Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm đã có bài phát biểu tại Hội nghị giao ban báo chí, nhấn mạnh vai trò và sứ mệnh của báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.
Báo chí trước sự dịch chuyển căn bản
Thứ trưởng Phan Tâm cho rằng môi trường thông tin đang thay đổi với tốc độ chưa từng có. Công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo tạo ra thực tế mới: lượng thông tin nhiều hơn bao giờ hết, nhưng niềm tin vào thông tin lại trở nên khó khăn hơn. Áp lực chính đối với báo chí không chỉ là sản xuất thông tin nhanh, đủ rộng, mà còn là làm sao để thông tin đáng tin cậy hơn, có giá trị hơn và tạo ảnh hưởng tích cực đến xã hội. Người đọc, người xem ngày nay có nhiều nguồn thông tin, do đó họ tinh tế hơn trong lựa chọn. Đây vừa là áp lực, vừa là cơ hội để báo chí chuyên nghiệp khẳng định vị thế so với các nguồn thông tin thiếu kiểm chứng.
Điều mà công nghệ không thể thay thế
Theo Thứ trưởng, đây là thời điểm để báo chí chuyên nghiệp khẳng định những giá trị cốt lõi mà không nền tảng số hay thuật toán nào thay thế được. Đó là khả năng kiểm chứng sự thật qua sự hiện diện và trách nhiệm của con người; tinh thần trách nhiệm nghề nghiệp gắn với cam kết pháp lý và đạo đức; đạo đức nghề báo là nguyên tắc rõ ràng trong mỗi quyết định đưa tin; bản lĩnh chính trị giúp báo chí giữ vững định hướng; sự dấn thân vì lợi ích đất nước và nhân dân. Những giá trị này là lợi thế cạnh tranh bền vững của báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Hoàn thiện thể chế: Hai Nghị định hướng dẫn Luật Báo chí
Bộ VHTTDL đã hoàn tất quá trình tiếp thu ý kiến và trình Chính phủ ký ban hành hai Nghị định hướng dẫn Luật Báo chí số 126/2025/QH15, gồm Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí và Nghị định về quản lý hoạt động phát thanh, truyền hình. Hai Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồng bộ với Luật Báo chí, đảm bảo không có khoảng trống pháp lý. Ba Thông tư cũng đã được chuẩn bị để ban hành ngay sau đó.
Điểm mới tích cực cho báo chí
- Quyền tác nghiệp: Lần đầu tiên quy định rõ nếu cơ quan, tổ chức im lặng quá thời hạn trả lời báo chí (30 ngày giải quyết vấn đề, 15 ngày làm việc đối với kiến nghị), cơ quan báo chí có quyền đăng, phát vấn đề hoặc chuyển lên cấp trên.
- Thẻ nhà báo: Nhà báo chuyển cơ quan báo chí khác được đổi thẻ ngay, không phải xin cấp lại. Nếu hết hợp đồng và nộp lại thẻ, trong 12 tháng được cơ quan khác tiếp nhận với hợp đồng từ 1 năm trở lên, vẫn được xét đổi thẻ.
- Kinh tế báo chí: Cơ quan báo chí điện tử được tích hợp hợp pháp các dịch vụ thương mại điện tử, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế, nội dung theo yêu cầu trên nền tảng của mình, giúp đa dạng hóa nguồn thu.
- Công nghệ: Lần đầu tiên, Nghị định khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thu thập, sản xuất, phân tích và phân phối nội dung, tạo chỗ dựa pháp lý cho chuyển đổi số tòa soạn.
Nội dung cần chuẩn bị ngay
- Tất cả kênh nội dung trên mạng xã hội (YouTube, Facebook, TikTok) phải thông báo với cơ quan quản lý trong 10 ngày làm việc kể từ khi mở kênh; khi chấm dứt hoạt động cũng phải thông báo trước 10 ngày làm việc. Các cơ quan báo chí cần rà soát và lập danh sách kênh hiện có.
- Bảo đảm lưu trữ nguyên vẹn nội dung đã đăng, phát: báo điện tử trong 3 tháng, phát thanh và truyền hình trong 30 ngày. Đây là công cụ tự bảo vệ của tòa soạn khi có tranh chấp.
- Kết nối hệ thống lưu chiểu điện tử quốc gia có hiệu lực từ 1/1/2028, nhưng cần chuẩn bị kỹ thuật ngay trong năm 2026. Các cơ quan báo chí cần đánh giá hạ tầng và bố trí kế hoạch đầu tư.
Hướng tới chiến lược phát triển báo chí
Bộ VHTTDL đang phối hợp xây dựng Chiến lược quản lý và phát triển báo chí theo tư tưởng mới của Đảng, đặt trọng tâm vào phát triển nguồn lực, năng lực công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao, mô hình kinh tế báo chí phù hợp môi trường số, năng lực cạnh tranh quốc tế và xây dựng hệ sinh thái báo chí số năng động, hiện đại, sáng tạo và bền vững. Thứ trưởng khẳng định cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm tạo môi trường thuận lợi để báo chí phát huy giá trị không thể thay thế.
Kết thúc bài phát biểu, Thứ trưởng gửi lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và thành công tới các nhà báo, phóng viên cả nước.
