Nhờ các khoản trợ cấp hào phóng từ chính phủ trung ương và chính quyền đô thị Tokyo, mẫu xe điện mini Nissan Sakura có giá niêm yết 2,44 triệu yên nhưng giá thực tế chỉ còn 560.000 yên (khoảng 3.450 USD, tương đương hơn 90 triệu đồng), rẻ hơn cả xe đã qua sử dụng cùng mẫu.
Doanh số xe điện Nhật Bản tăng gấp ba
Theo dữ liệu công bố đầu tuần này, doanh số xe điện chở khách mới tại Nhật Bản đạt tổng cộng 32.378 chiếc trong quý từ tháng 4 đến tháng 6, gần như tăng gấp ba lần so với cùng kỳ năm trước. Số lượng này chiếm 3,4% tổng doanh số ô tô mới, lần đầu tiên vượt mốc 3% trong một quý. Riêng trong tháng 6, tỷ lệ này vượt 4%.
Nhu cầu xe điện đang tăng mạnh trên toàn cầu do giá nhiên liệu cao hơn sau xung đột Iran. Tại Nhật Bản, giá xăng được kìm xuống nhờ trợ cấp của chính phủ, nhưng ngày càng nhiều người tiêu dùng chuyển sang xe điện để tận dụng các khoản trợ cấp từ chính phủ trung ương và chính quyền địa phương.
Trợ cấp lên tới 1,3 triệu yên
Vào tháng 1, chính phủ Nhật Bản đã nâng mức trợ cấp tối đa dành cho việc mua xe điện thêm 400.000 yên, lên 1,3 triệu yên. Xe của Toyota và Honda đủ điều kiện nhận mức trợ cấp trọn vẹn 1,3 triệu yên, trong khi trợ cấp dành cho xe Tesla cũng ở mức gần tương đương, 1,27 triệu yên.
Từ đầu tháng này, chính quyền Tokyo đã tăng mức trợ cấp tối đa thêm 300.000 yên, lên 1,3 triệu yên. Xe điện của Nissan, Honda và Toyota ngay lập tức đủ điều kiện nhận khoản trợ cấp 900.000 yên, và có thể nhận thêm 400.000 yên nếu đáp ứng các điều kiện như lắp đặt thiết bị sạc và hệ thống phát điện mặt trời.
Các mẫu xe hưởng lợi
Nhờ các ưu đãi này, Honda đã bán 4.497 xe điện trong quý II, so với chỉ 3 chiếc cùng kỳ năm trước, trong đó mẫu EV cỡ nhỏ Super-One chiếm 60% doanh số. Honda ra mắt Super-One vào tháng 5 với giá bán lẻ 3,39 triệu yên; sau trợ cấp, giá giảm xuống còn 2,09 triệu yên. Nhu cầu lớn đến mức một số đại lý tạm thời ngừng nhận đơn đặt hàng đối với một số phiên bản.
Doanh số Tesla gần như tăng gấp ba lần so với cùng kỳ, lên khoảng 7.000 xe trong quý II. Ngoài trợ cấp của chính phủ, Tesla còn thông báo khách hàng sẽ được sử dụng các trạm Supercharger miễn phí trong ba năm. Doanh số xe điện của Toyota tăng gấp 38 lần, lên 7.240 chiếc.
Mẫu EV mini của Nissan, Sakura, có giá niêm yết 2,44 triệu yên. Nhưng mẫu xe này đủ điều kiện nhận trợ cấp quốc gia 580.000 yên cũng như toàn bộ khoản trợ cấp của Tokyo, đưa giá thực tế xuống mức thấp nhất khoảng 560.000 yên. Ngay cả khi không đáp ứng các điều kiện bổ sung, một người tiêu dùng ở Tokyo vẫn có thể mua Sakura với giá 960.000 yên, rẻ hơn hầu hết các mẫu tương tự chạy xăng. Với trợ cấp của Tokyo, Super-One có thể được mua với giá thấp nhất 790.000 yên. Toyota bZ4X, mẫu EV bán chạy nhất Nhật Bản, thường có giá 4,8 triệu yên, nhưng giá tại Tokyo có thể giảm xuống chưa tới một nửa, còn 2,2 triệu yên.
Tác động tiêu cực đến thị trường xe cũ
Các ưu đãi này có thể gây tác động tiêu cực tới thị trường xe đã qua sử dụng của Nhật Bản. Vì xe cũ không đủ điều kiện nhận trợ cấp, việc mua một chiếc EV mới với một số mẫu nhất định lại rẻ hơn mua xe cũ. Chẳng hạn, giá trung bình của một chiếc Sakura đã qua sử dụng là 1,51 triệu yên, theo trang thông tin ô tô Car Sensor, cao hơn nhiều so với giá xe mới sau trợ cấp tại Tokyo.
Sự suy giảm nhu cầu trong nước đối với EV đã qua sử dụng có thể đẩy nhiều xe hơn ra thị trường xuất khẩu. Phần lớn xe điện đã qua sử dụng tại Nhật Bản vốn đã được xuất khẩu ra nước ngoài, dù chúng chứa kim loại hiếm và các tài nguyên quan trọng khác có thể được tái chế. Thiếu nhu cầu có thể kích hoạt đà giảm giá thị trường của xe điện đã qua sử dụng, từ đó ảnh hưởng đến giá trị đổi xe của EV. Những người tiêu dùng ưu tiên các mẫu xe có giá trị bán lại cao có thể tránh xa xe điện.
Ngoài ra còn có rủi ro rằng nhu cầu xe điện sẽ giảm nếu các khoản trợ cấp bị chấm dứt. Tại Mỹ, doanh số xe điện đã lao dốc sau khi các khoản tín dụng thuế kết thúc. Kết quả là Honda và nhiều hãng xe khác ghi nhận các khoản lỗ lớn liên quan đến mảng kinh doanh xe điện.
