Trước thông tin quy hoạch mới tại TP. Hà Nội, nhiều hộ dân có nhà đất đang thế chấp ngân hàng thuộc diện giải tỏa tỏ ra lo lắng không biết xử lý ra sao. Thời gian gần đây, nhiều khu vực nằm trong quy hoạch hoặc bị thu hồi để phục vụ các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị như trục đại lộ cảnh quan sông Hồng khiến người dân băn khoăn về quyền lợi của mình.
Người dân lo lắng
Anh Quang Phú (phường Hồng Hà, Hà Nội) cho biết gia đình đã sống tại khu vực hơn 20 năm và hiện chưa nhận được thông báo chính thức về việc giải tỏa. Tuy nhiên, anh rất băn khoăn về phương án xử lý khoản vay cũng như sổ đỏ đang thế chấp tại ngân hàng nếu dự án triển khai trong thời gian tới.
Trao đổi với phóng viên, đại diện Ngân hàng MB cho biết đối với các khu vực đã có quy hoạch đường, cầu hoặc dự án công khai từ trước như cầu Trần Hưng Đạo, vành đai 2,5... ngân hàng không nhận thế chấp tài sản. Tuy nhiên, nhiều trường hợp người dân vay vốn từ trước khi có quy hoạch mới phát sinh thì khoản vay và tài sản bảo đảm vẫn còn hiệu lực.
Quy trình xử lý khi nhà đất bị thu hồi
Theo đó, khi nhà đất bị thu hồi, người dân muốn nhận tiền đền bù hoặc suất tái định cư cần có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp. Trong khi đó, sổ đỏ đang được ngân hàng giữ để bảo đảm khoản vay, nên người vay phải thực hiện nghĩa vụ tất toán hoặc có phương án xử lý khoản nợ với ngân hàng trước khi hoàn tất thủ tục nhận bồi thường.
Đại diện một ngân hàng thương mại cho biết ngân hàng sẽ hỗ trợ khách hàng bằng tài sản thế chấp khác tương đương tài sản thế chấp đang nằm trong diện giải phóng mặt.
Còn nhiều băn khoăn
Ông Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Ngân hàng - cho biết hiện chưa có cơ chế cụ thể để xử lý triệt để những trường hợp tài sản thế chấp bị giải tỏa nhưng tiền đền bù không đủ thanh toán khoản vay. Theo quy định, đền bù thực hiện theo khung giá Nhà nước, nhưng nhiều trường hợp mức giá này không phù hợp với thực tế thị trường. Người dân nhận tiền đền bù thấp hơn nhiều giá trị tài sản nên rất khó đảm bảo khả năng trả nợ.
Theo ông Hùng, trong nhiều trường hợp, người vay dù vẫn cố gắng trả nợ hàng tháng nhưng khi tài sản bảo đảm bị thu hồi, ngân hàng buộc phải đánh giá lại rủi ro khoản vay. Nếu người dân có tài sản khác để bổ sung thế chấp thì việc xử lý tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, với những trường hợp không còn tài sản thay thế, áp lực tài chính trở nên rất lớn. Ví dụ một người được đền bù 3 tỷ đồng nhưng dư nợ ngân hàng lên tới 5 tỷ đồng thì họ phải tự bỏ thêm 2 tỷ để tất toán khoản vay. Đây là câu chuyện rất nan giải.
Thực tế hiện nay, nhiều ngân hàng đang ưu tiên giải pháp hỗ trợ khách hàng thay vì thu hồi nợ cứng nhắc. Một số tổ chức tín dụng cho phép người vay bổ sung tài sản bảo đảm khác hoặc tiếp tục trả nợ theo tiến độ nhằm tránh phát sinh nợ xấu ngay lập tức. Tuy nhiên, các ngân hàng cũng đứng trước áp lực phải đảm bảo an toàn tín dụng. Nếu khoản vay mất tài sản thế chấp mà khách hàng không còn khả năng bổ sung bảo đảm hoặc trả nợ, nguy cơ phát sinh nợ xấu là rất lớn.
Ngân hàng cũng rất chia sẻ với người dân, nhưng bản thân họ phải đảm bảo khả năng thu hồi nợ. Đây là bài toán khiến nhiều ngân hàng băn khoăn.
Giải pháp từ phía hiệp hội
Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Ngân hàng, hiện chưa thể đưa ra ngay một kiến nghị cụ thể bởi vấn đề liên quan đến cả cơ chế đền bù đất đai lẫn quy định tín dụng ngân hàng. Một số ý kiến cho rằng có thể tính tới giải pháp giãn, hoãn nợ cho người vay trong thời gian chờ bố trí tái định cư hoặc ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, để thực hiện cần có cơ chế pháp lý và hướng dẫn từ Ngân hàng Nhà nước. Giãn hoãn nợ thì phải có quy định, phải sửa cơ chế chính sách và cần có kiến nghị lên Ngân hàng Nhà nước. Nhưng hiện nay vẫn cần theo dõi thêm thực tế để có giải pháp phù hợp.
