Tuyển sinh Đại học 2026: Những thay đổi quan trọng thí sinh cần biết
Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành giữa tháng 2 đã mang đến nhiều điểm mới, tác động trực tiếp đến chiến lược đăng ký của thí sinh. Trong đó, số lượng nguyện vọng, phương thức xét tuyển, và lợi thế từ các chứng chỉ ngoại ngữ đều bị giới hạn, đồng thời điều kiện xét tuyển học bạ được siết chặt hơn so với các năm trước.
Quy chế mới siết chặt số nguyện vọng và phương thức xét tuyển
Nếu như trước đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo không đặt ra giới hạn cụ thể về số nguyện vọng và phương thức xét tuyển, thì năm 2026, quy định mới chỉ cho phép thí sinh đăng ký tối đa 15 nguyện vọng và tối đa 5 phương thức xét tuyển. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Hòa, Trưởng phòng Khảo thí & Đảm bảo chất lượng tại Trường Đại học Giao thông vận tải, điều này có thể gây khó khăn ban đầu cho các trường có đề án tuyển sinh phức tạp với 15-20 phương thức, buộc họ phải điều chỉnh lại kế hoạch.
Đối với thí sinh, việc giới hạn nguyện vọng có thể ảnh hưởng đến những ai chưa có định hướng rõ ràng. Tuy nhiên, thống kê hàng năm cho thấy phần lớn thí sinh chỉ đăng ký khoảng 6-9 nguyện vọng, nên sự điều chỉnh này được đánh giá là hợp lý. Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng tại Trường Đại học Nguyễn Trãi, đồng tình rằng giới hạn 15 nguyện vọng giúp thí sinh tập trung hơn vào sở trường và năng lực, đồng thời giảm thiểu hồ sơ ảo và quá tải cho hệ thống tuyển sinh.
Chứng chỉ ngoại ngữ: Giới hạn lợi thế kép
Một điểm đáng chú ý khác là quy định về chứng chỉ ngoại ngữ. Trước đây, nhiều cơ sở đào tạo cho phép thí sinh vừa quy đổi điểm từ chứng chỉ, vừa được cộng điểm thưởng, tạo ra lợi thế kép. Tuy nhiên, năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định các chứng chỉ quốc tế chỉ được sử dụng theo một trong hai cách: hoặc quy đổi điểm, hoặc cộng điểm thưởng. PGS.TS Nguyễn Thị Hòa nhấn mạnh đây là bước tiến nhằm tăng tính công bằng, vì không phải học sinh ở mọi vùng miền đều có điều kiện tiếp cận các chứng chỉ này.
Điều chỉnh phương án tuyển sinh tại các trường đại học
Trước những thay đổi từ Bộ, nhiều trường đại học đã điều chỉnh phương án tuyển sinh theo hướng tinh gọn. Ví dụ, Học viện Ngân hàng đưa ra ba phương thức xét tuyển: xét tuyển thẳng, xét tuyển dựa trên kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026, và xét tuyển kết hợp. Trong đó, phương thức xét tuyển kết hợp cho phép thí sinh sử dụng kết quả học tập THPT kết hợp với bài thi đánh giá năng lực hoặc chứng chỉ quốc tế như SAT, IELTS, TOEFL iBT, đồng thời bỏ xét học bạ độc lập.
PGS.TS Trần Mạnh Hà, Trưởng phòng Đào tạo Học viện Ngân hàng, giải thích rằng việc kết hợp nhiều yếu tố đầu vào giúp đánh giá thí sinh toàn diện hơn, vì mỗi phương thức chỉ phản ánh năng lực ở một góc độ nhất định. Ông cũng khẳng định các bài thi bổ sung không thay thế kỳ thi tốt nghiệp THPT, vốn thu hút khoảng một triệu thí sinh mỗi năm.
Lời khuyên cho thí sinh trong mùa tuyển sinh 2026
Với những điều chỉnh này, PGS.TS Nguyễn Thị Hòa khuyên thí sinh cần tập trung học tập tốt, vì dù xét tuyển bằng phương thức nào, điểm thi tốt nghiệp của ba môn vẫn phải đạt tối thiểu 15 điểm. Đồng thời, việc học tập ở bậc THPT vẫn rất quan trọng như nền tảng kiến thức cho đại học.
Khi đăng ký nguyện vọng, thí sinh nên chia thành ba nhóm:
- Nhóm mơ ước: Ngành yêu thích nhưng điểm trúng tuyển cao hơn khả năng dự kiến.
- Nhóm vừa sức: Ngành có mức điểm trúng tuyển gần với năng lực hiện tại.
- Nhóm an toàn: Ngành có điểm trúng tuyển thấp hơn để đảm bảo cơ hội.
Ông Nguyễn Quang Huy bổ sung thêm rằng thí sinh nên chọn nghề trước, sau đó mới chọn ngành và trường, đồng thời tìm hiểu kỹ về nghề nghiệp thông qua gặp gỡ người trong ngành để xây dựng mục tiêu phấn đấu rõ ràng.
