Doanh nghiệp bất động sản đối mặt thách thức lớn trước mục tiêu tăng trưởng 12%
Tại Hội thảo "Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026" do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam chủ trì và Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt tổ chức sáng 31/3, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch HĐQT Công ty CP bất động sản Toàn Cầu - Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), đã nêu bật những vướng mắc nghiêm trọng mà ngành bất động sản và xây dựng đang phải đối mặt.
Thế tiến thoái lưỡng nan giữa thi công và vi phạm hợp đồng
Ông Hiệp nhấn mạnh rằng, để đạt mức tăng trưởng GDP hai chữ số, ba trụ cột chính cần được kích hoạt: Nông lâm nghiệp xuất khẩu; Công nghiệp - Xây dựng; và Tiêu dùng. Riêng nhóm ngành công nghiệp và xây dựng, vốn đóng góp 9 - 10% GDP cả nước, phải gánh vác mục tiêu tăng trưởng lên tới 12% trong năm 2026. Tuy nhiên, thực tế hiện nay buộc các doanh nghiệp phải tập trung vào "sinh tồn" thay vì phát triển.
Theo ông Hiệp, ngành xây dựng bước vào năm 2026 với cơ hội lớn khi Chính phủ quyết định giải ngân nguồn vốn đầu tư công khổng lồ, lên tới 1 triệu tỷ đồng, cùng với việc tháo gỡ hàng loạt nút thắt pháp lý thông qua Nghị quyết 171 và các bộ luật sửa đổi. Tại Hà Nội, ước tính có hơn 400 dự án được tái khởi động vào cuối năm 2025.
Nhưng thách thức không nhỏ khi giá nguyên nhiên liệu đầu vào tăng cao do tác động từ xung đột tại Trung Đông. "Áp lực chi phí khiến hàng loạt nhà thầu rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: Tiếp tục thi công sẽ lỗ nặng, nhưng dừng lại thì vi phạm hợp đồng", ông Hiệp chia sẻ.
Hàng tồn kho và nợ xấu: Nguy cơ bùng nổ
Bên cạnh đó, năng lực nội tại của ngành cũng là một dấu hỏi lớn. Số lượng doanh nghiệp xây dựng quy mô vốn trên 500 tỷ đồng hiện nay rất ít, khó lòng hấp thụ hết các siêu dự án. Tình trạng tín dụng cho bất động sản bị siết chặt càng làm trầm trọng thêm vấn đề.
Ông Hiệp giải thích: "Bản chất ngành bất động sản phụ thuộc tới 70% vào vốn vay ngân hàng, nhưng hiện nay, các ngân hàng lớn (kể cả nhóm Big 4) đang từ chối cấp tín dụng cho các dự án mới, hoặc chỉ lựa chọn rất khắt khe các dự án tại khu vực Hà Nội và TP.HCM. Lãi suất tăng cao khiến cả chủ đầu tư lẫn người mua nhà ở thực đều khó khăn."
Ông cảnh báo thêm: "Nguồn tiền tắc nghẽn, doanh nghiệp không thể triển khai dự án, còn hàng tồn kho đứng trước nguy cơ trở thành nợ xấu khổng lồ do không có thanh khoản. Việc xử lý khối nợ xấu 1 triệu tỷ đồng của nền kinh tế cũng sẽ rơi vào bế tắc nếu dòng tiền không được khơi thông."
Kiến nghị và giải pháp cho tương lai
Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam kiến nghị, để ngành đạt được mức tăng trưởng 12% và đóng góp vào mục tiêu chung, điều kiện tiên quyết là phải có sự điều chỉnh linh hoạt và nới lỏng từ chính sách tiền tệ. Ông nhấn mạnh tác động lan tỏa của xây dựng và bất động sản sang nhiều ngành khác, liên quan đến hơn 10 ngành kinh tế từ vật liệu xây dựng đến du lịch.
"Nếu không có các giải pháp can thiệp để hạ nhiệt lãi suất và khơi thông dòng vốn tín dụng, mục tiêu tăng trưởng vĩ mô sẽ gặp phải lực cản vô cùng lớn", ông Hiệp nói.
Về phía doanh nghiệp, ông Hiệp cho rằng năm 2026 cần tập trung vào các phân khúc có khả năng tiêu thụ tốt hơn như nhà ở xã hội, nhà ở mức giá trung bình, hoặc cải tạo chung cư cũ. Tuy nhiên, việc tìm ra các giải pháp vốn phù hợp để tồn tại và vượt qua khó khăn về tín dụng là quan trọng hơn cả.
Bối cảnh thị trường và số liệu đáng chú ý
Động thái siết chặt tín dụng được thể hiện rõ qua việc Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đề nghị các chi nhánh tạm dừng trình trụ sở chính tiếp cận mới các dự án bất động sản từ giữa tháng 2, theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước về kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng.
Năm ngoái, tín dụng toàn nền kinh tế tăng hơn 19%, đạt dư nợ 18,58 triệu tỷ đồng, trong đó dư nợ kinh doanh bất động sản đạt khoảng 2 triệu tỷ đồng. Theo số liệu tổng hợp của Vietstock, đến cuối năm 2025, tổng giá trị tồn kho của 103 doanh nghiệp trên các sàn chứng khoán đã chạm mốc gần 508.000 tỷ đồng, tăng 30% so với đầu năm, với cơ cấu chủ yếu là sản phẩm dở dang.
Mặt tích cực, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ đã giúp tháo gỡ 926/2.991 dự án tồn đọng, với tổng quy mô 52.021,8 ha và đầu tư hơn 724.000 tỷ đồng, góp phần tăng số dự án quay trở lại hoạt động. Tuy nhiên, thách thức về tài chính và thị trường vẫn còn đó, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ để đảm bảo tăng trưởng bền vững.
