Năm 2026, xu hướng xét tuyển tổng hợp tại các trường đại học Việt Nam đã giảm đáng kể sự phụ thuộc vào điểm thi tốt nghiệp THPT, với tỷ trọng điểm thi này trong tổng điểm xét tuyển thường dưới 50%, thậm chí chỉ 20% tại Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM). Theo thống kê của Bộ GD-ĐT giai đoạn 2022-2025, ba phương thức tuyển sinh chính gồm điểm thi tốt nghiệp THPT, kết quả học tập THPT và kết hợp cả hai. Riêng năm 2025, chỉ 50,3% thí sinh sử dụng phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT, trong khi 49,7% chọn các phương thức khác như học bạ, thi riêng hoặc kết hợp.
Phương thức xét tuyển tổng hợp ngày càng phổ biến
Bước vào năm tuyển sinh 2026, xét tuyển kết hợp nhiều tiêu chí đã được triển khai rộng rãi tại nhiều trường đại học công lập và tư thục. Khởi nguồn từ Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM) nhiều năm trước, năm nay xu hướng này được áp dụng đồng bộ trong toàn hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM. Các đơn vị thống nhất dùng chung phương thức xét tuyển kết hợp dựa trên các tiêu chí học lực chính: điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học tập THPT và điểm kỳ thi đánh giá năng lực.
ĐH Kinh tế TP.HCM lần đầu tiên thực hiện xét tuyển kết hợp. Thay vì nhiều phương thức độc lập, trường chỉ còn một phương thức xét tuyển kết hợp. Thí sinh chỉ cần sử dụng một trong số các điểm của kỳ thi đã tham dự trong năm 2026, không bắt buộc phải có điểm của cả ba kỳ thi: thi tốt nghiệp THPT, thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM, hoặc kỳ thi V-SAT của ĐH Cần Thơ.
Đa dạng phương thức tại các trường
Trường ĐH Nguyễn Tất Thành dự kiến sử dụng bốn phương thức xét tuyển: xét kết quả thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp môn, xét kết quả học bạ, xét điểm bài thi đánh giá năng lực, và xét tuyển thẳng. Riêng phương thức xét học bạ, thí sinh có ba lựa chọn, trong đó có xét kết hợp giữa điểm trung bình môn học cả năm lớp 12 theo tổ hợp môn với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc điểm thi đánh giá năng lực.
Xét tuyển kết hợp cũng là một trong các phương thức tuyển sinh của Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM và Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM năm nay. Phương thức này dựa trên điểm thi tốt nghiệp THPT, kết quả học THPT và các thành tích khác. ĐH Bách khoa Hà Nội giữ ổn định ba phương thức: xét tuyển tài năng, xét theo điểm thi đánh giá tư duy và xét theo điểm thi tốt nghiệp THPT. Trong hai phương thức đầu, điểm thi tốt nghiệp chỉ là điều kiện cần.
Vai trò thực sự của điểm thi tốt nghiệp THPT
Ngoài mục đích xét tốt nghiệp và đánh giá chương trình giáo dục phổ thông, điểm thi tốt nghiệp THPT được sử dụng làm một trong các nguồn dữ liệu phục vụ tuyển sinh. Việc nhiều trường chuyển sang xét tuyển tổng hợp đã giảm đáng kể vai trò của điểm thi này. Với các trường thành viên ĐH Quốc gia TP.HCM, điểm chuẩn năm nay được xác lập trên hồ sơ năng lực tổng hợp với nhiều tiêu chí. Tỷ trọng điểm thi tốt nghiệp THPT trong phương thức tổng hợp của các trường này đang ở mức dưới 50% tổng điểm xét tuyển. Cụ thể, Trường ĐH Bách khoa chỉ chiếm 20%, Trường ĐH Khoa học sức khỏe 30%, Trường ĐH Công nghệ thông tin 47,5%.
Với cách thức cho phép thí sinh lựa chọn kết quả kỳ thi cao nhất để xét tuyển, thí sinh có thể sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc không khi xét tuyển vào ĐH Kinh tế TP.HCM. Thạc sĩ Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và công tác sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), phân tích: “Năm 2026, trường áp thang 100 điểm. Điểm học lực kết hợp của ba thành phần: điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, điểm thi tốt nghiệp THPT và điểm học bạ ba năm, cộng thêm điểm thưởng chứng chỉ tiếng Anh và điểm ưu tiên. Điểm thi tốt nghiệp THPT chỉ chiếm một phần, nên biến động của phổ điểm thi năm nay sẽ không ảnh hưởng trực tiếp và mạnh đến điểm chuẩn.”
Mức độ ảnh hưởng khác nhau theo nhóm thí sinh
Mức độ ảnh hưởng của phổ điểm thi tốt nghiệp THPT tới điểm chuẩn phụ thuộc vào nhóm thí sinh. Với những thí sinh có tham gia thi đánh giá năng lực, điểm thi tốt nghiệp chỉ chiếm khoảng 35% tổng điểm xét tuyển, nên ít tác động. Ngược lại, thí sinh chỉ xét bằng điểm thi tốt nghiệp và học bạ, điểm thi chiếm tỷ trọng lớn, sẽ “nhạy” hơn với xu hướng chung.
Nhiều trường sử dụng điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT làm một trong nhiều phương thức tuyển sinh bên cạnh xét học bạ và xét điểm kỳ thi đánh giá năng lực. Với các trường này, điểm thi tốt nghiệp là một trong nhiều cánh cửa vào đại học, không phải căn cứ bắt buộc. Ví dụ, các trường thuộc Bộ Công an năm nay tuyển sinh theo ba phương thức: tuyển thẳng, xét tuyển kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế với kết quả bài thi đánh giá của Bộ Công an, và xét tuyển kết hợp kết quả thi tốt nghiệp THPT với kết quả bài thi đánh giá của Bộ Công an.
Mở rộng phương thức ở nhóm ngành sức khỏe
Ngay cả nhóm trường đào tạo sức khỏe, một vài trường bắt đầu mở rộng phương thức xét tuyển từ kỳ thi riêng. Năm 2026, Trường ĐH Y Hà Nội có ba phương thức: xét tuyển thẳng, xét điểm thi tốt nghiệp THPT, và lần đầu tiên xét tuyển bằng điểm thi đánh giá năng lực của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội cho các ngành cử nhân.
Trước những tiêu cực xảy ra với kỳ thi tốt nghiệp THPT, nhiều ý kiến đặt vấn đề có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT thành hai kỳ thi riêng phục vụ xét tốt nghiệp và xét tuyển đại học. Tiến sĩ Phạm Tấn Hạ, cố vấn tuyển sinh và đào tạo Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng: “Chính xu hướng tuyển sinh kết hợp của nhiều trường đại học tốp đầu hiện nay cho thấy sự giảm phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT. Sự thay đổi về cách thức tuyển sinh đánh giá năng lực tổng hợp này góp phần giảm bớt rủi ro từ một kỳ thi cụ thể.”
Hoàn thiện Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính
Bộ GD-ĐT cho biết đã hoàn thiện Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036, trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. Đây được xem là một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia, ứng dụng công nghệ để giảm sự can thiệp chủ quan của con người. Hệ thống thi được thiết kế theo nguyên tắc tự động hóa tối đa các công đoạn có thể, nhưng vẫn duy trì cơ chế kiểm soát, giám sát và trách nhiệm của con người. Kỳ thi cũng có thể được tổ chức nhiều đợt trong năm, thậm chí theo các môn thi riêng và một số bài thi tổng hợp.
Tuyển sinh là quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đào tạo, nhưng các biện pháp quản lý sẽ được siết chặt. Dù không bắt buộc, kết quả của kỳ thi chuẩn hóa quốc gia vẫn sẽ là một căn cứ quan trọng để các trường đại học, cao đẳng sử dụng cho xét tuyển.
