Ngay trong những ngày nắng gay gắt cuối tháng 6, dự báo phụ tải điện của miền Bắc tiếp tục tiến đến gần ngưỡng 30.000MW. Trước thực tế đó, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định cho phát triển kinh tế-xã hội và đời sống nhân dân.
Công suất đỉnh tăng tương đương một nhà máy điện lớn
EVNNPC hiện quản lý, vận hành hệ thống điện tại 27 tỉnh, thành phố phía Bắc, cung cấp điện cho hơn 11 triệu khách hàng. Đây là khu vực tập trung nhiều trung tâm công nghiệp, khu chế xuất và đô thị lớn, đồng thời cũng là địa bàn có mức tăng trưởng phụ tải điện thuộc nhóm cao nhất cả nước.
Năm nay, miền Bắc nắng nóng sớm và công suất đỉnh cũng đạt rất lớn. Đến hết tháng 5, công suất cực đại của EVNNPC đạt 20.482MW, tăng xấp xỉ 13,3% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, những ngày nhiệt độ bình thường, sản lượng điện của toàn tổng miền Bắc rơi vào khoảng 280-310 triệu kWh/ngày và ngày nắng nóng cuối tháng 5, sản lượng lên ngưỡng 430-440 triệu kWh/ngày. Mức chênh sản lượng hơn 100 triệu kWh/ngày giữa ngày nhiệt độ bình thường và ngày nắng nóng rất lớn, thể hiện áp lực của hệ thống điện và sự đột biến của phụ tải. Bởi vậy, giải pháp tiết kiệm điện đang được EVNNPC thúc đẩy mạnh mẽ.
Ông Đỗ Văn Năm, Thành viên Hội đồng thành viên EVNNPC, phân tích: chỉ riêng yếu tố thời tiết đã khiến hệ thống điện miền Bắc phải đáp ứng thêm khoảng 100 triệu kWh mỗi ngày so với điều kiện bình thường. Không chỉ sản lượng điện tăng mạnh, công suất phụ tải cực đại cũng liên tục xác lập những mốc mới. Mức tăng trưởng này diễn ra trong bối cảnh nhiều địa phương tiếp tục mở rộng sản xuất công nghiệp, thu hút đầu tư và phát triển hạ tầng kinh tế.
Áp lực từ nhu cầu điện tăng cao
EVNNPC không ngừng hiện đại hóa lưới điện, nâng cao năng lực quản lý vận hành nhằm đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng của khách hàng. Hiện nay, nhóm khách hàng sản xuất công nghiệp và khách hàng sinh hoạt chiếm khoảng 95% tổng sản lượng điện thương phẩm của EVNNPC. Đây cũng là hai nhóm phụ tải chịu tác động trực tiếp của các đợt nắng nóng kéo dài. Khi nền nhiệt tăng cao, nhu cầu sử dụng điều hòa, thiết bị làm mát trong khu dân cư tăng mạnh. Đồng thời, các nhà máy, khu công nghiệp cũng phải gia tăng điện năng phục vụ sản xuất và vận hành hệ thống làm mát, dẫn đến phụ tải tăng đột biến trong thời gian ngắn.
Dưới góc độ vận hành hệ thống điện quốc gia, ông Nguyễn Anh Tuấn, đại diện Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), cho biết đợt nắng nóng cuối tháng 5 đã ghi nhận nhiều kỷ lục mới về tiêu thụ điện. Công suất đỉnh của toàn hệ thống điện quốc gia đạt khoảng 58.000MW, trong khi riêng khu vực miền Bắc vượt ngưỡng 30.000MW. Chỉ sau một năm, mức tăng công suất cực đại của miền Bắc tương đương công suất của một nhà máy điện quy mô lớn.
Theo các chuyên gia, những con số này phản ánh tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện rất cao trong bối cảnh nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đầu tư phát triển nguồn điện, lưới điện cũng như nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Giải pháp đồng bộ bảo đảm cung ứng điện
Nhu cầu điện tăng cao không chỉ tạo áp lực đối với công tác vận hành hệ thống điện mà còn đặt ra yêu cầu lớn đối với hạ tầng lưới điện hiện hữu. Tại một số khu vực tập trung phụ tải lớn như Bắc Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Phú Thọ..., nguy cơ quá tải cục bộ trên lưới điện truyền tải vẫn hiện hữu trong các thời điểm cao điểm. Theo dự báo, giai đoạn 2026-2030, nhu cầu sử dụng điện khu vực miền Bắc sẽ tiếp tục tăng trưởng ở mức từ 9-10%/năm, đòi hỏi các đơn vị điện lực phải chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định.
Theo ông Đỗ Văn Năm, một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là tiếp tục nâng cao độ tin cậy của hệ thống lưới điện. Trong những năm gần đây, EVNNPC đã đầu tư hàng nghìn tỷ đồng để xây dựng mới, nâng cấp các đường dây và trạm biến áp 110kV; đồng thời cải tạo lưới điện trung áp, hạ áp tại nhiều địa phương có tốc độ tăng trưởng phụ tải cao. Cùng với đầu tư hạ tầng, đơn vị cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý và vận hành lưới điện. Nhiều trạm biến áp hiện đã được điều khiển từ xa, giúp rút ngắn thời gian xử lý sự cố và nâng cao độ ổn định cung cấp điện.
“Trong điều kiện phụ tải tăng nhanh như hiện nay, việc nâng cao độ tin cậy của lưới điện có ý nghĩa rất quan trọng. Chúng tôi luôn đặt mục tiêu hạn chế tối đa các sự cố ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và sinh hoạt của người dân”, ông Năm nhấn mạnh.
Điều chỉnh phụ tải và tiết kiệm điện
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, EVNNPC tiếp tục đẩy mạnh chương trình điều chỉnh phụ tải điện (DR) đối với các khách hàng sử dụng điện lớn. Thông qua chương trình này, nhiều doanh nghiệp đã chủ động dịch chuyển hoạt động sản xuất sang các khung giờ thấp điểm hoặc giảm phụ tải vào thời điểm hệ thống điện chịu áp lực cao. Theo đại diện EVNNPC, đây là giải pháp mang lại hiệu quả rõ rệt, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện mà vẫn bảo đảm hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
EVNNPC đẩy mạnh tuyên truyền sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện trong mùa nắng nóng. Theo tính toán của ngành điện, chỉ cần một tỷ lệ nhỏ khách hàng thay đổi thói quen sử dụng điện trong giờ cao điểm cũng có thể tạo ra lượng công suất tiết giảm đáng kể cho toàn hệ thống.
Điện mặt trời mái nhà - giải pháp chiến lược
Bên cạnh tiết kiệm điện, điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ sẽ là một trong những giải pháp quan trọng giúp giảm áp lực cung ứng điện trong thời gian tới. Theo ông Đỗ Văn Năm, miền Bắc hiện có hàng nghìn nhà máy, nhà xưởng công nghiệp với diện tích mái rất lớn nhưng vẫn chưa khai thác hết tiềm năng phát triển điện mặt trời mái nhà. Đây là nguồn điện có ưu điểm nổi bật là được sản xuất và sử dụng ngay tại chỗ, giúp giảm áp lực lên lưới điện truyền tải và giảm tổn thất điện năng trong quá trình vận hành.
Đồng quan điểm, ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh, cho rằng điện mặt trời mái nhà không chỉ giúp giảm áp lực cho hệ thống điện mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp. EVNNPC tích cực đồng hành cùng khách hàng trong việc phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, các giải pháp lưu trữ năng lượng và sử dụng điện tiết kiệm. Trong bối cảnh nhiều thị trường xuất khẩu lớn đang đặt ra các yêu cầu ngày càng khắt khe về phát thải carbon và sử dụng năng lượng sạch, việc đầu tư điện mặt trời mái nhà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Chuẩn bị cho mùa cao điểm
Theo đại diện EVN, tập đoàn đang phối hợp các đơn vị liên quan bảo đảm nguồn nhiên liệu than và khí cho phát điện, đồng thời hoàn thành công tác sửa chữa, bảo dưỡng các tổ máy trước mùa cao điểm nhằm nâng cao độ sẵn sàng của hệ thống.
Các chuyên gia nhận định, áp lực cung ứng điện sẽ tiếp tục gia tăng những năm tới khi nhu cầu điện tăng trưởng cao và các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện ngày càng thường xuyên. Trong bối cảnh đó, việc chủ động đầu tư hạ tầng lưới điện, nâng cao hiệu quả vận hành, thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm và phát triển các nguồn điện phân tán như điện mặt trời mái nhà sẽ là những giải pháp quan trọng để bảo đảm cung ứng điện ổn định cho miền Bắc. Không chỉ là câu chuyện của riêng ngành điện, bảo đảm nguồn điện an toàn, liên tục còn là điều kiện tiên quyết để duy trì đà tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.
