Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình vừa chỉ đạo Bộ Tài chính nghiên cứu phương án áp dụng mức thuế cao hơn đối với các diện tích đất bỏ hoang, đất chậm được đưa vào sử dụng. Động thái này nhằm ngăn chặn tình trạng đầu cơ đất đai và sử dụng lãng phí tài nguyên quốc gia.
Thực trạng đất bỏ hoang và chính sách thuế hiện hành
Theo Luật Đất đai 2013, mức thuế suất đối với đất nông nghiệp hiện dao động từ 0,03% đến 0,05% giá trị đất tính thuế. Tuy nhiên, các quy định hiện hành chưa đủ sức răn đe để xử lý tình trạng đất bỏ hoang kéo dài. Nhiều dự án được giao đất, cho thuê đất nhưng chậm tiến độ, thậm chí bỏ hoang nhiều năm, gây lãng phí lớn.
Trên thực tế, tại nhiều địa phương, đất nông nghiệp bị bỏ hoang do người dân không có nhu cầu sản xuất hoặc do đầu cơ chờ tăng giá. Đất ở cũng bị bỏ hoang tại các khu đô thị mới, khu dân cư khi chủ đầu tư chậm xây dựng. Theo thống kê sơ bộ của Bộ Tài nguyên và Môi trường, cả nước có hàng nghìn hécta đất các loại đang bị bỏ hoang, chưa được sử dụng đúng mục đích.
Yêu cầu của Phó Thủ tướng
Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình nhấn mạnh: “Việc nghiên cứu áp dụng mức thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang là cần thiết để tạo áp lực buộc các tổ chức, cá nhân phải đưa đất vào sử dụng, tránh lãng phí nguồn lực”. Ông yêu cầu Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành liên quan xem xét cơ sở pháp lý và thực tiễn để đề xuất mức thuế suất phù hợp, trình Chính phủ trong quý III/2024.
Theo chỉ đạo, mức thuế mới có thể áp dụng theo lũy tiến, tăng dần theo thời gian đất bỏ hoang. Bộ Tài chính cũng sẽ đánh giá tác động đến thị trường bất động sản và sản xuất nông nghiệp trước khi đưa ra đề xuất cuối cùng.
Dự kiến tác động đến thị trường và người dân
Chính sách thuế cao hơn dự kiến sẽ tác động mạnh đến các nhà đầu cơ đất đai, những người mua đất nhưng không sử dụng. Nhiều chuyên gia cho rằng biện pháp này sẽ giúp giảm tình trạng sốt đất ảo, đẩy giá nhà đất lên cao. Đối với nông dân, nếu đất bỏ hoang do khó khăn khách quan, có thể được xem xét miễn giảm thuế hoặc áp dụng chính sách hỗ trợ khác.
Luật sư Nguyễn Văn A, chuyên gia pháp lý bất động sản, nhận định: “Việc tăng thuế đối với đất bỏ hoang là một bước tiến trong quản lý đất đai. Tuy nhiên, cần có các tiêu chí rõ ràng để phân biệt đất bỏ hoang do đầu cơ và đất chưa sử dụng vì lý do chính đáng, tránh gây bất công”.
Lộ trình thực hiện
Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường và các địa phương để xây dựng đề án. Dự kiến trong tháng 6/2024, bộ sẽ công bố dự thảo lấy ý kiến trước khi trình Chính phủ. Nếu được thông qua, chính sách có thể có hiệu lực từ năm 2025.
Thủ tướng Chính phủ cũng giao Bộ Tài nguyên và Môi trường rà soát, thống kê diện tích đất bỏ hoang trên cả nước, làm cơ sở cho việc áp thuế. Đồng thời, các địa phương cần tăng cường thanh tra, xử lý vi phạm đất đai.
Như vậy, việc nghiên cứu áp thuế cao hơn với đất bỏ hoang là một trong những giải pháp quyết liệt của Chính phủ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, chống đầu cơ, lãng phí. Các doanh nghiệp và cá nhân cần theo dõi và có kế hoạch sử dụng đất phù hợp để tránh bị ảnh hưởng khi chính sách được ban hành.
