mô tả tình cảnh hiện tại: "Cuộc cách mạng xe điện tại Trung Quốc hiện đang bước vào giai đoạn tàn nhẫn nhất: Tự ăn thịt chính những đứa con của nó." Thị trường ô tô Trung Quốc đang quá nhiệt với quá nhiều thương hiệu lao vào cuộc chiến giá cả, nhiều nhà sản xuất có sản lượng dưới 200.000 xe/năm, không đủ để có lợi nhuận.
Hàng loạt hãng xe nội địa yếu kém sẽ bị xóa sổ, buộc thị trường phải hợp nhất quy mô lớn. Đây được xem là cơ hội vàng cho các tập đoàn xe châu Âu, đặc biệt là Đức, để tái chiếm thị phần.
Chính sách mới của Trung Quốc: Chất lượng lên ngôi
Từ năm 2026, Trung Quốc sẽ chuyển hướng đầu tư từ xe điện sang các lĩnh vực công nghệ cốt lõi như lượng tử, sản xuất sinh học và quân sự. Xe điện không còn được xếp vào "ngành công nghiệp mới nổi chiến lược" mà đã trở thành ngành "đã định hình và trưởng thành". Điều này đồng nghĩa với việc cắt giảm trợ cấp và gỡ bỏ bảo hộ cho các thương hiệu nội địa.
Các tiêu chuẩn kiểm định nghiêm ngặt mới về chất lượng, an toàn và ổn định sẽ được áp dụng từ năm 2026, siết chặt kiểm soát đối với các startup xe điện Trung Quốc vốn thường đốt cháy giai đoạn. Đây là thế mạnh của các hãng xe Đức, vốn nổi tiếng với quy trình thử nghiệm an toàn nghiêm ngặt.
Vai trò "nhà tuyển dụng khổng lồ" của các hãng xe Đức
Volkswagen tạo việc làm cho gần 100.000 lao động trực tiếp tại Trung Quốc, BMW và Mercedes-Benz cũng nắm giữ chuỗi cung ứng với hàng ngàn nhân sự bản địa. Trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc suy thoái và thất nghiệp cao, các doanh nghiệp này đóng vai trò quan trọng trong ổn định xã hội.
Bà Beatrix phân tích: "Chính phủ Bắc Kinh không thể mạo hiểm đẩy hàng trăm ngàn lao động này ra đường. Đây là quân bài vị thế và đòn bẩy chính trị vô giá của các hãng xe Đức."
Chiến lược "Tại Trung Quốc, vì Trung Quốc"
Các tập đoàn Đức đã thấm thía bài học: thiết kế xe từ Đức rồi áp đặt cho người tiêu dùng Trung Quốc là thất bại. Họ đang chuyển toàn bộ quy trình R&D sang Trung Quốc, thiết kế xe tại thực địa, tối ưu hóa chi phí và bám sát thị hiếu bản địa. Họ cũng hợp tác với các gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc để bù đắp khoảng trống về số hóa. Hàng loạt mẫu xe lai giữa cơ khí Đức và phần mềm Trung Quốc sẽ ra mắt trong vài năm tới.
Mối quan hệ cộng sinh không thể tách rời
Bà Beatrix khẳng định: "Trung Quốc là nền kinh tế định hướng xuất khẩu, họ sống bằng thương mại quốc tế và thị trường nội địa không đủ hấp thụ toàn bộ năng lực sản xuất." Do đó, việc cắt đứt quan hệ kinh tế là không tưởng. Trung Quốc cần thị trường châu Âu và ngược lại.
Các quân bài chiến lược của Trung Quốc luôn được công khai trong các kế hoạch 5 năm, nhưng các nhà chiến lược châu Âu đã đánh giá thấp đối thủ, không thấu hiểu tư duy văn hóa. Khoảng cách địa lý 8.000 km còn nhỏ hơn khoảng cách tư duy. Sự thiếu hụt thấu hiểu văn hóa là nguyên nhân gốc rễ dẫn đến thất bại của phương Tây.
Tuy nhiên, cơ hội sửa sai vẫn còn. Bà Beatrix tin rằng trong 5 năm tới, ngành ô tô Đức sẽ thiết lập thế trận vững chắc, không thể đòi lại 50% thị phần nhưng sẽ tồn tại như một thế lực ổn định, thu lợi nhuận bền vững. Bà dự báo: "Tôi không nghĩ Skoda có thể tiếp tục tồn tại ở Trung Quốc." Nhưng các ông lớn vẫn có quân bài chiến lược lớn, điều quan trọng là học cách đọc vị đối thủ, vì những quân bài ấy vẫn được đặt ngửa trên bàn.
