Áp lực thi lớp 10 tại Hà Nội: Gần 60.000 học sinh có thể không có suất công lập
Chỉ còn vài tháng nữa, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội sẽ chính thức diễn ra. Đối với nhiều gia đình có con học lớp 9, đây là giai đoạn căng thẳng tột độ khi vừa phải chuẩn bị kiến thức kỹ lưỡng, vừa lo lắng trước khả năng cạnh tranh gay gắt vào các trường công lập. Theo thống kê mới nhất từ UBND TP. Hà Nội, năm nay thành phố có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong khi tổng chỉ tiêu học lớp 10 công lập chỉ vào khoảng 88.000, bao gồm các trường THPT công lập, trung tâm giáo dục thường xuyên và một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp có chương trình văn hóa THPT. Con số này đồng nghĩa với việc gần 60.000 học sinh sẽ không có suất học lớp 10 công lập, buộc phải lựa chọn các hướng học tập khác như trường tư thục, giáo dục thường xuyên hoặc học nghề.
Căng thẳng lan tỏa trong các gia đình
Trong bối cảnh đó, kỳ thi lớp 10 trở thành một trong những kỳ thi cạnh tranh nhất ở bậc phổ thông, gây áp lực nặng nề lên cả phụ huynh và học sinh. Chị Nguyễn Thu Hà, phụ huynh có con học tại một trường THCS ở quận Hoàng Mai, cho biết kỳ thi này khiến cả gia đình đều trong trạng thái thấp thỏm, lo âu. “Từ đầu năm học lớp 9, gia đình đã cho con đi ôn luyện thêm các môn thi. Lịch học của con gần như kín tuần, buổi tối vẫn phải làm đề liên tục. Bố mẹ nhìn con học nhiều cũng xót xa nhưng không học thì lại lo lắng không kém”, chị Hà chia sẻ một cách chân thành. Điều khiến nhiều gia đình căng thẳng nhất là kỳ thi lớp 10 chỉ diễn ra trong vài ngày ngắn ngủi nhưng có thể quyết định hướng học tập tiếp theo ở các bậc sau này, vì chỉ cần kết quả không như mong muốn là phải thay đổi kế hoạch một cách đột ngột.
Không chỉ phụ huynh, nhiều học sinh lớp 9 cũng đang bước vào giai đoạn ôn tập cao điểm trước kỳ thi quan trọng này. Em Trần Minh Anh, học sinh lớp 9 tại quận Cầu Giấy, cho biết lịch học hiện nay khá dày đặc và áp lực. Buổi sáng em học ở trường, buổi chiều học thêm Toán và Tiếng Anh, buổi tối lại dành thời gian ôn Văn. Cuối tuần vẫn phải luyện đề không ngừng để quen với cấu trúc bài thi. Theo nữ sinh này, áp lực không chỉ đến từ lượng kiến thức khổng lồ cần ôn tập mà còn từ kỳ vọng lớn lao của gia đình. “Bố mẹ luôn động viên em cố gắng vào trường công lập. Em cũng muốn đạt kết quả tốt nên đôi lúc cảm thấy khá căng thẳng và mệt mỏi”, Minh Anh chia sẻ với giọng trầm buồn.
Tỷ lệ chọi cao và thay đổi chính sách
Thực tế tuyển sinh những năm gần đây cho thấy mức độ cạnh tranh vào lớp 10 ngày càng rõ rệt và khốc liệt hơn, đặc biệt tại các trường THPT có chất lượng đào tạo tốt. Theo số liệu tuyển sinh, nhiều trường THPT công lập tại Hà Nội có tỷ lệ chọi dao động từ gần 2 đến hơn 3 thí sinh cho một suất học. Chẳng hạn, năm 2025, trường THPT Yên Hòa có tỷ lệ chọi là 1/2,44, tức trung bình gần ba thí sinh dự thi mới một em đỗ. Một số trường khác cũng cạnh tranh cao không kém như THPT Lê Quý Đôn (Hà Đông) với 1/2,35 hay THPT Kim Liên, Đống Đa - đều trên 1/2. Ngay cả nhiều trường công lập ở khu vực nội thành, tỷ lệ chọi cũng phổ biến ở mức gần 2 thí sinh cho một suất, như THPT Phan Đình Phùng khoảng 1,93; THPT Trần Phú – Hoàn Kiếm khoảng 1,78; THPT Việt Đức khoảng 1,67.
Theo các nhà giáo giàu kinh nghiệm, với tỷ lệ cạnh tranh cao như vậy, chỉ cần kết quả một môn thi không đạt kỳ vọng, học sinh cũng có thể đánh mất cơ hội trúng tuyển vào trường mong muốn một cách đáng tiếc. Một thay đổi đáng chú ý trong tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội năm nay là thành phố đã bỏ điều kiện hộ khẩu, thay bằng tiêu chí nơi cư trú thực tế của học sinh. Theo quy định mới, học sinh chỉ cần có nơi cư trú hợp pháp tại Hà Nội là có thể đăng ký dự thi vào lớp 10 các trường THPT công lập trên địa bàn.
Trên nhiều diễn đàn giáo dục, phụ huynh đã bày tỏ lo lắng rằng cuộc đua vốn đã cạnh tranh nay càng thêm khốc liệt hơn. “Số lượng trường công vốn có hạn, trước đây rất khó để vào được trường công lập tốt. Nếu số lượng thí sinh tăng lên do bỏ hộ khẩu thì chắc chắn mức độ cạnh tranh sẽ cao hơn rất nhiều”, chị Thanh Hương bày tỏ quan ngại. Anh Phạm Đức Hoàng, phụ huynh tại quận Nam Từ Liêm, cho biết gia đình anh sinh sống tại Hà Nội nhiều năm nhưng hộ khẩu vẫn ở tỉnh. Việc bỏ điều kiện hộ khẩu giúp con anh có thể đăng ký dự thi thuận lợi hơn. Dù vậy, anh không khỏi lo lắng khi số lượng thí sinh tăng lên trong khi số chỉ tiêu trúng tuyển có hạn thì áp lực cạnh tranh chắc chắn sẽ lớn hơn.
Tâm lý “phải vào công lập” và kỳ vọng
Về vấn đề này, TS. Đặng Minh Tuấn, giảng viên Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội cũng nhận định: “Việc Sở GD&ĐT Hà Nội bỏ chia khu vực tuyển sinh lớp 10 mở ra cơ hội trúng tuyển vào công lập cho nhiều thí sinh hơn. Tuy nhiên, một số trường có thể tăng vọt tỷ lệ chọi do nhiều thí sinh đổ dồn đăng ký, gây thêm áp lực cho kỳ thi”. Nhiều phụ huynh, học sinh cho rằng, việc nới lỏng điều kiện dự tuyển (bỏ điều kiện hộ khẩu) cũng có thể khiến áp lực kỳ thi cạnh tranh lớn lại càng thêm “nóng” và căng thẳng.
Theo nhiều phụ huynh, một trong những nguyên nhân chính khiến kỳ thi lớp 10 luôn tạo áp lực lớn là mong muốn con em được học tại trường THPT công lập. Chị Lê Thị Lan, phụ huynh tại quận Đống Đa, cho rằng nhiều gia đình vẫn coi đây là lựa chọn ổn định và an toàn nhất. “Trường công lập có học phí phù hợp và môi trường học tập ổn định nên phụ huynh nào cũng mong con thi đỗ. Chính vì vậy khi kỳ thi đến gần, cả học sinh lẫn cha mẹ đều căng thẳng và lo lắng không yên”, chị Lan chia sẻ. Theo chị, nhiều gia đình thường xuyên theo dõi sát sao thông tin về chỉ tiêu tuyển sinh, điểm chuẩn của các trường để cân nhắc lựa chọn đăng ký nguyện vọng một cách cẩn thận. Có lúc phụ huynh còn lo nhiều hơn cả con, phản ánh tâm lý phổ biến trong xã hội hiện nay.
Các nhà giáo có kinh nghiệm cho rằng áp lực tâm lý của phụ huynh và học sinh là điều dễ hiểu khi kỳ thi lớp 10 tại Hà Nội có quy mô lớn và mức độ cạnh tranh cao chưa từng thấy. Càng gần thời điểm thi, phụ huynh và học sinh càng quan tâm sát sao đến thông tin tuyển sinh, từ chỉ tiêu đến điểm chuẩn của các trường. Năm nay, theo kế hoạch của Sở GD&ĐT Hà Nội, chậm nhất ngày 6/5, học sinh sẽ biết “tỷ lệ chọi” vào lớp 10 của từng trường, một thông tin quan trọng giúp định hướng đăng ký nguyện vọng.
Trong bối cảnh kỳ thi lớp 10 đang đến gần, nỗi lo của nhiều gia đình tại Hà Nội vẫn hiện hữu rõ ràng, phản ánh sức nóng của một kỳ thi được xem là bước ngoặt quan trọng trong hành trình học tập của học sinh. Áp lực này không chỉ đến từ con số thống kê khô khan mà còn từ kỳ vọng, tâm lý và những thay đổi chính sách, tạo nên một bức tranh phức tạp về giáo dục phổ thông hiện nay.
