Ông Sử Ngọc Khương, Giám đốc cấp cao Bộ phận tư vấn đầu tư Savills Việt Nam, nhận định điểm đáng chú ý nhất của Nghị quyết 10-NQ/TW là định hướng tái định vị vai trò của khu vực FDI trong chiến lược phát triển kinh tế quốc gia. “Nghị quyết 10 đánh dấu sự chuyển dịch từ tư duy thu hút vốn sang tư duy kiến tạo năng lực cạnh tranh quốc gia. Giá trị cốt lõi của Nghị quyết không nằm ở mục tiêu 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký, mà ở việc định hình một mô hình tăng trưởng mới dựa trên công nghệ, tri thức và đổi mới sáng tạo. Trong giai đoạn tới, câu hỏi không còn là Việt Nam thu hút được bao nhiêu vốn FDI, mà là thu hút được bao nhiêu công nghệ, bao nhiêu tri thức và bao nhiêu giá trị gia tăng cho nền kinh tế”, ông Khương nhấn mạnh.
Chuyển từ lợi thế chi phí sang lợi thế thể chế
Trong hơn ba thập kỷ qua, Việt Nam đã trở thành điểm đến đầu tư hấp dẫn nhờ vị trí địa lý thuận lợi, môi trường chính trị ổn định, lực lượng lao động cạnh tranh và mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp. Tuy nhiên, dư địa cạnh tranh bằng chi phí đang thu hẹp khi các quốc gia đều có chính sách ưu đãi tương đồng. Thuế tối thiểu toàn cầu và tái cấu trúc chuỗi cung ứng khiến các tập đoàn đa quốc gia thay đổi cách tiếp cận đầu tư.
Theo Savills, nhà đầu tư hiện không chỉ đánh giá ưu đãi thuế hay chi phí sản xuất, mà còn xem xét tính minh bạch, khả năng dự báo chính sách, hiệu quả thực thi pháp luật, bảo vệ quyền tài sản và chất lượng quản trị quốc gia. Ông Khương cho rằng lợi thế cạnh tranh bền vững nằm ở khả năng tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư, được hình thành từ sự ổn định chính sách, nhất quán trong thực thi và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp.
Cam kết về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, quyền sở hữu tài sản, bảo vệ vốn đầu tư và nguyên tắc không áp dụng hồi tố trong Nghị quyết 10 nhận được sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng đầu tư quốc tế. Trong nền kinh tế tri thức, tài sản lớn nhất của doanh nghiệp là công nghệ, dữ liệu, thương hiệu, thuật toán và bí quyết sản xuất. Khi các tài sản vô hình này được bảo vệ tốt, các tập đoàn quốc tế sẽ chuyển giao công nghệ và triển khai dự án đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.
Thu hút công nghệ, tri thức và hệ sinh thái đầu tư
Nghị quyết 10 chuyển trọng tâm từ thu hút dòng vốn sang thu hút nguồn lực tạo năng suất dài hạn. Danh mục ưu tiên gồm bán dẫn, AI, Big Data, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, năng lượng, logistics hiện đại và các ngành công nghệ cao. Việt Nam đặt mục tiêu thu hút trung tâm R&D, trung tâm dữ liệu, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm điều hành khu vực và dịch vụ dùng chung của tập đoàn đa quốc gia.
“Nếu trước đây lợi thế đến từ sản xuất và lắp ráp, thì trong giai đoạn tới, giá trị gia tăng tập trung vào nghiên cứu, thiết kế, quản trị dữ liệu, phát triển sản phẩm và đổi mới sáng tạo – những mắt xích tạo giá trị cao nhất trong chuỗi giá trị toàn cầu”, ông Khương chia sẻ. Mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng của khu vực FDI, cho thấy chính sách hướng đến nâng cao hiệu ứng lan tỏa cho doanh nghiệp trong nước.
Theo Savills, đây là điều kiện để nền kinh tế Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh nội tại và giảm phụ thuộc vào lợi thế chi phí truyền thống.
Thực thi là yếu tố quyết định
Khả năng hiện thực hóa các cam kết là điều cộng đồng đầu tư quốc tế quan tâm nhất. Ông Khương nhấn mạnh cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển cơ sở hạ tầng hiện đại và bảo đảm tính nhất quán trong thực thi chính sách giữa các cấp quản lý là điều kiện tiên quyết để thu hút trung tâm R&D, dự án công nghệ chiến lược và tập đoàn đa quốc gia hàng đầu.
“Giai đoạn 2026-2030 sẽ không còn là cuộc cạnh tranh thu hút FDI về quy mô vốn, mà là cuộc cạnh tranh về chất lượng môi trường đầu tư. Nghị quyết 10 đã đặt ra tầm nhìn rõ ràng, nhưng thách thức lớn nhất là biến cam kết chính sách thành trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư. Nếu cải cách về thể chế, nhân lực và môi trường kinh doanh được triển khai đồng bộ, Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển từ vị thế tham gia sang đồng kiến tạo chuỗi giá trị toàn cầu trong thập kỷ tới”, ông Khương kết luận.
