Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA), ông Lê Hoàng Châu, vừa đề xuất sửa đổi quy định về gia hạn sử dụng đất, theo đó cho phép người sử dụng đất có thời hạn được đề xuất gia hạn một cách linh hoạt, thay vì phải nộp hồ sơ trước 6 tháng như luật hiện hành.
Bất cập từ quy định hiện hành
Theo quy định hiện tại, người sử dụng đất có nhu cầu gia hạn phải nộp hồ sơ chậm nhất là 6 tháng trước khi hết thời hạn sử dụng đất. Nếu quá thời hạn này mà không nộp hồ sơ, người sử dụng đất sẽ không được gia hạn, trừ trường hợp bất khả kháng. Ông Châu nhận định quy định này không hợp tình, hợp lý, chưa tính đến các trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu hợp tác kinh doanh hoặc mở rộng sản xuất, dẫn đến nhu cầu gia hạn phát sinh sau thời điểm 6 tháng.
Đề xuất gia hạn trong năm cuối
Ông Châu đề xuất việc gia hạn sử dụng đất được thực hiện trong năm cuối của thời hạn sử dụng đất, trừ trường hợp quy định tại điểm a khoản 1 Điều 172 Luật Đất đai 2024 hoặc trường hợp người sử dụng đất đề xuất gia hạn, điều chỉnh theo nhu cầu đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Người sử dụng đất có nhu cầu gia hạn vẫn phải nộp hồ sơ đề nghị, nhưng không bị ràng buộc bởi thời hạn 6 tháng trước khi hết hạn. Nếu không được gia hạn, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ thu hồi đất theo quy định.
Ông cũng chỉ ra bất cập trong xử lý các dự án bất động sản là tài sản thế chấp xử lý nợ xấu tồn đọng kéo dài tại Công ty quản lý tài sản VAMC. Khi đấu giá tài sản, thời hạn sử dụng đất còn lại thường không nhiều, dẫn đến giá khởi điểm đấu giá thấp, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước và thiệt thòi cho nhà đầu tư trúng đấu giá.
Đề xuất bổ sung loại hình đất ở có thời hạn
Một đề xuất khác của HoREA là bổ sung quy định về "đất ở sử dụng có thời hạn" vào Luật Đất đai 2024, bên cạnh loại hình "đất ở sử dụng ổn định lâu dài" hiện hành. Theo ông Châu, đề xuất này nhằm bảo đảm sự thống nhất với Luật Nhà ở 2023, vốn đã cho phép mua bán nhà ở có thời hạn. Luật Nhà ở cho phép người mua chỉ sở hữu căn nhà trong thời gian thỏa thuận và khi hết thời hạn phải hoàn trả lại cho bên bán, nhưng Luật Đất đai chưa có quy định tương ứng về loại hình đất ở có thời hạn.
Để minh họa, đại diện HoREA dẫn kinh nghiệm của Singapore, nơi phần lớn quỹ đất thuộc sở hữu Nhà nước và nhiều dự án nhà ở được bán với thời hạn sở hữu tối đa 99 năm. Mô hình này giúp Nhà nước thuận lợi hơn trong công tác chỉnh trang và tái phát triển đô thị khi hết thời hạn sử dụng. Ông Châu cho rằng việc bổ sung quy định này sẽ tăng tính linh hoạt cho Nhà nước trong việc sử dụng hiệu quả quỹ đất công và bảo đảm tính đồng bộ với Luật Nhà ở 2023.
