Ngân hàng Thế́ giới đề xuất nghỉ thai sản 12 tháng giải quyết khủng hoảng chăm sóc trẻ mầm non
Hôm nay (3.4), tại TP.HCM, hội thảo "Hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục mầm non" do Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam phối hợp với Vụ Giáo dục mầm non, Bộ GD-ĐT và Ngân hàng Thế́ giới tổ chức đã diễn ra. Tại đây, bà Helle Buchhave, Trưởng nhóm toàn cầu về giới của Ngân hàng Thế́ giới, trình bày nghiên cứu "Chăm sóc để phát triển" trong khuôn khổ Chương trình đối tác chiến lược với Australia.
Nghiên cứu quy mô lớn phản ánh thực trạng đáng báo động
Nghiên cứu được thực hiện trên 4 tỉnh thành gồm Thái Nguyên, Đà Nẵng, TP.HCM và An Giang, với sự tham gia của 1.809 bà mẹ có con từ 3 tháng đến 72 tháng tuổi, khảo sát 200 cơ sở giáo dục mầm non. Ngoài ra, 32 cuộc thảo luận nhóm với 241 phụ huynh và dữ liệu GIS lập bản đồ cung cầu đã được sử dụng để phân tích toàn diện.
Kết quả cho thấy lao động nữ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, nhưng sau khi sinh con, họ phải đối mặt với nhiều bất lợi. Cụ thể, thu nhập bình quân đầu người của các hộ gia đình giảm 27%, trong khi thu nhập tiền lương của phụ nữ sinh con giảm 8,3%.
Khoảng trống chăm sóc trẻ dưới 3 tuổi còn dai dẳng
Báo cáo chỉ ra rằng 75% bà mẹ có con dưới 2 tuổi hiện chưa sử dụng dịch vụ chăm sóc trẻ em, nhưng sẵn sàng chuyển sang nếu có dịch vụ đăng ký với chi phí hợp lý. Tuy nhiên, nguồn cung chưa đáp ứng được nhu cầu: chỉ 23% cơ sở mầm non công lập nhận trẻ dưới 2 tuổi, so với 66% ở khu vực tư thục. Đặc biệt, tại An Giang, các xã có khu công nghiệp không có cơ sở nào dành cho trẻ dưới 3 tuổi.
Nguyên nhân bao gồm giá dịch vụ cao, lo ngại về chất lượng an toàn, thiếu chỗ nhận trẻ dưới 36 tháng tuổi và giờ giấc không phù hợp với lịch làm việc của cha mẹ.
Đề xuất nghỉ thai sản 12 tháng như giải pháp then chốt
Bà Helle Buchhave nêu ra ba trụ cột giải pháp: tăng nguồn cung với chi phí hợp lý và bảo đảm công bằng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhân lực, và quản trị điều chỉnh thị trường lao động phù hợp với chính sách gia đình. Trong đó, đề xuất tăng thời gian nghỉ thai sản lên 12 tháng cho cả cha và mẹ, mỗi phụ huynh được nghỉ 6 tháng, nhằm lấp đầy khoảng trống khi trẻ chưa được nhận vào cơ sở mầm non.
"Khi tăng thời gian nghỉ thai sản, người lao động quay trở lại thị trường lao động cũng được tăng năng suất hơn, điều này chỉ có lợi, không có hại", bà Buchhave nhấn mạnh. Nghiên cứu cũng đề nghị mở rộng chế độ này cho lao động khu vực phi chính thức, vì hiện chỉ khoảng 30% phụ nữ sinh con đủ điều kiện hưởng.
Giải pháp từ Bộ GD-ĐT và TP.HCM
GS-TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, khẳng định giáo dục mầm non là nền tảng hình thành nhận thức và tư duy cho trẻ. Bộ GD-ĐT giới thiệu Chương trình Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non ở địa bàn đô thị, khu công nghiệp giai đoạn 2025-2035, hướng đến năm 2045.
Bà Lê Thụy Mỵ Châu, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết thành phố có hơn 1.800 trường mầm non với trên 520.000 trẻ và hơn 40.000 giáo viên. TP.HCM tập trung vào ba định hướng: mở rộng cơ hội đến trường, nâng cao chất lượng đội ngũ và chuyển đổi số, phát triển mạng lưới cơ sở linh hoạt. Thành phố đã triển khai các mô hình đổi mới như trường công lập giữ trẻ ngoài giờ và cơ sở mầm non tại khu lưu trú công nhân.
Hội thảo kết luận rằng việc cải thiện chăm sóc trẻ em không chỉ giúp phụ nữ lao động yên tâm làm việc, tăng thu nhập gia đình, mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội bền vững.
