Cửa mở ngược, thường được gọi là "suicide door" hay "coach door", là một kiểu thiết kế mang đậm dấu ấn lịch sử của ngành công nghiệp ô tô. Đây là loại cửa có bản lề đặt phía sau, mở ngược hướng với cửa truyền thống, bắt nguồn từ thời kỳ xe ngựa kéo khi các nhà chế tạo coach builder tạo ra cửa cho xe ngựa. Thuật ngữ này vẫn được duy trì đến ngày nay, đặc biệt là bởi thương hiệu Rolls-Royce.
Trước thập niên 1960, kiểu cửa này từng rất phổ biến, đặc biệt tại châu Âu. Tại Mỹ, một số mẫu xe như Lincoln đời 1960 hay Tucker 48 cũng từng sử dụng thiết kế này. Khi đó, nó được xem là biểu tượng của sự sang trọng và tiện dụng, trước khi ngành công nghiệp ô tô bước vào kỷ nguyên an toàn hiện đại.
Cửa mở ngược - "hàng hiếm" trên các mẫu xe hiện đại
Nhắc đến cửa mở ngược, nhiều người liên tưởng ngay đến sự xa hoa của những chiếc Rolls-Royce với cơ cấu "coach door" đặc trưng. Tuy nhiên, kiểu cửa này gần như đã biến mất khỏi các mẫu xe phổ thông. Những chiếc xe cuối cùng còn sử dụng thiết kế này có thể kể đến Mazda MX-30, vốn đã dừng phân phối tại Mỹ từ năm 2022. Trước đó, BMW i3 từng có cửa sau mở kiểu đặc biệt nhưng rất hạn chế về cấu trúc. Các mẫu như Toyota FJ Cruiser rời thị trường Mỹ vào năm 2014, trong khi Mini Cooper Clubman và Honda Element cũng lần lượt biến mất với bố cục cửa dạng "clamshell" hoặc nửa cửa sau.
Mặc dù không còn phổ biến, cửa mở ngược vẫn xuất hiện trên một số mẫu xe mới. Gần đây nhất, thiết kế này đã được ứng dụng trên mẫu xe điện Ferrari Luce. Rolls-Royce vẫn duy trì "coach door" trên tất cả các mẫu xe của mình, coi đó như một biểu tượng nghi thức sang trọng, giúp hành khách bước ra xe một cách trang trọng. Tương tự, Ferrari cũng đã đưa cửa mở ngược lên mẫu Purosangue và mới đây là siêu xe điện Luce, cho thấy thiết kế này vẫn còn chỗ đứng trong phân khúc siêu cao cấp.
Tại sao cửa mở ngược bị "khai tử"?
Lý do chính khiến cửa mở ngược bị loại bỏ đến từ vấn đề an toàn. Trong thời kỳ dây an toàn chưa phổ biến, cửa mở ngược có thể bị gió hút bung ra nếu không khóa chặt khi xe đang chạy, khiến hành khách có nguy cơ bị hất ra ngoài hoặc gặp tai nạn nghiêm trọng. Ngoài ra, nếu một phương tiện khác va quệt vào cánh cửa đang mở, lực tác động có thể đẩy cửa đóng sập lại vào hành khách thay vì bật ra ngoài như cửa truyền thống, làm tăng mức độ nguy hiểm.
Bên cạnh yếu tố an toàn trực tiếp, các chuyên gia cũng chỉ ra vấn đề về cấu trúc thân xe. Những mẫu xe sử dụng cửa mở ngược hoặc thiết kế nửa cửa thường gặp khó khăn trong việc duy trì cột B, bộ phận quan trọng nằm giữa cửa trước và cửa sau, đóng vai trò then chốt trong khả năng chịu va chạm bên hông. Theo đánh giá của Viện Bảo hiểm An toàn Giao thông Đường bộ Mỹ (IIHS), các mẫu xe như Honda Element từng bị đánh giá thấp trong bài thử nghiệm va chạm bên hông do hạn chế cấu trúc từ thiết kế cửa.
Liệu cửa mở ngược có "tái xuất"?
Dù vậy, ngành công nghiệp ô tô chưa hoàn toàn khép lại cánh cửa với thiết kế này. Các mẫu xe hiện đại như Rolls-Royce Phantom, Ghost, Cullinan hay Spectre vẫn duy trì cửa "coach door", nhưng phải đánh đổi bằng việc bổ sung trụ B rất dày để đảm bảo an toàn, khiến việc ra vào xe không còn tối ưu. Một số hãng đang nghiên cứu giải pháp kết hợp cửa mở ngược với cấu trúc không trụ B nhưng vẫn đạt tiêu chuẩn an toàn hiện đại, điển hình như Genesis GV90.
Cửa mở ngược tiếp tục xuất hiện trên Ferrari Luce, dù thông tin về cấu trúc chịu lực của thiết kế này trên mẫu xe điện đầu tiên của Ferrari vẫn chưa được tiết lộ. Trước đó, cửa mở ngược trên Ferrari Purosangue được vận hành hoàn toàn bằng cơ cấu điện. Nếu các nghiên cứu thành công, đây có thể là bước tái sinh của một thiết kế tưởng chừng đã thuộc về quá khứ. Và dù phần lớn đã biến mất khỏi đường phố, di sản của cửa mở ngược vẫn còn hiện diện trong những mẫu xe siêu sang và các ý tưởng công nghệ tương lai.
