Cụm công nghiệp Thanh Hóa: Hạ tầng hoàn thiện vẫn trống vắng doanh nghiệp
Tháng 3/2026, tại Cụm công nghiệp (CCN) Đông Văn thuộc phường Đông Quang, tỉnh Thanh Hóa, do Tổng công ty đầu tư phát triển đô thị - CTCP làm chủ đầu tư, một cảnh tượng đáng lo ngại hiện ra. Trên diện tích hơn 17ha, khung cảnh vẫn là mặt bằng trống trải, không có bất kỳ hoạt động sản xuất nào, dù dự án đã hoàn thiện toàn bộ hạ tầng kỹ thuật từ lâu.
Hệ thống giao thông nội bộ, cấp thoát nước, xử lý nước thải, và chiếu sáng đều đã được nghiệm thu đầy đủ. Tuy nhiên, sau gần 8 năm kể từ khi thành lập, CCN này vẫn chưa thu hút được bất kỳ nhà đầu tư thứ cấp nào. Theo Sở Công Thương Thanh Hóa, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là giá đất quá cao, kéo theo chi phí thuê hạ tầng lớn, khiến các doanh nghiệp không mặn mà đầu tư.
"Hạ tầng đã hoàn thiện nhưng không có nhà đầu tư vào hoạt động, điều này gây ra sự lãng phí nghiêm trọng về đất đai và nguồn lực", đại diện Sở Công Thương nhận định một cách thẳng thắn.
Những dự án chậm tiến độ và hệ lụy phức tạp
Một trường hợp khác là CCN Xuân Hòa tại xã Xuân Bình, từng được kỳ vọng sẽ tạo ra việc làm cho khu vực miền núi phía tây của tỉnh. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, dự án vẫn chưa thể hoàn thiện hạ tầng. Đại diện chủ đầu tư là Công ty TNHH Đầu tư hạ tầng CCN Xuân Hòa cho biết, quá trình thi công gặp phải nhiều trở ngại như địa chất phức tạp, phải sử dụng biện pháp nổ mìn do gặp lõi đá lớn; bãi thải không đủ dung lượng, và thủ tục tận thu khoáng sản kéo dài. Những vướng mắc này khiến dự án nhiều lần phải xin gia hạn, chậm tiến độ so với kế hoạch ban đầu.
Trong khi đó, CCN Vĩnh Minh ở xã Biện Thượng do Công ty TNHH BNB Hà Nội làm chủ đầu tư, được thành lập theo Quyết định số 4625/QĐ-UBND ngày 21/11/2018 của UBND tỉnh Thanh Hóa, cũng đang rơi vào tình trạng tương tự. Ghi nhận tại hiện trường vào tháng 3/2026, tuyến đường vào cụm còn ngổn ngang, nhiều đoạn lầy lội; trên công trường chỉ có một vài máy móc hoạt động cầm chừng. Dự án này từng được kỳ vọng sẽ tập trung các cơ sở chế tác đá, nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong khu dân cư.
Tuy nhiên, sau nhiều lần được UBND tỉnh điều chỉnh tiến độ (lên tới 6 lần), dự án vẫn không đạt được các cam kết ban đầu. Đến nay, giai đoạn 1 của dự án mới chỉ hoàn thành một phần hạ tầng như nền, mặt đường, và hệ thống thoát nước; trong khi các hạng mục quan trọng khác như cấp nước, cây xanh, vỉa hè, và nhà máy xử lý nước thải vẫn triển khai chậm hoặc chưa được thực hiện. Tiến độ toàn dự án chậm khoảng 9 tháng so với quy định, không đáp ứng được cam kết của chủ đầu tư.
Giai đoạn 2 của dự án vẫn còn khoảng 1,3ha chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng. Đáng chú ý, quyết định thành lập và điều chỉnh dự án CCN Vĩnh Minh đến nay đã hết hiệu lực pháp lý, làm gia tăng thêm những rủi ro và bất ổn.
Chủ đầu tư năng lực kém và những hệ lụy tiềm ẩn
Theo UBND xã Biện Thượng, địa phương đã nhiều lần mời ông Đỗ Minh Tiến – Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH BNB Hà Nội – tham dự các cuộc họp liên quan, nhưng doanh nghiệp không trực tiếp làm việc, chỉ ủy quyền cho cấp dưới. "Các bên đều đã ký cam kết đẩy nhanh tiến độ, nhưng việc triển khai trên thực tế vẫn chỉ dừng ở mức cầm chừng", đại diện UBND xã cho biết với vẻ thất vọng.
Chính quyền địa phương cũng tiết lộ rằng họ đã nhiều lần liên hệ trực tiếp qua điện thoại với lãnh đạo doanh nghiệp để tháo gỡ các vướng mắc, nhưng không nhận được bất kỳ phản hồi nào. Theo đánh giá của Sở Công Thương Thanh Hóa, nguyên nhân chính khiến CCN Vĩnh Minh chậm tiến độ là do chủ đầu tư hạn chế về năng lực tài chính và tổ chức thực hiện, đồng thời chưa chủ động phối hợp trong công tác giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hồ sơ pháp lý.
Không chỉ chậm tiến độ, dự án này còn phát sinh nhiều vấn đề phức tạp khác. Chủ đầu tư đã ký hợp đồng góp vốn với hàng trăm hộ dân, thu tới 50-95% tiền thuê đất trong khi hạ tầng chưa được hoàn thiện. Cụ thể, đã có 208 hộ góp vốn với tổng số tiền khoảng 132 tỷ đồng, vượt quá số lô đất theo quy hoạch. Một số lô đất thậm chí được ký kết với hai nhà đầu tư khác nhau, gây ra tình trạng chồng chéo và tranh chấp tiềm ẩn.
Sở Công Thương cảnh báo rằng việc huy động vốn vượt quy hoạch và chậm bàn giao mặt bằng có thể tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự, đồng thời gây khó khăn cho công tác quản lý và giải phóng mặt bằng tại địa phương.
Giải pháp và yêu cầu cấp thiết từ cơ quan chức năng
Trước thực trạng đáng lo ngại này, các cơ quan chức năng đã vào cuộc để tìm kiếm giải pháp. Tại cuộc họp diễn ra vào tháng 2/2026, các sở, ngành liên quan đã yêu cầu chủ đầu tư cam kết hoàn thành hạ tầng giai đoạn 1 chậm nhất vào ngày 30/4/2026. Đồng thời, doanh nghiệp phải báo cáo đầy đủ phương án tài chính, rà soát toàn bộ hợp đồng đã ký kết, và có phương án đảm bảo quyền lợi cho các nhà đầu tư thứ cấp.
"Nếu chủ đầu tư không chứng minh được năng lực tài chính hoặc tiếp tục vi phạm các cam kết, chúng tôi sẽ tham mưu UBND tỉnh chuyển hồ sơ sang cơ quan thanh tra để xử lý, làm rõ các sai phạm trong đầu tư, đất đai và huy động vốn", Sở Công Thương nêu rõ quan điểm cứng rắn.
Thực tế tại nhiều CCN ở Thanh Hóa cho thấy, bên cạnh những mô hình hiệu quả, không ít dự án đang trở thành "điểm nghẽn" do năng lực chủ đầu tư không đáp ứng được yêu cầu. Khi dự án chậm tiến độ kéo dài, hệ lụy không chỉ dừng lại ở sự lãng phí đất đai và nguồn lực, mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến niềm tin của người dân, nhà đầu tư, và môi trường kinh doanh của địa phương.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc sàng lọc và giám sát năng lực chủ đầu tư ngay từ giai đoạn đầu, đồng thời thiết lập cơ chế xử lý kịp thời đối với các dự án chậm triển khai. Chỉ có như vậy, mới có thể ngăn chặn được những hệ lụy tiêu cực và thúc đẩy sự phát triển bền vững của các cụm công nghiệp trong tương lai.
