Bộ Tư pháp đang đề xuất xây dựng hệ thống đấu giá tài sản trực tuyến quốc gia, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện các giao dịch ảo, nhằm minh bạch hóa thị trường đấu giá. Đề án này được kỳ vọng sẽ giải quyết tình trạng thao túng giá, bỏ cọc và lũng đoạn thị trường diễn ra trong thời gian qua.
Thực trạng đấu giá tài sản: nhiều bất cập
Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, trong năm 2025, cả nước đã tổ chức hơn 10.000 cuộc đấu giá tài sản, với tổng giá trị tài sản đưa ra đấu giá lên tới 50.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, tình trạng “quân xanh, quân đỏ” và giao dịch ảo vẫn diễn ra phổ biến, gây thất thoát ngân sách nhà nước và làm mất lòng tin của người dân.
Ông Nguyễn Văn A, Vụ trưởng Vụ Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp), cho biết: “Việc ứng dụng AI vào hệ thống đấu giá trực tuyến sẽ giúp phát hiện các hành vi thao túng, như đặt cọc ảo, đẩy giá lên cao rồi bỏ cọc. AI có thể phân tích hành vi người dùng, phát hiện bất thường và cảnh báo kịp thời.”
Đề xuất hệ thống đấu giá trực tuyến quốc gia
Bộ Tư pháp đề xuất xây dựng một nền tảng đấu giá trực tuyến tập trung, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, doanh nghiệp. Hệ thống này sẽ cho phép người tham gia đấu giá từ xa, giảm thiểu tình trạng thông đồng, móc nối.
Đặc biệt, AI sẽ được sử dụng để phân tích lịch sử đấu giá của từng cá nhân, doanh nghiệp, phát hiện các dấu hiệu bất thường như tham gia nhiều cuộc đấu giá cùng lúc, đặt cọc rồi rút lui, hoặc có mối liên hệ với các đối tượng khả nghi. Hệ thống cũng sẽ tự động khóa tài khoản vi phạm và chuyển thông tin cho cơ quan chức năng.
Lợi ích của số hóa và AI
Việc số hóa thị trường đấu giá tài sản mang lại nhiều lợi ích. Thứ nhất, tăng tính minh bạch, công khai, giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin về tài sản đấu giá. Thứ hai, tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại cho người tham gia. Thứ ba, giảm thiểu tiêu cực, tham nhũng trong hoạt động đấu giá.
Bà Trần Thị B, chuyên gia kinh tế, nhận định: “Nếu hệ thống được triển khai thành công, thị trường đấu giá sẽ trở nên lành mạnh hơn, thu hút được nhiều nhà đầu tư chân chính, đồng thời tăng thu cho ngân sách nhà nước.”
Thách thức trong triển khai
Tuy nhiên, việc xây dựng hệ thống đấu giá trực tuyến quốc gia cũng đối mặt với nhiều thách thức. Đó là vấn đề bảo mật thông tin, đảm bảo an toàn dữ liệu cá nhân; chi phí đầu tư lớn; và sự thay đổi thói quen của các tổ chức đấu giá truyền thống.
Ông Lê Văn C, Giám đốc một trung tâm dịch vụ đấu giá tại TP.HCM, cho rằng: “Cần có lộ trình cụ thể, thí điểm tại một số địa phương trước khi nhân rộng toàn quốc. Đồng thời, cần đào tạo nhân lực vận hành hệ thống và nâng cao nhận thức cho người dân.”
Lộ trình dự kiến
Theo Bộ Tư pháp, dự kiến trong quý III/2026 sẽ hoàn thiện đề án và trình Chính phủ phê duyệt. Sau đó, sẽ triển khai thí điểm tại Hà Nội, TP.HCM và một số tỉnh thành lớn trong năm 2027. Mục tiêu đến năm 2028, hệ thống sẽ vận hành chính thức trên toàn quốc.
Việc ứng dụng AI trong đấu giá tài sản là bước tiến quan trọng trong cải cách hành chính, góp phần xây dựng Chính phủ số, nền kinh tế số. Nếu thành công, mô hình này có thể được nhân rộng sang các lĩnh vực khác như đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án.
