Học sinh THCS định hướng nghề nghiệp sớm: Tín hiệu tích cực cho tương lai
Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, ngày càng nhiều học sinh trung học cơ sở tại Việt Nam đã sớm xác định được đam mê và mục tiêu nghề nghiệp tương lai. Điều này không chỉ giúp các em học tập có định hướng hơn mà còn tạo nền tảng vững chắc cho những quyết định quan trọng sau này.
Những câu chuyện định hướng từ sớm
Anh Võ Thanh Bảy, phụ huynh học sinh Trường THCS Huỳnh Thúc Kháng tại xã Bờ Ngoong, tỉnh Gia Lai, chia sẻ sự ngạc nhiên khi con trai mình - em Võ Hoàng Hải, hiện là học sinh lớp 9 - đã bày tỏ mong muốn trở thành kỹ sư phần mềm từ rất sớm. "Từ năm lớp 7, con đã bắt đầu tìm hiểu lập trình qua các video trên mạng và tự học viết những đoạn code đơn giản", anh Bảy kể lại. "Con biết rằng để theo đuổi ngành này cần giỏi toán và tiếng Anh, nên đã tập trung nhiều hơn vào hai môn học đó".
Không chỉ ở vùng cao nguyên Gia Lai, tại thành phố Hồ Chí Minh, em Dương Đại Hiển, học sinh lớp 8 Trường THCS Hiệp Phú, cũng đã nuôi dưỡng ước mơ trở thành nhà thiết kế thời trang từ những năm lớp 6, 7. Hiển không chỉ vẽ phác thảo trang phục trong cuốn sổ riêng mà còn tham gia lớp học thiết kế cơ bản vào cuối tuần và thường xuyên theo dõi các show thời trang để học hỏi. Anh Dương Đại Vũ, ba của Hiển, cho biết: "Hai vợ chồng tôi hoàn toàn ủng hộ đam mê của con, điều này giúp con có thêm động lực để theo đuổi ước mơ".
Thay đổi tích cực trong thái độ học tập
Theo ông Nguyễn Thanh Minh, giáo viên Trường THCS Bình Hải tại xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi, việc học sinh có định hướng nghề nghiệp từ sớm đã mang lại những thay đổi đáng kể trong thái độ học tập. "Những học sinh đã xác định được mục tiêu thường học có ý thức hơn, chủ động tìm tòi kiến thức và giảm bớt tâm lý mơ hồ khi đứng trước ngưỡng cửa chọn ngành, chọn trường", ông Minh nhận định. Ông cũng nhấn mạnh đây là tín hiệu tích cực giúp học sinh tránh được tình trạng chọn ngành theo phong trào.
Ở góc độ phụ huynh, anh Nguyễn Chí Tân có con học tại Trường THCS Hoàng Văn Thụ ở thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: "Hồi trước, nhiều học sinh đến lớp 12 vẫn chưa biết học gì. Giờ con tôi học lớp 9 đã tự xác định được ngành nghề muốn theo đuổi. Việc định hướng sớm giúp con chuyên tâm học tập và phát huy khả năng của bản thân".
Hướng nghiệp đúng cách: Khám phá bản thân thay vì chọn nghề cụ thể
Chuyên gia tâm lý giáo dục Huỳnh Phan Tùng từ Trung tâm tham vấn và trị liệu Sài Gòn Mentality tại thành phố Hồ Chí Minh cho rằng hướng nghiệp từ cấp THCS là cần thiết nhưng phải được thực hiện đúng cách. "Nên đẩy mạnh hoạt động hướng nghiệp ngay từ cấp THCS theo hướng mở và linh hoạt", ông Tùng nói. Ông đề xuất một chương trình hướng nghiệp bài bản giúp học sinh không chỉ "biết nghề" mà còn "hiểu mình" thông qua các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp và bài trắc nghiệm tính cách.
"Hướng nghiệp không phải là chọn một nghề cụ thể từ sớm, mà là quá trình khám phá bản thân", ông Tùng nhấn mạnh. "Các em cần được thử nhiều thứ để hiểu rõ hơn về sở thích và niềm đam mê của mình. Trong hành trình này, gia đình đóng vai trò là người đồng hành quan trọng, giúp con có thêm thông tin và trải nghiệm thay vì áp đặt quyết định".
Chuẩn bị sớm để tránh quyết định cảm tính
Tiến sĩ Nguyễn Gia Hy, giảng viên các môn về trí tuệ nhân tạo tại Đại học Swinburne (Úc) và Đại học Deakin (Úc), chia sẻ quan điểm: "Lý tưởng nhất là các bạn nên bắt đầu tìm hiểu và định hình sở thích, thế mạnh của mình từ những năm cuối cấp THCS". Ông khuyến khích học sinh quan sát bản thân về những môn học mình học tốt, lĩnh vực hứng thú và kiểu công việc yêu thích.
Tiến sĩ Gia Hy cảnh báo rằng nếu để đến sát kỳ thi mới nghĩ đến việc lựa chọn ngành nghề, học sinh thường sẽ rất bị động và dễ chọn theo cảm tính, theo bạn bè hoặc theo lời người khác. Ngược lại, việc chuẩn bị sớm sẽ tạo điều kiện để các em có thời gian tìm hiểu kỹ hơn về ngành học, nghề nghiệp tương lai, trường đại học phù hợp và cơ hội việc làm sau này.
Những câu chuyện về học sinh THCS định hướng nghề nghiệp sớm không chỉ là những ví dụ cá nhân mà còn phản ánh một xu hướng giáo dục tích cực. Khi được trang bị đầy đủ thông tin và sự hỗ trợ từ gia đình, nhà trường, các em sẽ tự tin hơn trong việc khám phá và theo đuổi con đường nghề nghiệp phù hợp với khả năng và đam mê của bản thân.
