Chính phủ đặt mục tiêu giảm tối thiểu 30% đầu mối các cơ sở giáo dục công lập, nơi có điều kiện thuận lợi giảm khoảng 50% so với thời điểm ngày 1.7.2025, hoàn thành trước ngày 30.8. Đây là chủ trương lớn theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, nhằm chuyển trọng tâm từ giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục theo quy mô dân số, phân bổ dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho người học và nâng cao chất lượng giáo dục.
Cuộc cải tổ được xã hội kỳ vọng
Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục lần này được xem là một cuộc cải tổ trường học, rất được xã hội kỳ vọng và giáo viên đặc biệt quan tâm vì liên quan đến giảng dạy trực tiếp. Tác động tích cực có thể thấy ngay là giảm đầu mối quản lý. Sau sắp xếp, có hiệu trưởng tiếp tục nhiệm vụ, có hiệu trưởng quay về làm phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn. Vấn đề cần lưu ý là làm sao để dù ở vị trí nào họ cũng tâm phục, khẩu phục.
Hiệu trưởng phải là người quản trị giáo dục trong thời đại chuyển đổi số, không chỉ quản lý bằng hành chính. Việc bổ nhiệm hiệu trưởng cần tuân thủ quy định, lắng nghe ý kiến giáo viên, phụ huynh, học sinh, cựu giáo chức trên tinh thần khách quan, dân chủ, cầu thị. Ngành giáo dục hãy xem đây là cơ hội thể hiện cung cách làm việc mới, tất cả vì lợi ích chính đáng của người học.
Giải quyết thừa - thiếu giáo viên cục bộ, nâng cao chất lượng
Việc sắp xếp có thể giải quyết phần nào tình trạng thừa - thiếu giáo viên cục bộ trong phạm vi một xã, một tỉnh. Thực tế mỗi xã có từ 2 đến 3 trường THCS, THPT nhưng biên chế khác nhau do tính trên số lượng lớp, dẫn đến thừa thiếu cục bộ. Ví dụ, có trường thiếu giáo viên lịch sử - địa lý nhưng thừa giáo viên toán. Lãnh đạo xã cần điều động, luân chuyển, biệt phái giáo viên trong xã đối với trường THCS; lãnh đạo sở GD-ĐT thực hiện điều phối thuyên chuyển hằng năm giáo viên THPT.
Khi sắp xếp, nếu một xã có một trường THCS, nhà trường sẽ thuận lợi điều tiết chất lượng dạy học, phân công giáo viên giỏi đến dạy tại các phân hiệu, từ đó học sinh có cơ hội học tập với thầy cô giỏi, nâng cao chất lượng học tập. Sau sắp xếp, giáo viên, nhân viên dôi dư có thể bố trí làm việc ở phòng Văn hóa - Xã hội theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ hoặc giải quyết theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP về tinh giản biên chế.
Lưu ý tính đặc thù, yếu tố lịch sử
Quá trình sắp xếp cần thận trọng, đúng hướng dẫn của Trung ương, phù hợp đặc điểm kinh tế - xã hội địa phương. Lấy mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục làm nền tảng; sự tinh gọn bộ máy và phát triển chất lượng làm biện pháp; minh bạch, công khai, công tâm, công bằng làm phương châm; nhà trường hạnh phúc làm động lực. Cần phát huy vai trò các trường phổ thông có bề dày lịch sử, là trung tâm chất lượng cao, cánh chim đầu đàn trong đổi mới dạy học tại địa phương.
Tổ chuyên môn giữ vai trò đặc biệt, đặc thù. Sắp xếp tổ chuyên môn không thể giống nhau về cấu trúc, tổ chức, cần lưu ý sự khác nhau về cung cách quản trị, năng lực. Các trường cần thời gian ít nhất học kỳ 1 năm học 2026-2027 để tổ chuyên môn vận hành như trước sắp xếp, sau đó hiệu trưởng và giáo viên mục sở thị để bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó, sắp xếp vừa đúng - vừa trúng - vừa nhân văn.
Sau sắp xếp, các sở GD-ĐT cần chia cụm sinh hoạt chuyên môn theo hướng dẫn của Bộ GD-ĐT. Một số địa phương như TP.HCM đã chia cụm chuyên môn và phân công cụm trưởng. Sinh hoạt chuyên môn phải hướng đến giải quyết vấn đề thực tiễn trong tổ chức dạy và học, kịp thời tháo gỡ khó khăn, lấy hiệu quả học tập và sự tiến bộ của học sinh làm thước đo.
Hình thành các cơ sở giáo dục quy mô lớn theo 2 mô hình
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu thực hiện sắp xếp để hình thành các cơ sở giáo dục quy mô lớn theo hai mô hình:
Mô hình 1: Trường một cấp học quy mô lớn (hoặc Trung tâm giáo dục thường xuyên) có các phân hiệu, điểm trường. Cơ cấu nhân sự gồm 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, 1 bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung, các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù, các tổ chuyên môn phù hợp với phân hiệu, điểm trường. Tùy thực tế, mỗi phân hiệu có 1 phó hiệu trưởng phụ trách.
Mô hình 2: Trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn, thực hiện tại 1 hoặc nhiều địa điểm. Cơ cấu nhân sự tương tự mô hình 1, tổ chuyên môn phù hợp với cấp học, phân hiệu, điểm trường. Tùy thực tế về cấp học, quy mô lớp, khoảng cách địa lý, bố trí mỗi phân hiệu có 1 phó hiệu trưởng phụ trách.
Đồng thời, giải thể các điểm trường lẻ không đạt tiêu chuẩn cơ sở vật chất tối thiểu ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, đồng bào dân tộc thiểu số để tập trung hình thành trường nội trú, bán trú tại điểm trường chính. Nếu chưa chuẩn bị được cơ sở vật chất, khẩn trương hoàn thiện, bảo đảm sắp xếp cho năm học sau (2027-2028).
Không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông; không sáp nhập trường phổ thông với trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên; không sắp xếp cơ sở giáo dục chuyên biệt với trường phổ thông đại trà. Ưu tiên tổ chức lại các cơ sở giáo dục cùng cấp học hoặc có vị trí địa lý gần nhau.
Đối với trường mầm non, tiểu học, THCS, thực hiện sắp xếp trong phạm vi 1 đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm mỗi xã có 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học và 1 trường THCS (hoặc 1 trường phổ thông có nhiều cấp học). Chính phủ cũng yêu cầu mỗi tỉnh, thành phố có tối đa không quá 3 trường dạy nghề công lập. Báo cáo Thủ tướng kết quả sắp xếp trước ngày 6.9.
