Theo phản ánh của các cử tri tại Thành phố Hồ Chí Minh, nguồn cung vật liệu xây dựng đang trở nên khan hiếm một cách nghiêm trọng, dẫn đến giá cả tăng cao bất thường. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu xây dựng nhà ở và các công trình phụ trợ mà còn tác động mạnh mẽ đến các hộ dân bị thu hồi đất để phục vụ cho các dự án trọng điểm. Hơn nữa, hoạt động sản xuất và kinh doanh của người dân cũng chịu nhiều thiệt hại do chi phí đầu vào leo thang.
Nhiều dự án trọng điểm thi công cầm chừng
Thực tế cho thấy, nhiều dự án trọng điểm tại TP.HCM nói riêng và các tỉnh miền Nam nói chung đang phải thi công cầm chừng vì thiếu hụt vật liệu xây dựng trầm trọng. Sự chậm trễ này không chỉ kéo dài thời gian hoàn thành mà còn làm tăng chi phí phát sinh, gây ra nhiều bất ổn cho thị trường xây dựng.
Kiến nghị từ cử tri và phản hồi của Bộ Xây dựng
Trước tình hình đó, cử tri đã kiến nghị Bộ Xây dựng thực hiện một cuộc rà soát tổng thể về công tác quản lý, khai thác và điều tiết nguồn cung vật liệu xây dựng. Đồng thời, họ đề xuất nghiên cứu các giải pháp phù hợp để hài hòa giữa nhu cầu phục vụ các công trình, dự án trọng điểm quốc gia với nhu cầu sử dụng của người dân, nhằm góp phần ổn định thị trường.
Trả lời Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, Bộ Xây dựng cho biết trong thời gian qua, Bộ đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 85 để tăng cường các giải pháp quản lý và bình ổn giá vật liệu xây dựng, đảm bảo tiến độ thi công các công trình trọng điểm quốc gia. Bộ cũng đã ban hành văn bản đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tập trung chỉ đạo, đôn đốc các cơ quan quản lý nhà nước trực thuộc thực hiện các biện pháp sau:
- Rà soát và công bố giá vật liệu xây dựng, đơn giá nhân công, giá ca máy và thiết bị thi công, chỉ số giá xây dựng tại địa phương.
- Tăng cường kiểm soát về cung, cầu và giá vật liệu xây dựng.
- Áp dụng nhiều giải pháp, chính sách để khắc phục tình trạng khan hiếm và tăng giá, ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình xây dựng và giao thông trên phạm vi cả nước.
Các biện pháp pháp lý và quy hoạch
Song song với đó, Bộ Xây dựng đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để xây dựng và trình Quốc hội ban hành Luật Địa chất và khoáng sản số 54/2024/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 147/2025/QH15. Bộ cũng xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định số 193/2025, trong đó bao gồm các cơ chế, chính sách nhằm:
- Tháo gỡ khó khăn và rút ngắn thủ tục cấp phép.
- Nâng cao công suất khai thác các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường.
Các văn bản này cũng quy định cụ thể việc giao địa phương quy hoạch và cấp phép khai thác khoáng sản cát biển làm vật liệu xây dựng thông thường và san lấp. Đồng thời, phân cấp cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp phép hoạt động khoáng sản làm vật liệu xây dựng. Những động thái này đã góp phần ổn định nguồn cung khoáng sản, đảm bảo nhu cầu về vật liệu xây dựng và bình ổn giá thị trường, phục vụ cho các dự án hạ tầng trọng điểm.
Kế hoạch triển khai trong giai đoạn mới
Hiện nay, Bộ Xây dựng đang trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Quyết định ban hành Kế hoạch triển khai Chỉ thị số 03 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý và phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới. Kế hoạch này bao gồm các nhiệm vụ quan trọng sau:
- Xây dựng cơ chế đặc thù để bảo đảm vật liệu san lấp cho các công trình hạ tầng trọng điểm.
- Tăng cường điều tra cơ bản, điều chỉnh và bổ sung quy hoạch khoáng sản làm vật liệu xây dựng.
- Đẩy mạnh cấp phép thăm dò và khai thác theo quy hoạch.
Ngoài ra, Bộ Xây dựng cũng tập trung xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu và thông tin toàn quốc liên thông, đồng bộ và thống nhất về vật liệu xây dựng và khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, như cát, đá và vật liệu san lấp. Mục tiêu của hệ thống này là giải quyết căn cơ các khó khăn và vướng mắc về vật liệu xây dựng trong thời gian tới, đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành xây dựng.
