Giá nhà đô thị cao gấp 30 lần thu nhập: Đại biểu Quốc hội cảnh báo nguy cơ chính trị - xã hội
Tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội sáng 21/4, đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) đã nêu lên một thực tế đáng báo động: giá nhà tại các đô thị lớn của Việt Nam hiện đã cao gấp 25-30 lần thu nhập bình quân hàng năm. Con số này vượt xa ngưỡng an toàn theo thông lệ quốc tế, thường chỉ dao động từ 4-6 lần.
“Với mức giá chênh lệch khủng khiếp này, người trẻ dù có làm việc cật lực suốt 30 năm cũng không thể mua nổi một căn nhà, trong khi đó người thừa kế một mảnh đất lại dễ dàng sở hữu tài sản”, đại biểu Lê Hoàng Anh nhấn mạnh. Ông cho rằng đây không đơn thuần là vấn đề kinh tế mà đã trở thành một thách thức chính trị - xã hội mang tính dài hạn, đe dọa đến sự ổn định và công bằng trong xã hội.
Dòng tín dụng chảy sai hướng: Nguyên nhân cốt lõi
Theo phân tích của đại biểu Lê Hoàng Anh, nguyên nhân sâu xa của tình trạng này xuất phát từ việc tín dụng ngân hàng chảy sai hướng trong thời gian dài. Ông chỉ ra rằng đầu tư tư nhân tại Việt Nam phụ thuộc tới khoảng 80% vào nguồn tín dụng từ ngân hàng, trong khi lãi suất cho vay lại ở mức cao. Điều này khiến chỉ những ngành có lợi nhuận cao hoặc hoạt động đầu cơ tài sản mới có khả năng tiếp cận, dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng.
Phần lớn nguồn vốn tín dụng đã đổ dồn vào lĩnh vực bất động sản mang tính đầu cơ, đặc biệt là tại các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Số liệu từ Thư viện Quốc hội về dư nợ tín dụng của 35 ngân hàng thương mại cho thấy một bức tranh đáng lo ngại:
- Tín dụng bất động sản đã tăng 132% trong vòng 4 năm, từ 1.955.000 tỷ đồng năm 2021 lên 4.541.000 tỷ đồng năm 2025.
- Tốc độ tăng này cao gấp 2,4 lần so với lĩnh vực công nghiệp.
- Quy mô tín dụng bất động sản năm 2025 lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần lĩnh vực nông, lâm, thủy sản.
- Riêng bất động sản và xây dựng đã chiếm tới 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống ngân hàng.
Đáng chú ý, trong giai đoạn 2024-2025, tín dụng bất động sản tiếp tục tăng đột biến 37,6%, trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%. Sự chênh lệch này cho thấy dòng vốn vẫn đang ưu tiên chảy vào kênh đầu cơ thay vì sản xuất thực tế.
Đề xuất kiểm soát bằng công cụ thị trường
Trước thực trạng này, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị Chính phủ cần kiểm soát tín dụng đổ vào bất động sản đầu cơ thông qua các công cụ thị trường, thay vì sử dụng mệnh lệnh hành chính. Ông đưa ra một loạt kiến nghị cụ thể:
- Áp dụng cơ chế dự trữ bắt buộc phân biệt theo lĩnh vực để điều hướng dòng vốn sang sản xuất, công nghệ.
- Thu phí sử dụng đất dựa trên hiệu quả kinh tế và tiến độ đưa đất vào sử dụng thực tế.
- Đưa vào Luật Thủ đô và Luật Đô thị đặc biệt các quy định: đất dự án chậm triển khai quá 24 tháng phải chịu phí tăng dần theo thời gian; nhà, đất thứ hai trở lên không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê phải áp dụng mức phí lũy tiến.
Nguồn thu từ các chính sách này nên được chuyển vào Quỹ nhà ở xã hội, phục vụ tái thiết chung cư cũ và phát triển hạ tầng đô thị thiết yếu. Theo đại biểu, đây là giải pháp then chốt để kìm chế hoạt động đầu cơ, đồng thời tạo không gian cho tăng trưởng kinh tế thực chất.
Phát triển mạnh thị trường vốn để giảm áp lực ngân hàng
Cũng trong phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP Huế) đã chia sẻ quan điểm về việc cần phát triển mạnh kênh thị trường vốn. Ông cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10%, Việt Nam phải cải thiện hiệu quả đầu tư, với chỉ số ICOR hiện ở mức khoảng 6,4%.
Đại biểu phân tích: “Nếu giảm ICOR xuống 4,5%, tổng vốn đầu tư cần thiết sẽ vào khoảng 40% GDP, tương đương hơn 200 tỷ USD”. Tuy nhiên, nền kinh tế hiện đang phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng với tỷ lệ khoảng 145% GDP, cao hơn đáng kể so với Malaysia hay Thái Lan (khoảng 110%), tiềm ẩn nhiều rủi ro về nợ xấu và an toàn vốn.
Do đó, đại biểu Nguyễn Hải Nam đề xuất phát triển mạnh thị trường vốn, đặc biệt là thông qua trái phiếu và cổ phiếu, nhằm chia sẻ gánh nặng cung ứng vốn cho nền kinh tế. Ông đưa ra 5 nhóm giải pháp chi tiết:
- Hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến trái phiếu.
- Nâng cao minh bạch và xếp hạng tín nhiệm.
- Phát triển hệ thống nhà đầu tư và trung gian tài chính.
- Thúc đẩy các sản phẩm mới như trái phiếu xanh.
- Vận hành hiệu quả thị trường thứ cấp, nâng cao thanh khoản.
Đại biểu cũng gợi mở việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Quảng Ninh để huy động nguồn lực cho phát triển hạ tầng. Theo ông, việc phát triển đồng bộ thị trường vốn sẽ giúp giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng, đồng thời tạo nền tảng tài chính bền vững cho mục tiêu tăng trưởng cao trong những năm tới.
