Chuyên gia tâm lý cảnh báo cách xử lý vụ học sinh viết giấy nhục mạ bạn có thể gây thêm tổn thương
Thạc sĩ giáo dục Lương Dũng Nhân, Giám đốc đào tạo Hệ thống giáo dục ATY và nhà tham vấn tâm lý, đã chia sẻ góc nhìn sâu sắc về vụ việc nhóm học sinh lớp 5 viết giấy nhục mạ bạn tại Trường tiểu học Phan Chu Trinh, TP.HCM. Ông đồng ý với cách gọi đây là "bạo lực tinh thần có tổ chức", nhưng đồng thời bày tỏ lo ngại rằng cách xử lý hiện tại có thể vô tình tạo thêm những tổn thương mới cho chính những đứa trẻ mà mọi người đều muốn bảo vệ.
Phẩm giá và an toàn tâm lý của tất cả trẻ em là ưu tiên cao nhất
Ông Lương Dũng Nhân nhấn mạnh nguyên tắc đầu tiên và không thể nhân nhượng: phẩm giá của cả nạn nhân lẫn 8 em đã viết giấy đều cần được tôn trọng. Điều này nghe có vẻ nghịch lý, nhưng theo ông, đây là điểm then chốt của khoa học giáo dục và tâm lý trẻ em hiện đại. Ông phân tích rằng các em 10-11 tuổi đang ở giai đoạn tiền vị thành niên, vùng vỏ não trước trán chưa phát triển đầy đủ, dẫn đến khả năng ra quyết định và kiểm soát xung động còn hạn chế. Các em có thể học từ mạng xã hội như TikTok, Facebook mà không hiểu hết ý nghĩa, hoặc hùa theo vì áp lực đồng đẳng. Điều này không phải lời biện minh cho hành vi sai, mà là căn cứ khoa học để chọn cách can thiệp phù hợp với não bộ đang phát triển của trẻ.
Trong tâm lý học học đường hiện đại, xử lý bạo lực học đường không đặt câu hỏi "ai đúng, ai sai" lên đầu, mà tập trung vào việc phục hồi phẩm giá nạn nhân, ngăn tái diễn, và giúp người gây hại thực sự sửa đổi từ bên trong. Đây chính là tinh thần cốt lõi của công lý phục hồi.
Đừng để người lớn trở thành "kẻ bắt nạt mới"
Thạc sĩ Lương Dũng Nhân chỉ ra bốn biểu hiện mà người lớn có thể vô tình lặp lại cơ chế gây xấu hổ trước nhiều người, tương tự như hành vi mà họ đang phê phán ở các em:
- Thông báo của nhà trường ban đầu công khai tên bé M. (nạn nhân) trong khi giữ kín tên 8 em vi phạm, gây tái thương tổn cho nạn nhân.
- Yêu cầu 8 em xin lỗi lặp lại nhiều lần trước mặt ban giám hiệu và phụ huynh, có thể trở thành hình thức gây xấu hổ loại trừ thay vì hòa nhập.
- Đưa vụ việc lên mạng xã hội khiến tất cả đứa trẻ liên quan bị phơi bày trên không gian số, ảnh hưởng lâu dài.
- Phụ huynh 8 em dùng văn bản pháp lý để bảo vệ con có nguy cơ khiến con bỏ lỡ cơ hội học cách đối diện với hậu quả và sửa sai.
Ông nhấn mạnh: "Cả 4 hành động trên đều xuất phát từ thiện chí. Nhưng trong giáo dục và tâm lý, thiện chí không đủ. Chúng ta cần kiến thức khoa học và năng lực tự điều hòa của người trưởng thành để không bị cảm xúc cuốn đi".
Vụ viết giấy nhục mạ bạn: Ba tầng can thiệp, không thể chỉ là một khoảnh khắc xin lỗi
Ông Lương Dũng Nhân đề xuất mô hình can thiệp ba tầng dựa trên khung hệ thống hỗ trợ đa tầng (MTSS) được StopBullying.gov khuyến nghị:
- Tầng phổ quát: Trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng xã hội - cảm xúc cho toàn trường, đặc biệt chú trọng đào tạo vai trò người chứng kiến có trách nhiệm.
- Tầng nhóm liên quan: Tổ chức các buổi vòng tròn phục hồi cho 8 em, bé M. và bạn chứng kiến, do chuyên gia tâm lý điều phối để các em lắng nghe cảm giác và đề xuất cách sửa chữa cụ thể.
- Tầng cá nhân sâu: Bé M. cần tham vấn tâm lý cá nhân để xử lý tổn thương, trong khi bất kỳ em nào trong 8 em có dấu hiệu khó khăn sâu hơn cũng cần can thiệp chuyên sâu riêng.
Can thiệp ba tầng này cần thời gian vài tháng với sự đồng hành của chuyên gia, không thể chỉ dừng lại ở vài buổi họp. Khoảnh khắc xin lỗi, nếu có, chỉ là một bước nhỏ trong cả tiến trình.
Ông kêu gọi nhà trường mời chuyên gia tâm lý học đường đồng hành, minh bạch tiến trình với phụ huynh. Đồng thời, ông khuyên phụ huynh bé M. dừng đăng tải trên mạng xã hội để tập trung phục hồi tâm lý cho con, và phụ huynh 8 em đừng để văn bản pháp lý ngăn cản con học bài học quan trọng về trách nhiệm.
Theo cập nhật, Trường tiểu học Phan Chu Trinh đã điều chỉnh thông báo, viết tắt tên bé M. sau khi thừa nhận sơ sót. Vụ việc vẫn đang được xử lý với sự phối hợp của các bên liên quan.
