Thí sinh TP.HCM ôn chính tả trước kỳ thi đánh giá năng lực đợt 1 năm 2026
Sáng ngày 17.4, Đại học Quốc gia TP.HCM đã chính thức công bố điểm thi đánh giá năng lực (V-ACT) cho hơn 133.000 thí sinh trên toàn quốc. Theo khảo sát của Thanh Niên tại một số trung tâm luyện thi, ít nhất hàng trăm thí sinh có điểm tiếng Việt thấp nhất so với các phần thi toán, tiếng Anh và tư duy khoa học. Hiện tượng này cũng xuất hiện ở những thí sinh đạt tổng điểm từ 1.000 trở lên, mặc dù có một số ít trường hợp ngoại lệ với điểm tiếng Việt cao hơn.
Tiếng Anh đạt tối đa, tiếng Việt 'xếp chót'
Đáng chú ý, nhiều thí sinh đạt điểm phần thi tiếng Anh ở mức tối đa 300, trong khi điểm tiếng Việt lại nằm ở vị trí thấp nhất trong 4 phần. Trường hợp điển hình là thủ khoa đợt 1 năm nay, em Trần Hoàng Thiên Phúc, học sinh lớp 12 Toán 2 Trường Phổ thông Năng khiếu (ĐH Quốc gia TP.HCM), với điểm tiếng Anh và tư duy khoa học đều là 300, toán đạt 264, còn tiếng Việt chỉ ở mức 234.
Thạc sĩ Bùi Văn Công, giáo viên chuyên luyện thi V-ACT trực tuyến, chia sẻ: "Nhiều học sinh của tôi cũng có kết quả thi phần tiếng Việt thấp nhất trong 4 phần, thậm chí cách phần thi thấp thứ hai khoảng 30-40 điểm." Ông cho rằng điều này không đồng nghĩa với việc năng lực tiếng Việt của thí sinh giảm sút, mà có thể do độ khó không đồng đều giữa các phần trong đề thi.
Đề thi tiếng Việt năm nay thiên về suy luận
Theo thầy Công, phần thi tiếng Việt ở kỳ thi năm 2026 thiên về suy luận hơn là cảm nhận văn chương và đọc hiểu văn bản đơn thuần như trước đây. Điều này có thể tạo ra thử thách lớn cho nhiều thí sinh. Ngoài ra, đề thi năm nay còn bao gồm nhiều câu hỏi ngoài nội dung thông thường, như câu về niêm luật trong thơ Đường luật hoặc các lỗi chính tả.
Thầy Đặng Duy Hùng, quản lý hệ thống luyện thi Helius Education tại TP.HCM, nhận định phần thi tiếng Việt tuy hay và đa dạng nhưng lại nặng về đọc ngữ liệu, chiếm nhiều thời gian làm bài hơn so với các năm trước. "Nhìn chung, phần khó ở đề năm nay xoay cực từ khoa học tự nhiên sang khoa học xã hội", thầy Hùng nói.
Thí sinh chia sẻ về thử thách trong phần thi tiếng Việt
Huỳnh An Khang, thí sinh đạt tổng điểm 1.006 với tiếng Anh 278, tư duy khoa học 253, toán 248 và tiếng Việt 227, cho biết phần thi tiếng Việt đặc biệt khó ở những câu hỏi về kiến thức tích lũy từ các lớp dưới, không phải trọng tâm giảng dạy ở lớp 12. Nam sinh này học tại Trường THPT Phú Nhuận (TP.HCM) và dự định tiếp tục dự thi đợt 2 vào tháng 5 để cải thiện điểm số.
Trong khi đó, một thí sinh khác tại TP.HCM, đạt 283 điểm tiếng Việt và tổng điểm 1.043, chia sẻ: "Riêng em có kết quả tiếng Việt cao hơn các phần khác", mặc dù đa phần bạn bè cùng lớp đều có điểm tiếng Việt thấp nhất.
Tiếng Việt điểm thấp: Nguyên nhân và giải pháp
Thầy Lê Văn Minh, giáo viên luyện thi V-ACT tại Trung tâm Alpha (TP.Đà Lạt), bày tỏ lo ngại về việc sử dụng tiếng Việt của học sinh THCS và THPT. "Tôi nhận ra càng về sau, các bạn càng bị 'hạn chế' về năng lực và cách sử dụng ngôn ngữ Việt. Ngoài đời sống thực tế cũng vậy chứ không riêng gì trong các bài thi học thuật", thầy Minh nói. Ông cũng thông tin rằng hầu hết học sinh trong lớp của mình đều có điểm tiếng Anh cao hơn tiếng Việt.
Để cải thiện tình hình, thầy Minh khuyến khích học sinh trau dồi vốn từ ngữ thông qua việc đọc sách, xem thơ ca, truyện và kịch. Ông còn lồng ghép ngữ liệu về bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt vào các đề thi để nhắc nhở học sinh.
Vấn đề sử dụng tiếng Việt méo mó trong giới trẻ
Trước đó, Thanh Niên đã đăng tải loạt bài về việc một bộ phận người trẻ sử dụng tiếng Việt một cách méo mó, lệch chuẩn, từ 'teencode' đến các cụm từ vô nghĩa. Hiện tượng này lan rộng từ học sinh tiểu học đến sinh viên đại học.
Cô Nguyễn Thị Phương Đài, giáo viên Trường tiểu học Trần Khánh Dư (TP.HCM), chia sẻ: "Thoạt nghe tưởng là vui vẻ, hài hước nhưng lâu dài tạo thành thói quen, các con quên mất luôn từ thông dụng vẫn hay dùng trong tiếng Việt hằng ngày." Cô cũng nhận thấy kỹ năng diễn đạt của nhiều học sinh ngày càng kém đi do ảnh hưởng từ việc xem video ngắn.
Kiến nghị về phổ điểm chi tiết
Từ thực tế trên, có ý kiến cho rằng Đại học Quốc gia TP.HCM cần thống kê và lập phổ điểm cho từng phần thi thay vì chỉ dừng ở phổ điểm tổng. Dữ liệu này sẽ giúp xác định rõ hơn việc điểm tiếng Việt thấp là xu hướng chung hay cục bộ, đồng thời làm rõ nguyên nhân đến từ độ khó đề thi hay năng lực thí sinh. Phổ điểm chi tiết cũng sẽ trở thành cơ sở khách quan để đánh giá độ khó các phần thi, tránh những nhận định cảm tính.
