Nhà Ở Xã Hội: 'Cứu Cánh' Hay 'Bức Tường' Ngăn Người Lao Động An Cư?
Trong bối cảnh thị trường nhà ở thương mại liên tục tăng giá, nhà ở xã hội (NOXH) được ví như "chiếc phao cứu sinh" giúp người dân hiện thực hóa giấc mơ an cư. Tuy nhiên, hành trình tiếp cận NOXH vẫn còn nhiều rào cản, khiến nhu cầu chính đáng này chưa được đáp ứng đầy đủ.
Nhu Cầu Lớn Từ Người Lao Động Nhập Cư
Tại các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội hay các tỉnh phát triển công nghiệp như Đồng Nai, Tây Ninh, lượng lao động nhập cư và người trẻ lập nghiệp ngày càng tăng. Họ là lực lượng đóng góp quan trọng cho nền kinh tế, nhưng lại gặp khó khăn trong việc sở hữu nhà ở.
Theo chia sẻ của nhiều công nhân và nhân viên văn phòng, mức thu nhập trung bình từ 8 – 15 triệu đồng/tháng gần như không đủ để tiếp cận nhà ở thương mại, khi giá căn hộ phổ biến đã vượt xa khả năng chi trả. Trong bối cảnh đó, NOXH trở thành lựa chọn duy nhất để họ nghĩ đến việc "an cư lạc nghiệp".
Chị Nguyễn Thị Hồng, đang làm việc tại khu công nghiệp Bình Đường, phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: "Tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 16 triệu đồng/tháng, sau khi trừ tiền thuê trọ, ăn uống và chi phí nuôi con gần như không còn dư. Làm cả chục năm rồi nhưng vẫn ở trọ. Nhà thương mại thì không dám nghĩ tới, giờ chỉ mong có cơ hội mua nhà ở xã hội, trả góp lâu dài để ổn định cuộc sống."
Anh Đỗ Văn Nam, quê Quảng Bình, làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: "Tôi đã làm việc tại thành phố hơn 3 năm, thu nhập khoảng 12 triệu đồng/tháng nhưng vẫn chưa thể ổn định chỗ ở. Hiện nay giá nhà ở khu vực vùng ven cũng đã tăng cao, có nơi dự án lên tới hơn 3 tỷ đồng/căn. Tôi rất muốn gắn bó với thành phố, nhưng phải có chỗ ở ổn định mới yên tâm làm việc."
Những Khó Khăn Trong Tiếp Cận NOXH
Trái ngược với những trường hợp trên, anh Cao Thái, quê Gia Lai, cho biết vợ chồng anh có thu nhập khoảng 35 – 40 triệu đồng/tháng, nhưng chi phí sinh hoạt, nuôi con và tiền thuê nhà khiến việc tích lũy rất hạn chế. Anh chia sẻ: "Nhiều người nghĩ thu nhập vậy là khá, nhưng thực tế chi tiêu ở thành phố rất cao. Muốn mua nhà thương mại phải tích lũy trước một số vốn nhất định và phải vay thêm ngân hàng vài tỷ."
Theo khảo sát, không chỉ người lao động, công nhân mà ngay cả những người có thu nhập ổn định cũng mong muốn sở hữu NOXH. Tuy nhiên, nguồn cung NOXH hiện vẫn còn rất hạn chế. Nhiều dự án triển khai chậm, số lượng căn hộ không đủ đáp ứng nhu cầu thực tế, khiến không ít người dân phải chờ đợi nhiều năm.
Anh Phạm Văn Dũng, ngụ Linh Xuân, Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng: "Nhu cầu NOXH không chỉ dừng lại ở việc có nhà, mà còn là mong muốn được tiếp cận một cách công bằng, minh bạch và thuận lợi hơn. Người dân luôn kỳ vọng Nhà nước sẽ đẩy mạnh phát triển nguồn cung NOXH, đặc biệt tại các khu vực có nhu cầu cao."
Thủ Tục Phức Tạp Và Thiếu Minh Bạch
Chị Lê Nghĩa, ngụ Linh Đông, Thành phố Hồ Chí Minh, từng đăng ký mua NOXH và thất bại, chia sẻ: "Tôi từng tìm hiểu để đăng ký mua nhà ở xã hội nhưng thấy thủ tục khá rườm rà, phải chứng minh nhiều giấy tờ. Rất mong Nhà nước đơn giản hóa quy trình, công khai thông tin dự án rõ ràng hơn để người dân dễ tiếp cận."
Chị Nghĩa cũng cho rằng: "Trước đây quy định mức thu nhập phải dưới 15 triệu, nhưng nay đã được nâng cao lên hơn 20 triệu đồng. Mong rằng, sẽ có thêm chính sách tín dụng ổn định, cho vay thấp hơn, thúc đẩy được các doanh nghiệp tư nhân tham gia làm NOXH."
Thực Trạng Nguồn Cung Và Chính Sách
Theo báo cáo của Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, nhu cầu nhà ở xã hội và nhà ở phù hợp thu nhập tại thành phố hiện ước khoảng 974.000 căn hộ, trong đó nhu cầu thuê và thuê mua của công nhân khu công nghiệp chiếm tỷ trọng lớn.
Theo đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội trên cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh được giao chỉ tiêu gần 200.000 căn đến năm 2030. Riêng giai đoạn 2026-2030, thành phố cần phát triển hơn 181.000 căn, trong đó năm 2026 phải hoàn thành khoảng 28.500 căn.
Từ đầu năm 2026 đến nay, Thành phố Hồ Chí Minh mới có 1 dự án hoàn thành với 580 căn; 12 dự án đang thi công với khoảng 10.300 căn, 41 dự án dự kiến khởi công trong quý II/2026 với khoảng 29.200 căn.
Kết Luận: Cần Giải Pháp Đồng Bộ
Có thể thấy, hiện nay tại Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ thiếu nguồn cung, quá trình tiếp cận NOXH cũng khiến người dân gặp không ít khó khăn. Các điều kiện, thủ tục xét duyệt còn phức tạp, đòi hỏi nhiều loại giấy tờ chứng minh thu nhập, tình trạng nhà ở, hộ khẩu… khiến không ít người nản lòng.
Bên cạnh đó, việc vay vốn ưu đãi để mua NOXH cũng chưa thực sự thuận lợi. Dù có các gói hỗ trợ từ ngân hàng, nhưng điều kiện vay vẫn còn chặt chẽ, lãi suất chưa đủ hấp dẫn hoặc thời gian giải ngân kéo dài.
Đối với người lao động nhập cư, việc sở hữu một căn nhà không chỉ là tài sản, mà còn là sự công nhận cho những nỗ lực mưu sinh nơi đô thị. Nó giúp họ thoát khỏi cảnh thuê trọ tạm bợ, chật chội, thiếu an toàn và không đảm bảo điều kiện sống.
Ở góc độ rộng hơn, phát triển NOXH còn góp phần ổn định thị trường lao động, giảm áp lực hạ tầng đô thị và đảm bảo an sinh xã hội. Khi người dân có nơi ở ổn định, họ sẽ gắn bó lâu dài với doanh nghiệp, địa phương, từ đó tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững.
