Mới đây, một nhóm doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu trên địa bàn TP.HCM đã gửi đơn kiến nghị khẩn cấp tới Bộ Công Thương, UBND TP.HCM cùng các bộ, ngành liên quan, bày tỏ lo ngại về nguy cơ suy giảm năng lực của hệ thống bán lẻ trong bối cảnh triển khai xăng E10.
Chiết khấu thấp, chi phí tăng
Theo các doanh nghiệp, mức chiết khấu xăng E10 hiện phổ biến chỉ dao động từ 10-300 đồng/lít, trong khi dầu DO là 10-100 đồng/lít. Trong khi đó, doanh nghiệp vẫn phải duy trì đầy đủ các khoản chi phí bắt buộc. Đặc biệt, để kinh doanh xăng sinh học E10 theo đúng khuyến cáo kỹ thuật, các cửa hàng phải phát sinh thêm chi phí vệ sinh bồn chứa, đường ống công nghệ, cột bơm và các hạng mục liên quan nhằm bảo đảm chất lượng nhiên liệu, an toàn vận hành và quyền lợi người tiêu dùng. Các khoản chi phí này hoàn toàn do doanh nghiệp bán lẻ tự chi trả nhưng chưa được tính toán, bù đắp hoặc hỗ trợ tương xứng trong cơ chế phân phối hiện nay.
"Mức chiết khấu hiện nay thấp hơn rất nhiều so với chi phí thực tế cần thiết để duy trì hoạt động kinh doanh hợp pháp và an toàn. Nhiều doanh nghiệp đang phải hoạt động trong tình trạng lợi nhuận không đủ bù đắp chi phí, thậm chí phát sinh thua lỗ kéo dài", các doanh nghiệp phản ánh.
Bên cạnh vấn đề chiết khấu, nhiều doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn hàng. Có trường hợp cửa hàng gần cạn hoặc hết hàng tồn kho nhưng xe bồn vẫn chưa thể nhận hàng ngay do phải xếp hàng chờ tại kho. Có thời điểm, xe chỉ có thể nhận hàng vào ban đêm sau nhiều giờ chờ đợi, mặc dù doanh nghiệp đã chủ động đăng ký nhu cầu nhập hàng từ trước. Doanh nghiệp bán lẻ không có khả năng tự quyết định thời gian giao nhận hàng hóa nhưng lại phải trực tiếp chịu trách nhiệm trước người tiêu dùng khi xảy ra tình trạng thiếu hàng hoặc gián đoạn bán hàng. Tình trạng này làm gia tăng đáng kể chi phí vận chuyển, chi phí nhân công, giảm hiệu quả khai thác phương tiện và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì tồn kho tối thiểu của doanh nghiệp.
"Nhiều cửa hàng đã rơi vào tình trạng thiếu hàng cục bộ hoặc buộc phải tạm ngừng bán hàng để chờ nguồn cung", văn bản nêu rõ.
Các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu cho rằng nếu tình trạng chiết khấu thấp tiếp tục kéo dài, trong khi chi phí chuyển đổi sang kinh doanh xăng E10 gia tăng và nguồn cung vẫn gặp nhiều khó khăn, nhiều đơn vị sẽ không còn đủ khả năng duy trì vốn lưu động cũng như tái đầu tư cho hoạt động kinh doanh. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp có thể buộc phải cắt giảm sản lượng kinh doanh, thu hẹp quy mô hoạt động, thậm chí tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động tại một số cửa hàng nhằm giảm áp lực tài chính.
Theo các doanh nghiệp, nếu những vướng mắc trên không sớm được tháo gỡ, nhiều doanh nghiệp bán lẻ tư nhân sẽ không còn đủ nguồn lực để duy trì hệ thống hoặc mở rộng hoạt động trong thời gian tới. Điều này có nguy cơ làm thu hẹp số lượng doanh nghiệp bán lẻ độc lập trên thị trường, từ đó ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh, tính đa dạng của hệ thống phân phối cũng như khả năng bảo đảm nguồn cung xăng dầu phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Cần cơ chế chiết khấu tối thiểu cho hệ thống bán lẻ
Từ thực trạng nêu trên, các doanh nghiệp kiến nghị khẩn trương tổ chức đối thoại giữa cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu nhằm ghi nhận đầy đủ thực trạng hoạt động hiện nay. Đồng thời, rà soát toàn diện tình hình chiết khấu, nguồn cung và khả năng duy trì hoạt động của hệ thống bán lẻ xăng dầu trên phạm vi cả nước.
Các doanh nghiệp cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế xác định mức thù lao hoặc mức chiết khấu tối thiểu cho hệ thống bán lẻ xăng dầu trên cơ sở chi phí thực tế phát sinh nhằm bảo đảm doanh nghiệp có khả năng duy trì hoạt động ổn định. Theo tính toán sơ bộ của các doanh nghiệp, mức tương đương khoảng 5-7% giá bán lẻ mới có khả năng bảo đảm duy trì hoạt động ổn định của hệ thống bán lẻ.
Ngoài ra, cần tăng cường giám sát việc cung ứng hàng hóa của các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối nhằm bảo đảm nguồn hàng thông suốt, kịp thời và minh bạch cho hệ thống bán lẻ. Các doanh nghiệp cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế bảo đảm thời gian cung ứng hàng hóa hợp lý từ kho đầu mối và thương nhân phân phối đến hệ thống bán lẻ nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải chờ đợi kéo dài khi nhận hàng. Bên cạnh đó là đánh giá tác động thực tế của việc triển khai kinh doanh xăng sinh học E10 đối với doanh nghiệp bán lẻ để có giải pháp điều chỉnh phù hợp trong giai đoạn đầu triển khai.
