Chính phủ vừa ban hành Nghị định 147/2026 nhằm hướng dẫn thực hiện cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, kéo dài theo Nghị quyết 29/2026 của Quốc hội. Nghị định được ban hành ngày 7/5 và áp dụng đối với các cơ quan nhà nước, người sử dụng đất, tổ chức, cá nhân liên quan đến các dự án được áp dụng cơ chế đặc thù nhằm xử lý vướng mắc pháp lý về đất đai và đầu tư.
Rà soát và điều chỉnh pháp lý các dự án cấp sổ sai
Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị định là hướng dẫn xử lý các dự án đã được cấp giấy chứng nhận không đúng quy định. Theo đó, Sở Xây dựng sẽ chủ trì rà soát sự phù hợp của dự án với quy hoạch đô thị và nông thôn, sau đó tổng hợp hồ sơ trình UBND cấp tỉnh xem xét quyết định điều chỉnh mục đích sử dụng đất hoặc thời hạn sử dụng đất đối với từng dự án. Hồ sơ xử lý bao gồm tờ trình, dự thảo quyết định điều chỉnh, ý kiến từ các cơ quan liên quan và các tài liệu khác.
Đáng chú ý, nghị định quy định rằng đối với diện tích đất được điều chỉnh mục đích sử dụng đất và thời hạn sử dụng đất theo quyết định của UBND cấp tỉnh, thì không cần phải thực hiện lại thủ tục điều chỉnh quyết định giao đất hoặc cho thuê đất. Điều này được xem là một cơ chế nhằm rút ngắn quy trình xử lý cho các dự án bị “treo” trong nhiều năm.
Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm của cơ quan thuế, văn phòng đăng ký đất đai và nhà đầu tư trong quá trình xử lý các giấy chứng nhận đã cấp không đúng quy định. Cụ thể, văn phòng đăng ký đất đai phải công khai thông tin về các giấy chứng nhận thuộc diện xử lý trên phương tiện thông tin đại chúng ba lần, mỗi lần cách nhau 30 ngày; đồng thời gửi thông báo tới các tổ chức hành nghề công chứng, UBND cấp xã nơi có đất và các bên liên quan để phối hợp thực hiện.
Đối với các dự án phải xác định lại nghĩa vụ tài chính, nghị định đưa ra công thức tính phần tiền sử dụng đất và tiền thuê đất phải nộp bổ sung dựa trên chênh lệch giữa giá đất tại thời điểm điều chỉnh và giá đất theo mục đích sử dụng đã được cấp trước đây. Tuy nhiên, nếu nhà đầu tư đã nộp số tiền lớn hơn số phải tính lại theo quy định mới, thì Nhà nước sẽ không hoàn trả phần chênh lệch.
Rà soát để tiếp tục giao đất với các dự án từng vi phạm
Một nội dung đáng chú ý khác của nghị định là hướng dẫn xử lý đối với các dự án vi phạm trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư, quản lý và sử dụng đất. Theo đó, Sở Tài chính sẽ chủ trì rà soát từng dự án về sự phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị, điều kiện năng lực của nhà đầu tư cũng như việc không vi phạm quy hoạch quốc phòng, an ninh và quy hoạch rừng trước khi trình UBND cấp tỉnh xem xét quyết định tiếp tục giao đất hoặc cho thuê đất để triển khai dự án.
Sau khi có quyết định cho phép tiếp tục giao đất hoặc cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư, các cơ quan và người có thẩm quyền sẽ hoàn thiện các thủ tục để thực hiện dự án đầu tư theo thẩm quyền và quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, nghị định cũng quy định cơ chế xử lý khoản tiền bồi thường, hỗ trợ và tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước tại các dự án thuộc diện rà soát. Nếu nhà đầu tư tiếp tục được thực hiện dự án, khoản tiền đã ứng trước sẽ được xử lý theo quy định về tiền sử dụng đất và tiền thuê đất hiện hành. Ngược lại, nếu sau rà soát, nhà đầu tư không đủ năng lực hoặc không được tiếp tục triển khai dự án, UBND cấp tỉnh sẽ xem xét hoàn trả phần tiền bồi thường, hỗ trợ và tái định cư mà doanh nghiệp đã ứng trước, cùng với chi phí đầu tư xây dựng trên khu đất thực hiện dự án (nếu có).
