Hà Nội định hình diện mạo mới: Bảo tồn biểu tượng lịch sử, xây dựng công trình hiện đại
Trong một báo cáo thuyết minh đồ sộ dài 1.137 trang, Viện Quy hoạch xây dựng TP.Hà Nội đã xác định các định hướng thiết kế đô thị và kiến trúc nhằm định hình hình ảnh thủ đô với ba giá trị cốt lõi: "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại". Đồ án này không chỉ tập trung vào việc bảo tồn các di sản lâu đời mà còn hướng tới xây dựng những công trình mới mang dấu ấn thời đại.
Bảo tồn và nâng cấp các biểu tượng lịch sử
Một trong những nội dung trọng tâm của đồ án là xây dựng hệ thống công trình biểu tượng và điểm nhấn kiến trúc trên toàn đô thị, từ khu vực nội đô lịch sử đến các cửa ngõ phát triển mới. Đặc biệt, ở khu vực nội đô, Hà Nội sẽ tiếp tục cải tạo và nâng cấp cảnh quan các công trình mang tính biểu tượng lâu đời như:
- Cột cờ Hà Nội
- Tháp Rùa - công trình kiến trúc đặc trưng của hồ Hoàn Kiếm, được xây dựng khoảng năm 1884 - 1886
- Nhà hát Lớn
- Ô Quan Chưởng
- Trung tâm hội nghị quốc gia
- Tòa nhà Keangnam
Khu Trung tâm chính trị Ba Đình được xác định là không gian đặc biệt quan trọng, phải giữ được sự trang nghiêm và tầm nhìn kiến trúc. Quy hoạch yêu cầu bảo tồn các công trình biểu tượng quốc gia như Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà Quốc hội, Phủ Chủ tịch và chùa Một Cột. Các công trình xây dựng mới tại khu vực này không được che chắn tầm nhìn tới các biểu tượng lịch sử.
Bảo tồn cấu trúc đô thị đặc trưng
Đối với khu phố cổ và khu phố cũ, Hà Nội sẽ tiếp tục bảo tồn cấu trúc đô thị đặc trưng. Khu 36 phố phường sẽ giữ nguyên mô hình nhà ống và cấu trúc thương mại truyền thống, trong khi khu phố cũ bảo tồn hình thái kiến trúc châu Âu thời Pháp thuộc cùng các di sản nổi bật như cầu Long Biên, Nhà hát Lớn và ga Hàng Cỏ.
Theo đồ án, điểm nhấn đô thị của Hà Nội sẽ không chỉ là các tòa nhà cao tầng mà còn bao gồm công trình có giá trị văn hóa, lịch sử và kiến trúc. Thành phố sẽ kiểm soát chặt việc xây dựng cao tầng trong khu vực nội đô lịch sử, đồng thời nghiên cứu một số công trình điểm nhấn mới nếu phù hợp với thiết kế đô thị và không làm ảnh hưởng đến cảnh quan di tích.
Xây dựng công trình mới mang dấu ấn thời kỳ mới
Song song với việc bảo tồn các biểu tượng hiện hữu, cơ quan soạn thảo đề xuất xây dựng thêm một số công trình văn hóa hiện đại mang dấu ấn thời kỳ mới. Nổi bật là nhà hát Thăng Long tại tây hồ Tây và nhà hát Ngọc Trai - Opera Hà Nội tại khu vực Quảng An, phường Tây Hồ.
Các công trình trên những trục không gian quan trọng, đặc biệt là trục hồ Tây - Ba Vì được định hướng mang kiến trúc hiện đại nhưng giàu bản sắc dân tộc, có ý nghĩa thời đại và đạt tầm vóc quốc gia, quốc tế.
Phát triển cửa ngõ đô thị và đề xuất chuyển đổi cầu Long Biên
Ở các cửa ngõ đô thị, trục Nhật Tân - Nội Bài và Bắc Thăng Long - Nội Bài được xác định là trục phát triển "xương sống" của đô thị phía bắc, đồng thời là "bộ mặt" hội nhập của thủ đô. Tại các khu vực cửa ngõ dự kiến hình thành các công trình tầm cỡ quốc gia và quốc tế như Trung tâm Hội chợ triển lãm quốc gia, Thành phố thông minh Bắc Hà Nội và các tháp tài chính.
Một điểm nhấn đáng chú ý là đề xuất chuyển đổi cầu Long Biên lịch sử thành cầu đi bộ, trở thành không gian biểu diễn nghệ thuật và triển lãm văn hóa, tạo cầu nối giữa khu phố cổ với không gian mở của sông Hồng.
Định hình cảnh quan sông Hồng và các nút giao thông
Trục cảnh quan sông Hồng được định vị như biểu tượng mới kết nối cửa ngõ với khu vực trung tâm, đại diện cho hình ảnh Hà Nội "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo". Dọc trục này dự kiến hình thành các không gian văn hóa, giải trí quy mô lớn kết nối hai bờ sông.
Các nút giao thông quan trọng như nút giao cao tốc Nội Bài - Hạ Long với quốc lộ 3, nút giao Cổ Linh, khu vực cầu Nhật Tân và các bến đường thủy ven sông Hồng cũng sẽ được thiết kế cảnh quan đặc trưng nhằm tạo ấn tượng khi tiếp cận Hà Nội.
Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm thể hiện định hướng xây dựng các biểu tượng mỹ thuật công cộng tại cửa ngõ, như hình tượng "Thành phố vì hòa bình", hoa sen hoặc các tác phẩm nghệ thuật gắn với bản sắc văn hóa Việt.
