Anh Nguyễn Long Nhật, một người mua nhà tại dự án nhà ở xã hội CT1-A1 Tây Nam Linh Đàm (Hà Nội), cho biết vì khả năng tài chính hạn chế nên anh quyết định tìm mua các căn nhà ở xã hội đã qua sử dụng nhiều năm để được hưởng giá mềm. Tuy nhiên, điều khiến anh bất ngờ là giá các căn hộ tại dự án này lại không hề rẻ. Dù đã qua sử dụng 10 năm và là nhà ở xã hội, mức giá vẫn lên tới gần 100 triệu đồng/m². Cụ thể, căn hộ anh định mua có diện tích 40 m², nhưng giá bán gần 3,8 tỷ đồng, tương đương 95 triệu đồng/m². Các căn hộ khác tại dự án có diện tích lớn hơn, giá dao động từ 75 đến 83 triệu đồng/m².
Anh Nhật nói: "Tôi rất bất ngờ khi giá nhà ở xã hội cũ mà cũng lên tới cả trăm triệu đồng/m². Đáng nói, dự án này tuy có vị trí tốt nhưng không nằm trên các tuyến phố trung tâm đắt đỏ của Hà Nội, thế mà giá cũng cao chót vót."
Thực trạng giá nhà ở xã hội cũ
Dự án nhà ở xã hội CT1-A1, A2 Tây Nam Linh Đàm có hơn 200 căn hộ, do Công ty cổ phần Phát triển nhà xã hội - HUD.VN (thành viên của Tổng Công ty Đầu tư Phát triển Nhà và Đô thị - HUD) làm chủ đầu tư. Dự án được động thổ năm 2013 và bàn giao năm 2016, nằm trên quỹ đất 20% của thành phố Hà Nội, diện tích 2,2 ha trong tổng số 49 ha của Khu đô thị Tây Nam Linh Đàm.
Thực tế, đây không phải dự án nhà ở xã hội duy nhất có mức giá lên tới gần 100 triệu đồng/m². Tại dự án Rice City Linh Đàm (Hà Nội), giá chào bán các căn hộ dao động 75 - 90 triệu đồng/m². Ví dụ, một căn hộ hai phòng ngủ diện tích 67 m² tại dự án này đang được rao bán với giá 6,05 tỷ đồng, tương đương 90,3 triệu đồng/m². Tương tự, tại nhà ở xã hội Đồng Mô Đại Kim (Đại Kim Building) ở phường Định Công, nhiều căn được rao bán với giá trên 5 tỷ đồng, dao động 70-80 triệu đồng/m², thậm chí có căn gần 90 triệu đồng/m².
Nguyên nhân giá nhà ở xã hội cũ tăng cao
Theo nhiều môi giới nhà ở xã hội tại Hà Nội, có nhiều nguyên nhân khiến giá nhà ở xã hội cũ bị đẩy lên mức cao, thậm chí tiệm cận 100 triệu đồng/m² trên thị trường chuyển nhượng. Đầu tiên là do Hà Nội thiếu nghiêm trọng căn hộ vừa túi tiền. Trong khi giá chung cư thương mại tăng mạnh, nhà ở xã hội trở thành hàng hiếm, đặc biệt ở khu vực nội đô hoặc gần trung tâm. Hiện giá chung cư thương mại tại Hà Nội ở nhiều nơi đã lên 70–120 triệu đồng/m², thậm chí vài trăm triệu đồng/m². Vì vậy, căn nhà ở xã hội cùng vị trí sẽ neo giá theo mặt bằng chung.
Ngoài ra, giá bán ban đầu của nhà ở xã hội do Nhà nước kiểm soát, nhưng sau thời gian hạn chế chuyển nhượng (thường 5 năm), nhiều căn được phép mua bán theo giá thị trường nên tăng rất mạnh. Đó là lý do giá nhà ở xã hội cũ thường cao đột biến.
Bà Phạm Thị Miền, Phó Viện trưởng VARS IRE, Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cho rằng nguyên nhân của việc giá nhà ở xã hội cũ tăng cao chính là sự chênh lệch cung - cầu trong thị trường nhà ở. Theo bà Miền, giá nhà ở xã hội nói riêng và giá nhà ở nói chung thời gian gần đây đều có xu hướng tăng cao do nguồn cung hạn chế, trong khi nhu cầu thực của người dân vẫn rất lớn. Bà cũng nhận định nhiều mức giá rao bán hiện nay, đặc biệt từ 60 đến 88 triệu đồng/m², có thể chỉ là giá kỳ vọng, chưa phản ánh đúng giá giao dịch thực tế. Tuy nhiên, yếu tố đầu cơ và chuyển nhượng ngầm vẫn tác động tới thị trường.
Bà Miền nhấn mạnh: "Một số cá nhân vẫn cố tình làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nguồn cung để thu lợi. Những hành vi này khiến giá trị thực của bất động sản bị méo mó, còn người mua có nhu cầu ở thực ngày càng khó tiếp cận nhà ở giá hợp lý."
Theo VARS IRE, nếu không có giải pháp tổng thể từ chính sách phát triển mạnh nhà ở xã hội, nhà ở vừa túi tiền, đồng thời kiểm soát chặt chẽ mặt bằng giá để tránh tình trạng giá tăng vượt xa thu nhập thực tế, giấc mơ nhà ở sẽ vẫn xa vời với đại đa số người trẻ.
