15 tỉnh, thành phố sẽ thực hiện thí điểm sáp nhập trường học từ tháng 7 năm nay, theo danh sách do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) tổng hợp. Các địa phương bao gồm: Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Huế, Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Vĩnh Long, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Nghệ An, Đắk Lắk, Lâm Đồng và Đồng Nai.
Mô hình trường học quy mô lớn
Tại 15 địa phương này, hai mô hình trường học quy mô lớn sẽ được đưa vào vận hành thí điểm: mô hình trường một cấp học có các phân hiệu và mô hình trường phổ thông nhiều cấp học. Mục tiêu là đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên (GDTX) công lập, phấn đấu giảm ít nhất 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập hiện có.
Lộ trình thực hiện chi tiết
Theo lộ trình của Bộ GD-ĐT, từ ngày 1/7 sẽ thực hiện thí điểm sáp nhập đầu mối quản lý cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn để hình thành các mô hình trường học quy mô lớn có các phân hiệu, điểm trường; thiết lập mô hình quản trị trường học. Trước ngày 30/8, hoàn thành giai đoạn thí điểm, thiết lập mạng lưới trường lớp phù hợp với địa bàn, quy mô dân số; hoàn thiện bộ máy tổ chức và phương án quản trị trường học để vận hành ngay từ đầu năm học 2026-2027.
Trước ngày 30/12, các địa phương phải đánh giá toàn diện các đối tượng tác động, rút kinh nghiệm giai đoạn 1 (thí điểm); hình thành mô hình quản lý; đề ra giải pháp để triển khai giai đoạn tiếp theo. Từ ngày 30/3/2027, dựa trên kết quả giai đoạn 1, tiếp tục thực hiện sáp nhập, hợp nhất các cơ sở giáo dục trên địa bàn theo thẩm quyền quản lý. Trước ngày 30/4/2027, hoàn thành toàn diện việc sắp xếp, tinh gọn các đầu mối quản lý hành chính; ổn định công tác quản trị, tài chính, tài sản công; bảo đảm toàn hệ thống vận hành đồng bộ, thông suốt và không gây ảnh hưởng đến hoạt động chuyên môn dạy và học tại các điểm trường.
Chính sách cho đội ngũ dôi dư
Bộ GD-ĐT hướng dẫn: “Xây dựng phương án bố trí, sắp xếp cụ thể hoặc giải quyết chế độ chính sách cho đội ngũ dôi dư sau sáp nhập (chuyển làm cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã, luân chuyển làm giáo viên hoặc giải quyết nghỉ theo chế độ phù hợp năng lực, nguyện vọng và yêu cầu công việc). Xây dựng lộ trình, kế hoạch bảo lưu chế độ, phụ cấp đối với cán bộ quản lý bị ảnh hưởng do sắp xếp bộ máy theo quy định hiện hành và chính sách đặc thù của địa phương”.
Nguyên tắc sắp xếp
Bộ GD-ĐT lưu ý 6 nguyên tắc sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục. Trong đó, lấy mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả đầu tư và năng lực quản trị làm định hướng xuyên suốt. Không sắp xếp một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối; cần đánh giá, rút kinh nghiệm giai đoạn 1, hình thành mô hình quản lý, đánh giá tác động các đối tượng liên quan, đề ra giải pháp để triển khai giai đoạn tiếp theo chặt chẽ, hiệu quả, không để học sinh do hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường.
Việc sắp xếp phải tuân thủ các nguyên tắc chuyên môn và khoa học giáo dục; phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, cấp học và loại hình cơ sở giáo dục. Ưu tiên tổ chức lại các cơ sở giáo dục cùng cấp học hoặc có vị trí địa lý gần nhau. Nguyên tắc “lấy người học làm trung tâm; bảo đảm quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục; tạo điều kiện thuận lợi hơn cho học sinh đến trường, không làm phát sinh rào cản địa lý và chi phí; không ảnh hưởng đến công tác huy động học sinh ra lớp để duy trì và nâng cao kết quả phổ cập giáo dục” được Bộ GD-ĐT nhấn mạnh.
Bộ GD-ĐT yêu cầu bảo đảm mỗi đơn vị hành chính cấp xã có tối thiểu 1 trường mầm non, 1 trường phổ thông. Ngoài ra, phải gắn sắp xếp mạng lưới với đổi mới quản trị nhà trường và tinh gọn đầu mối quản lý; sử dụng hiệu quả đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư. Dù sắp xếp trường học nhưng nguyên tắc được Bộ GD-ĐT đưa ra là phải “bảo đảm tính ổn định, kế thừa, hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến hoạt động dạy học, tâm lý của học sinh, nhà giáo và cha mẹ học sinh”.
Bộ GD-ĐT yêu cầu các địa phương theo dõi, đánh giá thường xuyên tình hình thực hiện dựa trên dữ liệu và tác động thực tiễn; kịp thời phát hiện vướng mắc để điều chỉnh phương án, hoàn thiện cơ chế, chính sách và nhân rộng các mô hình phù hợp.
