Khu Mả Lạng TP.HCM: Cuộc sống chật chội và hy vọng đổi thay từ quy hoạch
Hai, thậm chí ba thế hệ cùng sinh sống trong một căn phòng chưa đầy 10 mét vuông. Việc nấu ăn phải dọn ra bên ngoài nhà để tránh ngột ngạt. Đây chính là thực trạng đã tồn tại suốt nhiều năm qua tại khu Mả Lạng hay khu chợ Gà – chợ Gạo, đều nằm ngay giữa trung tâm TP.HCM.
Không gian sống chật chội, xuống cấp, thiếu thốn hạ tầng… khiến nhiều người dân buộc phải thích nghi, dù biết rằng đó chỉ là giải pháp tạm bợ. Sau hơn hai thập kỷ quy hoạch “treo”, khu Mả Lạng đang được TP.HCM đặt trở lại trong ưu tiên chỉnh trang đô thị.
Những phận người trong không gian chật hẹp
Trong căn nhà chỉ khoảng 8 m², bà Nguyễn Thị Thanh vẫn duy trì cuộc sống thường ngày theo cách riêng của mình. Bà chia sẻ: “Nhà chật quá tôi đem ra ngoài nấu cho nó đỡ nóng với đỡ chật nữa”. Bà cho biết thêm: “Có 8 mét vuông, ba người đã mất hết vào đợt dịch Covid-19 rồi, còn có hai người, còn con tôi thì đi làm rồi”.
Không gian nhỏ hẹp khiến việc sinh hoạt phải sắp xếp linh hoạt. Bà Thanh nói: “Thường thì cô cũng ngủ dưới đây nè. Nó ngủ trên gác, cô đi lên gác chậm lắm nên cô ở dưới đây luôn, nó ở trên, nó có vợ thì ở trên”. Không riêng gì bà Thanh, nhiều hộ dân khác cũng đã quen với nhịp sống “co lại” trong từng mét vuông.
Bà Nguyễn Thị Hồng chia sẻ: “Tại vì tôi thấy nhà tuy nhỏ nhưng chỉ tối về ngủ thôi. Ban ngày thì cũng như con ong, tỏa ra bay kiếm ăn rồi tối về mỗi người nằm góc góc ngủ, cuộc sống cũng quen rồi”.
Quy hoạch mới và bài toán tái định cư
Thành phố đang nghiên cứu phương án cải tạo toàn bộ khu 6,8 ha, với định hướng xây dựng nhà ở cao tầng kết hợp thương mại, nhằm vừa đảm bảo tái định cư, vừa thu hút nhà đầu tư. Tuy nhiên, bài toán đặt ra không chỉ là xây mới, mà còn là làm sao để người dân có thể ổn định cuộc sống: nơi ở mới phải tốt hơn, phù hợp với khả năng chi trả và không làm gián đoạn sinh kế.
Bên cạnh đó, việc cân đối hạ tầng, mật độ dân cư và không gian sống bền vững cũng là những yếu tố then chốt. Những động thái mới đang thắp lên hy vọng cho người dân sau nhiều năm chờ đợi, nhưng để hiện thực hóa vẫn cần những giải pháp đồng bộ và khả thi.
Chuyên gia nhấn mạnh: Đặt người dân làm trung tâm
Theo KTS Khương Văn Mười, Nguyên Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam, cho biết: “Khu dân cư chen chúc tồn tại là do lịch sử để lại. Khi thành phố quy hoạch lại thì mục tiêu trước tiên là chăm lo đời sống người dân”.
Ông nhấn mạnh: “Trước kia chỉ cần có chỗ ở che mưa che nắng, nhưng bây giờ phải quan tâm đến môi trường sống, không gian sinh hoạt cộng đồng, cây xanh, chỗ vui chơi và chất lượng sống tổng thể”. Việc chỉnh trang không chỉ nhằm thay đổi diện mạo đô thị, mà còn để xóa bỏ những khu vực sống kém chất lượng kéo dài nhiều năm.
Ông Mười chia sẻ thêm: “Phải có chỗ ở tốt hơn thì người dân mới chấp nhận. Đồng thời, nơi ở mới phải giúp họ tiếp tục mưu sinh, có thu nhập ổn định và đảm bảo tương lai cho con cái”. Theo ông, thay vì áp đặt một phương án, cần tạo ra nhiều lựa chọn để người dân quyết định, từ đó tạo sự đồng thuận bền vững.
Gỡ nút thắt quy hoạch treo
Để hiện thực hóa những mục tiêu này, sau nhiều năm gần như “đứng yên”, câu chuyện Mả Lạng đang được đặt trở lại trong ưu tiên của thành phố. Lãnh đạo TP.HCM cho biết sẽ trực tiếp khảo sát, thống kê đầy đủ số hộ dân, từ đó xây dựng phương án phù hợp cho từng khu vực, thay vì để kéo dài tình trạng quy hoạch treo như trước.
Không chỉ dừng ở khảo sát, thành phố cũng đang nghiên cứu điều chỉnh các chỉ tiêu quy hoạch: từ tầng cao công trình, hạ tầng giao thông đến hệ số sử dụng đất, nhằm tăng tính khả thi và thu hút nhà đầu tư, tạo điều kiện để dự án có thể triển khai thực sự.
Ở tầm rộng hơn trong công tác quy hoạch, TP.HCM đang thuê các đơn vị tư vấn quy hoạch quốc tế, đồng thời đặt mục tiêu từng bước tháo gỡ các dự án “treo” kéo dài nhiều năm, trong đó có những khu vực như Mả Lạng – chợ Gà, chợ Gạo. Những động thái này cho thấy một quyết tâm rõ ràng hơn: không chỉ chỉnh trang đô thị, mà còn giải quyết bài toán an sinh đã tồn tại suốt hàng chục năm.
Từ những con hẻm chật hẹp đến các phương án quy hoạch đang được tính toán lại, hành trình thay đổi của khu Mả Lạng không còn là câu chuyện riêng của một khu dân cư, mà là bài toán chung của một đô thị đang phát triển. Và ở trung tâm của mọi quyết định, vẫn là người dân, là những người đã gắn bó cả cuộc đời tại đây. Bởi sau tất cả, điều người dân chờ đợi không chỉ là một dự án, mà là một nơi ở ổn định. Một ngày thật sự được an cư ngay giữa lòng thành phố.
