Dự án hồ Lộc Đại 8 năm dang dở: Lãng phí hàng trăm tỉ đồng, người dân khốn đốn
Tháng 3.2018, UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án hồ chứa nước Lộc Đại tại xã Quế Hiệp, H.Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam cũ (nay là xã Quế Sơn Trung, TP.Đà Nẵng). Dự án có tổng diện tích 66,6 ha, bao gồm lòng hồ và hệ thống kênh đầu mối, với tổng kinh phí lên đến 291 tỉ đồng và thời gian thực hiện dự kiến chỉ 2 năm.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Nam (nay là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật Đà Nẵng) được giao làm chủ đầu tư. Hồ Lộc Đại hứa hẹn mang lại dung tích hữu ích 4,4 triệu m3 nước và hệ thống kênh dài hơn 13 km, nhằm giải quyết tình trạng thiếu nước cho 500 ha đất canh tác tại xã Quế Sơn Trung. Ngoài ra, công trình còn có vai trò điều tiết dòng chảy, góp phần ngăn chặn lũ quét ở thượng nguồn và hạn chế ngập lụt ở hạ lưu.
Hiện trạng đáng báo động sau 8 năm
Tuy nhiên, sau 8 năm kể từ khi khởi công, dự án vẫn chưa thể hoàn thành như kế hoạch ban đầu. Theo ghi nhận, hiện nay nhiều hạng mục công trình chỉ được xây dựng dở dang, trong khi các khu đất trống nham nhở với cỏ dại mọc um tùm. Công trình mới chỉ hoàn thành một số phần như cống lấy nước và tràn xả lũ, nhưng do thời gian bỏ hoang kéo dài, chúng đã bắt đầu xuống cấp.
Đáng chú ý, những hạng mục quan trọng nhất như thân đập chính, lòng hồ và hệ thống kênh tưới vẫn chưa được triển khai thi công. Một lượng lớn đá thạch anh đang khai thác dở dang nằm rải rác khắp công trường, chưa được thu dọn, tạo nên khung cảnh hoang tàn và lãng phí.
Ảnh hưởng nặng nề đến người dân
Tình trạng dự án kéo dài không chỉ gây lãng phí nguồn vốn đầu tư mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sản xuất của người dân địa phương. Bà N.T.A (60 tuổi, ở xã Quế Sơn Trung) chia sẻ: "Từ khi nghe nói xây hồ chứa nước, bà con ai cũng mừng vì hy vọng có nước tưới cho ruộng đồng. Nhưng nhiều năm trôi qua, công trình vẫn bỏ đó, nhìn rất lãng phí. Trong khi đó, mỗi mùa nắng, ruộng đồng thiếu nước, người dân phải xoay xở đủ cách để cứu lúa."
Bà A. còn bày tỏ sự bức xúc: "Tốn hàng trăm tỉ đồng mà để hoang hóa như vậy quá lãng phí. Chẳng thấy công nhân xây dựng hồ thủy lợi đâu, mà chỉ thấy người làm đá thạch anh rầm rộ. Người dân chỉ mong dự án được làm nhanh để có nước tưới ổn định."
Nguyên nhân và biện pháp khắc phục
Đại diện chủ đầu tư cho biết dự án được thi công bởi liên danh nhà thầu Phú Hòa và Thủy Lợi 1. Đến năm 2022, công trình phải tạm dừng do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng và khó khăn trong việc tìm nguồn đất đắp đập. Tính đến nay, tổng giá trị khối lượng xây lắp mới đạt khoảng 31,6% so với kế hoạch ban đầu.
Ông Ngô Văn Nhanh, Chủ tịch UBND xã Quế Sơn Trung, cho hay tình trạng dự án kéo dài đã gây ảnh hưởng đến dư luận tại địa phương. Hiện trong phạm vi tuyến kênh tưới vẫn còn 3 hộ gia đình chưa thống nhất với hướng tuyến thiết kế, khiến công tác kiểm đếm và lập phương án bồi thường gặp nhiều khó khăn.
Ông Nhanh cũng chỉ ra rằng do công trình dừng thi công lâu ngày, một lượng lớn đất đá từ khu vực công trường đã tràn xuống gây bồi lấp mương thoát nước, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất của người dân trong vụ đông xuân. Chính quyền địa phương đã đề nghị các đơn vị liên quan sớm hỗ trợ khắc phục tình trạng này và xử lý lượng đất đá tồn đọng.
Yêu cầu từ cấp trên
Ông Phan Thái Bình, Phó chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng, đã trực tiếp kiểm tra thực tế tại công trình và yêu cầu các đơn vị liên quan rà soát toàn bộ các vấn đề, đồng thời xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể để sớm khởi động lại dự án. Ông nhấn mạnh việc cần chú trọng đến các nội dung liên quan đến khoáng sản, đơn vị tư vấn giám sát, kết luận thanh tra và công tác giải phóng mặt bằng.
Phó chủ tịch cũng phê bình chủ đầu tư vì để dự án chậm tiến độ trong thời gian dài, yêu cầu các đơn vị thi công phải chủ động triển khai công việc, không thể chỉ chờ đợi hoàn tất thủ tục. "Các công việc liên quan phải được hoàn thành để sớm tháo gỡ vướng mắc và đưa dự án trở lại tiến độ thi công", ông Bình nhấn mạnh.
Kết luận thanh tra và trách nhiệm
Kết luận của Thanh tra TP.Đà Nẵng cho thấy công tác quản lý của chủ đầu tư còn yếu kém, gây lãng phí thời gian và ngân sách nhà nước. Các sai phạm bao gồm công tác khái toán giá trị đền bù giải phóng mặt bằng chưa chuẩn xác, hồ sơ khảo sát địa chất còn nhiều sai sót, và một số hạng mục nghiệm thu, thanh toán không đúng thiết kế.
Thanh tra yêu cầu Ban Quản lý dự án tổ chức họp kiểm điểm trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân có liên quan, đồng thời thu hồi các khoản nợ tạm ứng và khấu trừ thuế không hợp lệ. Điều này nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc quản lý dự án công trình trọng điểm.
Với tình trạng dang dở kéo dài, dự án hồ Lộc Đại không chỉ là bài học về sự lãng phí mà còn là lời cảnh tỉnh cho công tác quản lý và giám sát các công trình đầu tư công tại Việt Nam.
