Nguy cơ gián đoạn sản xuất tại Công ty Đóng tàu Hạ Long: Bài toán giữa quy hoạch đô thị và phát triển công nghiệp
Công ty Đóng tàu Hạ Long, một trong những đơn vị hàng đầu của ngành công nghiệp tàu thủy Việt Nam, đang đối mặt với nguy cơ gián đoạn sản xuất nghiêm trọng do kế hoạch di dời nhà máy của tỉnh Quảng Ninh. Được thành lập từ năm 1976 với sự viện trợ của Ba Lan, công ty này đã phát triển thành cơ sở đóng tàu hiện đại trên diện tích hơn 40ha tại khu vực Giếng Đáy (Bãi Cháy), với năng lực đóng mới các loại tàu tải trọng lên đến 70.000DWT, tàu dịch vụ dầu khí, điện gió xa bờ, tàu du lịch và kiểm ngư đạt tiêu chuẩn quốc tế.
Kế hoạch di dời và những hệ lụy tiềm ẩn
Theo ông Vũ Văn Diện, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh, tỉnh đang xây dựng kế hoạch điều chỉnh quy hoạch vùng đất, vùng nước vịnh Cửa Lục để thực hiện mục tiêu xây dựng khu vực này thành trung tâm hành chính, đô thị, du lịch và dịch vụ theo Quy hoạch chung thành phố Hạ Long đến năm 2040. Trong đó, phương án di dời Công ty Đóng tàu Hạ Long đến khu vực phía nam đầm Nhà Mạc, phường Liên Hòa (diện tích khoảng 40ha) được đề xuất nhằm tạo điều kiện cho các dự án hạ tầng giao thông, bao gồm cầu Cửa Lục 2.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Mạnh, Tổng Giám đốc Công ty Đóng tàu Hạ Long, cho biết công ty đang thực hiện các hợp đồng đóng mới 19 sản phẩm với tổng giá trị hơn 5.500 tỷ đồng (tính cả vật tư chủ tàu cấp là hơn 13.900 tỷ đồng), bao gồm tàu hàng rời 45.000DWT, tàu dịch vụ điện gió CSOV, tàu hút bùn xuất khẩu cho Hà Lan và tàu khách xuất khẩu cho Australia. Các hợp đồng này bảo đảm việc làm cho hơn 2.400 lao động đến năm 2030 và kéo dài trong 5-10 năm tới.
Ông Mạnh cảnh báo việc di dời nhà máy sẽ gây gián đoạn sản xuất, suy giảm năng lực đóng tàu quốc gia, dẫn đến nguy cơ bị phạt hợp đồng với giá trị lớn và làm mất uy tín của ngành đóng tàu Việt Nam trên thị trường quốc tế. Đồng thời, điều này tác động trực tiếp đến việc làm của hàng nghìn lao động và làm đứt gãy chuỗi liên kết sản xuất với các ngành phụ trợ như cơ khí, vận tải và dịch vụ dân sinh.
Thách thức trong việc duy trì năng lực ngành đóng tàu
Các chuyên gia nhận định rằng vị trí hiện tại của nhà máy đóng tàu Hạ Long là tối ưu cho ngành công nghiệp tàu thủy, với hệ thống triền đà, ụ tàu và luồng tàu thuận lợi. Việc di dời một nhà máy quy mô lớn như vậy không thể thực hiện trong thời gian ngắn mà cần nguồn kinh phí khổng lồ và lộ trình kéo dài từ 5-10 năm. Ông Trần Mạnh Hà, Tổng Giám đốc SBIC, nhấn mạnh rằng công ty có năng lực đóng tàu hàng đầu và vị trí nhà máy đã được nghiên cứu kỹ, khó có thể thay thế.
Hơn nữa, việc di dời sẽ dẫn đến lãng phí lớn tài sản Nhà nước, vì các công trình hạ tầng như cầu tàu và nhà xưởng gắn liền với đất chỉ có thể tính giá phế liệu, thậm chí còn tốn chi phí phá bỏ. Điều này trái ngược với phương án bán đấu giá tài sản đồng bộ để tối đa hóa giá trị tài sản, như đề cập trong Nghị quyết số 220/NQ-CP về xử lý doanh nghiệp đóng tàu.
Kiến nghị và giải pháp cho tương lai
Công ty Đóng tàu Hạ Long đã kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền đánh giá kỹ lưỡng tác động của việc di dời, đồng thời đề xuất duy trì hoạt động tại vị trí hiện tại để bảo đảm ổn định sản xuất và phát triển ngành đóng tàu quốc gia. Công ty cũng đề nghị nghiên cứu phương án thiết kế cầu Cửa Lục 2 với tĩnh không đủ lớn để không ảnh hưởng đến luồng tàu ra vào, hoặc xem xét thay đổi vị trí xây dựng cầu.
Việc duy trì ổn định hoạt động của Công ty Đóng tàu Hạ Long không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn liên quan đến an sinh xã hội, đời sống người lao động và sự phát triển bền vững của tỉnh Quảng Ninh. Do đó, cần có sự cân nhắc tổng thể giữa quy hoạch đô thị và phát triển công nghiệp để tránh lãng phí nguồn lực và bảo vệ năng lực cốt lõi của ngành đóng tàu Việt Nam.
