Sáng ngày 23 tháng 5, tại Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM, Hệ thống giáo dục mầm non Wisdomland World School đã tổ chức tọa đàm với chủ đề “Chuẩn bị tốt tâm thế cho trẻ 5 tuổi bước vào lớp 1”. Nhiều chuyên gia giáo dục đã tham gia và đưa ra những ý kiến quan trọng về việc chuẩn bị cho trẻ trước ngưỡng cửa tiểu học.
Thiếu kỹ năng tự phục vụ – vấn đề phổ biến
Nghiên cứu sinh, thạc sĩ Nguyễn Thị Ngọc Nuôi, giảng viên Khoa Giáo dục mầm non, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, chỉ ra rằng nhiều trẻ sắp vào lớp 1 thiếu kỹ năng tự phục vụ. Ở trường mầm non, trẻ được cô giáo hỗ trợ từ bữa ăn, giấc ngủ đến các hoạt động học tập. Tuy nhiên, khi bước vào lớp 1, các em cần thể hiện tính tự lập và tự phục vụ nhiều hơn. Để giúp trẻ thích nghi, cha mẹ nên khuyến khích con tham gia làm việc nhà, nhờ con giúp đỡ những việc nhẹ nhàng như dọn dẹp, nấu nướng, từ đó tăng cường kỹ năng tự phục vụ.
Kỹ năng bày tỏ cảm xúc và tập trung
Một vấn đề khác thường gặp là trẻ thiếu kỹ năng bày tỏ cảm xúc. Nhiều bé gặp khó khăn trong việc kết nối với bạn bè, chia sẻ vấn đề hoặc nhờ người lớn hỗ trợ, khiến trẻ chưa cảm nhận được niềm vui khi đến trường tiểu học. Thạc sĩ Nguyễn Thị Ngọc Nuôi cũng lưu ý hiện tượng trẻ chưa quen với việc tập trung học tập. Ở mầm non, trẻ học qua chơi với các hoạt động ngắn, được thoải mái vận động. Nhưng vào lớp 1, các em cần tập trung trong tiết học kéo dài 35 phút và tuân thủ kỷ luật. Cô Nuôi cho rằng, bên cạnh nhà trường, cha mẹ và ông bà đóng vai trò quan trọng trong việc đồng hành cùng con. Trên lớp, trẻ đã được rèn tính tự lập, kỹ năng cầm bút và sự tập trung. Về nhà, phụ huynh có thể cùng con đọc sách, hướng dẫn tư thế ngồi đúng, rèn khả năng tập trung tại bàn học mỗi ngày, cũng như dạy con cách diễn đạt ngôn ngữ, bày tỏ cảm xúc và kết nối với mọi người.
Ba chữ “lực”, ba chữ “không”, năm chữ “yêu”
Tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy, thạc sĩ tâm lý trị liệu, giảng viên Học viện Hành chính Quốc gia cơ sở TP.HCM, nhấn mạnh rằng việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 là một hành trình dài, bắt đầu từ những năm tháng đầu đời. Bà đề cập đến khái niệm “nội lực vững vàng” trong thời đại VUCA (biến động, bất định, phức tạp, mơ hồ), nơi trẻ cần được chuẩn bị ba chữ “lực”: thể lực, trí lực và tâm lực. Ngoài ra, cha mẹ cần dạy con ba chữ “không”: không gây hại cho bản thân, không gây hại cho người khác, và không gây hại cho môi trường, thiên nhiên, xã hội. Đặc biệt, bà Thúy nhấn mạnh năm chữ “yêu” mà cha mẹ nên dạy con: yêu chính mình, yêu gia đình, yêu đất nước với lý tưởng và khát vọng, yêu nhân loại và thế giới xung quanh, và yêu muôn loài, thiên nhiên, môi trường sống.
Không gì thay thế được tình cảm cha mẹ
Thạc sĩ Nguyễn Huỳnh Lâm Thư, Giám đốc trải nghiệm học tập Hệ thống giáo dục mầm non Wisdomland World School, cho rằng cần thay đổi quan niệm chỉ chuẩn bị kiến thức toán, tiếng Việt cho con. Cô nhấn mạnh tầm quan trọng của sự kết nối giữa cha mẹ và con cái trong cuộc sống bận rộn hiện nay. Những câu hỏi mở như “Điều gì con vui nhất ở trường hôm nay?”, những cái ôm hay ánh nhìn khích lệ từ cha mẹ là điều mà trí tuệ nhân tạo (AI) không thể thay thế. Cô Thư khẳng định: “Chuẩn bị vào lớp 1 không phải là mua cho con một chiếc cặp mới hay hộp bút mới, mà quan trọng nhất là chuẩn bị tâm thế mới. Trẻ cần được trao sự tự tin, tự lập, biết tự chăm sóc bản thân, tư duy độc lập, có tình yêu thương và biết bảo vệ bản thân, cùng sự kết nối với mọi người xung quanh bằng trái tim yêu thương.”
