Luật Thủ Đô Sửa Đổi: Bước Đột Phá Cho Hà Nội Với Khu Kinh Tế Tự Do Và Thương Mại Tự Do
Tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI dự kiến khai mạc vào tháng 4 tới, một trong những nội dung quan trọng được xem xét là dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Dự thảo này được kỳ vọng sẽ mở ra không gian thể chế rộng lớn, giúp Thủ đô Hà Nội phát huy vai trò đầu tàu, trở thành cực tăng trưởng mạnh mẽ của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước.
Điểm Mới Nổi Bật: Khu Kinh Tế Tự Do Và Thương Mại Tự Do
So với Luật Thủ đô năm 2024, dự thảo lần này có những bổ sung đáng chú ý, đặc biệt là các quy định liên quan đến việc phát triển khu kinh tế tự do (FEZ) và khu thương mại tự do (FTZ). Đây được xem là bước đi mang tính thể nghiệm chính sách, tạo dư địa cho Hà Nội thử nghiệm những mô hình phát triển hiện đại, phù hợp với xu thế kinh tế toàn cầu.
Theo Điều 27 của dự thảo, việc thành lập các khu này tại Thủ đô sẽ do Ủy ban nhân dân Thành phố quyết định, sau khi được Hội đồng nhân dân Thành phố phê duyệt. Hội đồng nhân dân Thành phố cũng được trao quyền quy định cơ chế, chính sách về tổ chức, hoạt động, phạm vi, điều kiện, ngành nghề và các biện pháp quản lý cần thiết.
Mở Rộng Phạm Vi Điều Chỉnh Cho Các Mô Hình Kinh Tế Mới
Dự thảo Luật không chỉ tập trung vào khu kinh tế tự do và thương mại tự do, mà còn mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với nhiều loại hình kinh tế mới. Cụ thể, bao gồm:
- Hoạt động đầu tư, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ phục vụ người cao tuổi, gắn với phát triển đô thị bền vững và an sinh xã hội.
- Kinh tế ban đêm, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đô thị, thúc đẩy phát triển du lịch và văn hóa.
- Các hoạt động kinh doanh trong không gian tầm thấp và tầm cao, cũng như các mô hình kinh doanh mới chưa được quy định cụ thể trong pháp luật hiện hành.
Ý Nghĩa Và Thách Thức Trong Bối Cảnh Toàn Cầu
Trên thực tế, khu kinh tế tự do và khu thương mại tự do không còn là khái niệm xa lạ, với hơn 7.000 khu hoạt động trên toàn thế giới. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư, thúc đẩy thương mại và tăng trưởng kinh tế, đặc biệt ở các nước đang phát triển.
Tuy nhiên, tại Việt Nam, các mô hình này vẫn còn mới mẻ. Hiện chỉ có hai khu thương mại tự do tại Đà Nẵng và Hải Phòng, và Hà Nội chưa từng có tiền lệ. Điều này đặt ra yêu cầu cao về năng lực quản lý, kiểm soát rủi ro và bảo đảm an ninh, trật tự.
Hướng Đến Mục Tiêu Tăng Trưởng Hai Con Số
Việc đưa các quy định này vào dự thảo Luật Thủ đô được xem là bước cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết 02-NQ/TW ngày 17/3/2026, nhấn mạnh việc hình thành các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt tại Hà Nội. Với mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030, việc tạo ra các động lực mới như phát triển khu thương mại tự do là hết sức cần thiết.
Theo kế hoạch, Bộ Tài chính dự kiến thành lập các khu thương mại tự do tại Đà Nẵng, Hải Phòng và Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2026, và mở rộng lên 6-8 khu vào năm 2030. Đến năm 2045, mô hình này hướng tới 8-10 khu đạt chuẩn quốc tế, đóng góp 15-20% GDP cả nước.
Nếu được triển khai hiệu quả, các khu kinh tế tự do và thương mại tự do sẽ trở thành "phòng thí nghiệm chính sách", giúp Hà Nội thu hút dòng vốn chất lượng cao, phát triển dịch vụ hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh, từ đó xây dựng Thủ đô thành trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo của khu vực.
