TP.HCM đề xuất miễn phí hạ tầng cảng biển trong 3 năm, hỗ trợ doanh nghiệp vượt khó
Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh hiện đang tiến hành lấy ý kiến từ các đơn vị liên quan về một đề xuất quan trọng: miễn phí hạ tầng cảng biển trong vòng 3 năm. Đây được xem là một khoản hỗ trợ gián tiếp đáng kể từ phía thành phố dành cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức. Dự kiến, nội dung này sẽ được trình lên Hội đồng Nhân dân Thành phố để xem xét và thông qua tại kỳ họp cuối tháng 4 tới.
Chi tiết về đề xuất và tác động tài chính
Theo tính toán từ Sở Xây dựng, căn cứ vào dự toán thu phí hạ tầng cảng biển năm 2026 được giao là 2.390 tỉ đồng, tổng mức hụt thu trong 3 năm dự kiến sẽ lên tới khoảng 7.170 tỉ đồng. Thành phố Hồ Chí Minh đã bắt đầu triển khai thu phí cảng biển từ ngày 1 tháng 4 năm 2022, với nguồn thu này được sử dụng để đầu tư vào hạ tầng, sửa chữa và xây dựng các tuyến đường mới kết nối với các cảng. Tính đến cuối năm 2025, tổng số phí thu được đã đạt gần 8.000 tỉ đồng, trung bình khoảng 6 tỉ đồng mỗi ngày. Chỉ riêng trong năm 2025, nguồn thu từ hạ tầng cảng biển đã lên tới 2.386 tỉ đồng, và từ đầu năm nay đến nay, thành phố đã thu khoảng 600 tỉ đồng.
Phản ứng từ doanh nghiệp và bối cảnh cạnh tranh
Đề xuất miễn phí này đã gây bất ngờ cho nhiều doanh nghiệp, bởi trong suốt 3 năm qua, các hiệp hội ngành nghề đã nhiều lần kiến nghị thành phố bỏ thu phí hạ tầng cảng biển để đảm bảo sự cạnh tranh công bằng, nhưng không được chấp thuận. Tình hình càng trở nên phức tạp khi vào cuối năm 2025, sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, hai khu vực này cũng phải chịu mức phí tương tự như TP.HCM cũ. Điều này đã làm dấy lên lo ngại về việc tạo ra lợi thế cho hệ thống cảng và logistics tại tỉnh Đồng Nai và các khu vực ngoài thành phố, nơi không bị áp dụng phí, trong khi đó lại làm giảm năng lực cạnh tranh của khu vực TP.HCM.
Thực tế, sau khi thành phố áp dụng thu phí, đã xuất hiện hiện tượng các doanh nghiệp xuất nhập khẩu dịch chuyển hàng hóa đến Đồng Nai và Tây Ninh (trước đây là Long An) để tiết giảm chi phí. Nhiều ý kiến cảnh báo rằng xu hướng này không chỉ làm suy giảm sản lượng qua cảng và hệ thống ICD - depot trong thành phố, mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn thu ngân sách và vai trò đầu tàu của các trung tâm logistics trong khu vực.
Quyết định từ lãnh đạo thành phố và cơ sở khoa học
Tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 5 diễn ra vào ngày 1 tháng 4 vừa qua, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang đã công bố rằng Thường trực Thành ủy đã thống nhất chủ trương miễn phí hạ tầng cảng biển. Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, thành phố có đủ nguồn lực và sẵn sàng chia sẻ để động viên mọi người cùng ứng phó với những biến động của thế giới.
Sở Xây dựng TP.HCM đánh giá rằng việc miễn thu phí trong 3 năm là phù hợp cả về thực tiễn lẫn cơ sở khoa học. Khoảng thời gian này được cho là đủ dài để các doanh nghiệp phục hồi sản xuất, đồng thời vẫn đảm bảo khả năng theo dõi, đánh giá và điều chỉnh chính sách một cách linh hoạt, giữ vững sự cân đối ngân sách. Đại diện Sở chia sẻ rằng các doanh nghiệp xuất nhập khẩu đang phải đối mặt với áp lực lớn từ chi phí vận hành gia tăng, thị trường biến động và những khó khăn về tài chính. Nếu tiếp tục duy trì việc thu phí hạ tầng cảng biển, chi phí logistics sẽ tiếp tục tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì và phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đề xuất bổ sung: Miễn giảm phí đường bộ cho xe khách
Bên cạnh đề xuất về cảng biển, Sở Xây dựng TP.HCM cũng đưa ra các kiến nghị nhằm hỗ trợ ngành vận tải đường bộ, vốn đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ cú sốc giá xăng dầu gần đây. Khảo sát cho thấy nhiều công ty vận tải phải cắt giảm từ 20% đến 70% số tuyến hoạt động, thậm chí không ít đơn vị chỉ còn hoạt động cầm chừng hoặc phải bù lỗ.
Trên địa bàn TP.HCM hiện có hơn 2.100 tuyến xe khách cố định, bao gồm cả nội tỉnh và liên tỉnh, với 97 đơn vị đăng ký khai thác và vận hành hơn 2.700 xe, đây là nhóm địa phương có quy mô lớn nhất cả nước. Trong bối cảnh chi phí đầu vào, đặc biệt là giá xăng dầu biến động mạnh, nhiều doanh nghiệp buộc phải tăng giá cước để bù đắp chi phí và duy trì hoạt động.
Vì vậy, Sở Xây dựng đã có văn bản gửi Bộ Xây dựng, báo cáo về những khó khăn của doanh nghiệp vận tải đường bộ và đề xuất các giải pháp bình ổn giá cước. Cụ thể, Sở kiến nghị:
- Bộ Xây dựng xem xét việc miễn hoặc giảm phí sử dụng đường bộ, phí sử dụng dịch vụ đường bộ phù hợp với tình hình thực tế.
- Nghiên cứu cơ chế giãn hoặc giảm một số nghĩa vụ tài chính trong giai đoạn khó khăn.
- Cục Đường bộ sớm nghiên cứu xây dựng và triển khai hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về kê khai giá cước vận tải đường bộ, kết nối đồng bộ giữa trung ương và địa phương.
Ngoài ra, Sở cũng đề xuất tạm thời giảm tỷ lệ tối thiểu chuyến xe mà doanh nghiệp phải đảm bảo duy trì trong tháng, từ mức 70% xuống còn 50%, nhằm duy trì ổn định hoạt động vận tải trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động.
Kỳ vọng và phản hồi từ doanh nghiệp
Các doanh nghiệp được khảo sát đều bày tỏ sự đồng thuận rằng, nếu các đề xuất trên được thông qua, bao gồm việc miễn phí hạ tầng cảng biển và giảm thu phí đường bộ đối với xe khách, sẽ giúp họ giảm bớt đáng kể áp lực chi phí đầu vào. Điều này không chỉ hỗ trợ họ vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay, mà còn tạo dư địa để ổn định hoạt động, duy trì sản xuất và từng bước phục hồi, phát triển bền vững. Đồng thời, đây cũng là một động thái thể hiện sự linh hoạt, chủ động và tinh thần đồng hành của chính quyền thành phố với cộng đồng doanh nghiệp.
