Người dân bối rối vì không biết tra cứu mã định danh bất động sản ở đâu
Thời gian qua, cơ quan chức năng đã triển khai cấp mã định danh cho bất động sản như một bước tiến quan trọng trong quá trình số hóa dữ liệu đất đai và nhà ở. Mỗi căn nhà, thửa đất được gắn một mã số riêng, giống như "căn cước công dân" của bất động sản, nhằm phục vụ quản lý, giao dịch và kết nối dữ liệu. Tuy nhiên, theo ghi nhận, nhiều người dân tại TP.HCM và các địa phương lân cận cho biết chưa được thông báo về mã định danh của tài sản mình đang sở hữu.
Thực trạng người dân chưa nắm rõ thông tin
Chị Nguyễn Thị Hoa, ngụ tại phường Cát Lái, TP.HCM, chia sẻ mới đây chị có mua một căn nhà và đã được cấp sổ hồng, nhưng trên cuốn sổ vẫn chỉ có những thông tin lâu nay như thông tin về căn nhà, thửa đất, thông tin cá nhân… chứ không thấy mã định danh. Trước đó, chị cứ hình dung khi căn nhà được cấp sổ hồng sẽ có mã định danh như số căn cước công dân và một bất động sản khi được cấp mã định danh, cơ quan chức năng sẽ báo cho người dân biết để tiện giao dịch sau này.
"Nghe nói nhà đất có mã định danh rồi nhưng tôi không biết nhà mình có chưa, cũng không rõ phải tra cứu ở đâu. Khi lên hỏi phường thì cán bộ cũng không biết và chưa hướng dẫn cụ thể", chị Hoa cho hay.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở nhiều nơi khi người dân không tiếp cận được thông tin, trong khi các kênh tra cứu chính thức vẫn chưa được phổ biến rộng rãi. Đáng nói, theo thông tin từ chính quyền TP.HCM, đến nay toàn bộ thửa đất đã có mã định danh và mã này cũng được cập nhật trên VNeID. Tuy nhiên, người dân khi tra cứu ứng dụng lại không thấy nên không biết mã đó ở đâu và tra cứu như thế nào.
Nguyên nhân và thách thức từ việc triển khai
Theo Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, một trong những nguyên nhân chính khiến người dân "mù mờ" là do việc triển khai còn thiếu đồng bộ, đặc biệt là khâu công bố và hướng dẫn sử dụng. Hiện nay, dữ liệu định danh bất động sản chủ yếu được quản lý trong hệ thống nội bộ của cơ quan nhà nước. Một số địa phương đã tích hợp lên cổng thông tin đất đai, nhưng giao diện, cách tra cứu và phạm vi dữ liệu còn hạn chế, chưa thân thiện với người dùng.
Ngoài ra, chưa có một cổng thông tin quốc gia thống nhất để người dân dễ dàng truy cập, tra cứu bằng các thông tin cơ bản như số sổ đỏ, địa chỉ hay số tờ, số thửa đất. Việc người dân không nắm được mã định danh bất động sản của mình không chỉ gây bất tiện mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách. Bởi mục tiêu của việc định danh là tạo nền tảng cho các giao dịch điện tử, giảm thủ tục hành chính, hạn chế tranh chấp và chống thất thu thuế. Tuy nhiên, nếu người dân không thể tiếp cận hoặc sử dụng mã định danh, thì những lợi ích này khó phát huy.
Giải pháp và đề xuất từ các chuyên gia
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, cho biết tính đến nay trên toàn quốc đã cấp được khoảng 22 triệu mã định danh cho các thửa đất, trên tổng số khoảng 64 triệu thửa đất. Hiện nay Bộ Xây dựng cấp mã định danh cho nhà còn Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cấp cho đất. Hai mã số của hai nơi nên bị phân tán. Do đó cần phải có cơ chế liên thông, tích hợp lại thành một.
Để tháo gỡ vướng mắc, theo ông Lê Hoàng Châu, đơn giản nhất là tích hợp mã số định danh vào số nhà (nếu thửa đất có nhà, có công trình xây dựng). Khi đó chỉ cần gõ số nhà sẽ liên thông với mã định danh. Nếu thửa đất không có nhà, nhưng trên sổ hồng (bản giấy hay bản điện tử) có số hiệu thì chỉ cần bấm vào dãy số đó sẽ ra mã định danh mới. Còn về lâu dài cần tích hợp mã định danh vào VNeID và phải tích hợp với căn cước công dân để sau này điều hành đánh thuế căn nhà thứ hai và để người dân có thể tra cứu theo dõi nhà đất của mình được cấp như thế nào, tra cứu ở đâu.
Cần nhanh chóng xây dựng một hệ thống tra cứu mã định danh bất động sản thống nhất trên toàn quốc, tương tự như cổng thông tin về dân cư. Người dân nên được phép tra cứu thông tin cơ bản của tài sản thông qua các phương thức đơn giản như nhập số trên sổ hồng, mã QR hoặc định danh cá nhân. Đồng thời, cần có hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu để người dân biết cách sử dụng. Bên cạnh đó, việc kết nối dữ liệu giữa các ngành như thuế, công chứng, ngân hàng… cũng cần được đẩy nhanh để mã định danh thực sự trở thành "chìa khóa số" trong mọi giao dịch bất động sản.
Tiến độ triển khai và hướng đi tương lai
Theo thông tin từ Văn phòng đăng ký đất đai TP.HCM, đến nay TP.HCM đã đồng bộ cơ sở dữ liệu của hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai TP.HCM về cơ sở dữ liệu quốc gia, với số tổng số hơn 3,8 triệu thửa đất (số xã đã đồng bộ là 168/168 xã) và đã tạo lập mã định danh cho hơn 4,2 triệu thửa đất. Từ mã định danh này, khi chủ đầu tư các dự án bất động sản làm dự án căn hộ hay các dự án đất nền, nhà phố, biệt thự, người dân phân lô tách thửa sẽ có thêm các thông tin của căn nhà, nền đất để hình thành các mã định danh bất động sản.
"Mã này toàn là chữ và số, với 12 ký tự để mã hóa các thông tin như vị trí thửa đất, thông tin bất động sản... hiện nay đang phục vụ chủ yếu cho công tác quản lý về xây dựng, địa chính, tiến tới dùng mã này để thực hiện các giao dịch về bất động sản. Dữ liệu thì đã có nhưng chưa mở cho người dân tra cứu rộng rãi. Việc này cần thêm thời gian để hoàn thiện hệ thống và đảm bảo an toàn thông tin", một đại diện từ Văn phòng đăng ký đất đai TP.HCM cho hay.
Chủ trương cấp mã định danh bất động sản là bước đi đúng đắn trong tiến trình chuyển đổi số. Việc hoàn thiện hạ tầng, công khai thông tin và hướng dẫn sử dụng rõ ràng sẽ là chìa khóa để chính sách này phát huy hiệu quả trong thực tế, giúp người dân dễ dàng tiếp cận và tận dụng lợi ích từ mã định danh trong các giao dịch hàng ngày.
