Trong cuộc làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các bộ, ngành về triển khai Chỉ thị số 34 của Ban Bí thư về phát triển nhà ở xã hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Nhà là để ở, không phải để kinh doanh, tích sản". Thông điệp này không chỉ là lời nhắc nhở về mục đích sử dụng nhà ở mà còn là định hướng chiến lược cho toàn bộ hệ thống chính sách nhà ở và thị trường bất động sản Việt Nam.
Giá nhà cao chưa phải vấn đề cốt lõi
Nhiều ý kiến cho rằng giá nhà tăng nhanh, thiếu nhà ở xã hội và đầu cơ là những vấn đề chính. Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, đó chỉ là biểu hiện bên ngoài. Vấn đề trung tâm là giá nhà tăng nhanh hơn nhiều so với thu nhập, khiến người lao động không thể tiếp cận nhà ở phù hợp. Điều này ảnh hưởng đến quyết định lập gia đình, sinh con, dịch chuyển lao động và năng suất lao động, biến nhà ở thành vấn đề phát triển quốc gia.
Thiếu đúng loại nhà, không phải thiếu nhà
Thị trường hiện nay có nhiều dự án cao cấp, căn hộ hạng sang nhưng lại thiếu nhà ở cho người trẻ, công nhân, người thu nhập trung bình và sản phẩm cho thuê dài hạn. Nguyên nhân sâu xa là chi phí phát triển nhà ở mới còn cao do thủ tục đất đai, quy hoạch, đầu tư kéo dài, trong khi chi phí nắm giữ bất động sản lại thấp. Điều này tạo nghịch lý: giữ đất dễ hơn xây nhà, tích trữ có lợi hơn phát triển nguồn cung mới.
Hướng tới hệ thống nhà ở quốc gia
Cần chuyển từ tư duy phát triển thị trường bất động sản sang xây dựng hệ thống nhà ở quốc gia, lấy con người làm trung tâm. Bốn trụ cột chính sách gồm: lấy khả năng tiếp cận nhà ở làm thước đo thành công; tăng mạnh nguồn cung nhà ở phù hợp khả năng chi trả; phát triển thị trường cho thuê hiện đại; và điều tiết đầu cơ, sử dụng lãng phí bất động sản bằng các công cụ thuế, dữ liệu và cơ chế thị trường.
TS Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh: "Thành công của chính sách không phải là xây thêm bao nhiêu khu đô thị mà là có thêm bao nhiêu căn nhà mà người dân thực sự có khả năng tiếp cận". Ông từng tham gia Nhóm tư vấn của Thủ tướng nhiệm kỳ 2011–2016 và là Ủy viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng.
Thông điệp "nhà là để ở" mở ra cơ hội định hình triết lý phát triển mới: từ lấy giá trị tài sản làm trung tâm sang lấy con người làm trung tâm, đo lường thành công bằng khả năng tiếp cận chỗ ở phù hợp của người dân.
