Chuyển biến tích cực trong không gian công cộng TP.HCM sau một thập niên
Sau hơn 10 năm sinh sống và làm việc tại Việt Nam, kiến trúc sư Chris Bosse – chuyên gia kiến trúc quốc tế từng đoạt nhiều giải thưởng – đã chia sẻ những nhận xét sâu sắc về sự phát triển không gian công cộng tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ông nhấn mạnh rằng thành phố đã có những chuyển biến rõ rệt trong việc ưu tiên đầu tư vào các mảng xanh dễ tiếp cận và nâng cao nhận thức về giá trị lâu dài của môi trường đô thị được thiết kế bài bản.
Tư duy quy hoạch chuyển dịch từ công năng sang lấy con người làm trung tâm
Theo ông Bosse, tư duy quy hoạch tại TP.HCM đang dịch chuyển từ cách tiếp cận thuần túy về công năng và giao thông, sang ưu tiên các không gian phục vụ nhu cầu giải trí, văn hóa và tương tác cộng đồng. Sự thay đổi then chốt nằm ở việc tái kết nối quá trình phát triển đô thị với hệ sinh thái tự nhiên, đặc biệt là sông Sài Gòn và mạng lưới kênh rạch nội đô. Thành phố cũng quan tâm nhiều hơn đến trải nghiệm đi bộ và kết nối với giao thông công cộng, tạo ra những không gian linh hoạt phục vụ đa dạng nhóm người dùng.
Ấn tượng mạnh mẽ từ các khu vực ven sông và công viên đô thị
Ông Bosse cho biết những khu vực mang lại ấn tượng mạnh mẽ nhất là các dự án tái định hình ven sông, như tại Thanh Đa hay Ba Son. Những dự án này phản ánh nỗ lực chuyển mình từng bước của dải bờ sông, từ các khu vực bị phân mảnh hoặc tư nhân hóa trở thành cảnh quan công cộng xuyên suốt, nơi người dân có thể tản bộ và gắn kết với thiên nhiên.
Một ví dụ khác là Công viên 23.9, từ một mảng xanh thụ động đang chuyển mình thành "nút giao" đô thị chiến lược, kết nối với tuyến metro, không gian thương mại ngầm và mạng lưới giao thông lân cận. Điều này minh chứng cho sự phát triển của không gian công cộng thành cấu trúc hạ tầng đa lớp, giao thoa hài hòa giữa giao thông, cảnh quan và hoạt động xã hội.
Tiềm năng trở thành siêu đô thị với bản sắc riêng biệt
Với trải nghiệm tại các thành phố như Sydney, Bắc Kinh và Singapore, ông Bosse đánh giá TP.HCM hội tụ đầy đủ đặc điểm của một siêu đô thị: tốc độ đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao và nhu cầu cân bằng giữa hạ tầng và chất lượng sống. Tuy nhiên, thành phố sở hữu bản sắc riêng biệt nhờ khí hậu nhiệt đới, cấu trúc đô thị dày đặc và văn hóa đường phố sôi động.
Cơ hội để TP.HCM trở thành siêu đô thị đương đại nằm ở việc nâng tầm các giá trị cốt lõi thông qua cải thiện liên kết giữa sông ngòi, công viên và hệ thống di chuyển; thúc đẩy giao thông xanh như xe điện; và tăng cường bóng râm, mặt nước, cây xanh cho người đi bộ. Qua đó, thành phố có thể xây dựng mô hình hiệu quả, kết nối tốt, gần gũi với con người và giàu sức sống văn hóa.
Xu hướng doanh nghiệp tư nhân tham gia định hình không gian đô thị
Ông Bosse nhận định sự gia tăng đầu tư từ doanh nghiệp vào không gian công cộng, như một phần của trách nhiệm xã hội (CSR) và chiến lược "kiến tạo địa điểm", đang giúp định hình diện mạo đô thị mới cho TP.HCM theo hướng cởi mở, thân thiện và thích ứng với môi trường.
Tuy nhiên, thách thức then chốt đối với nhà đầu tư là tối ưu chi phí thông qua tư duy thiết kế thông minh. Những dự án thành công nhất không phải là những dự án chi nhiều nhất, mà là những dự án được tính toán thấu đáo nhất, mang lại giá trị công cộng tối đa với sự rõ ràng và tiết chế.
Ông Chris Bosse là nhà đồng sáng lập, Giám đốc khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Xưởng thực nghiệm Kiến trúc viễn tưởng LAVA, với nhiều dự án tại Việt Nam như City Garden TP.HCM, Công viên 23.9, Trường EcoKid tại Vinh và tòa nhà DETECH tại Hà Nội.
