Năm 2025 là năm đầu tiên đề toán thi tốt nghiệp THPT có sự thay đổi toàn diện. Thay vì chỉ sử dụng hình thức trắc nghiệm nhiều lựa chọn, cấu trúc đề mới bao gồm ba dạng thức khác nhau: trắc nghiệm nhiều lựa chọn, trắc nghiệm đúng-sai và trắc nghiệm trả lời ngắn, mỗi dạng có cách chấm điểm riêng biệt. Sự thay đổi này từng khiến nhiều thí sinh năm ngoái gặp khó khăn, một số em bị sốc vì "đọc vào không biết làm".
Yếu tố này góp phần làm số lượng bài thi toán có điểm dưới trung bình tăng vọt từ 17,4% năm 2024 lên 56,4% năm 2025, tức cứ 10 thí sinh thì có khoảng 5-6 em dưới trung bình. Đây là mức cao nhất trong 9 năm và cao thứ hai kể từ khi kỳ thi tốt nghiệp THPT (trước đây là kỳ thi THPT quốc gia) được dùng cho cả xét tốt nghiệp và xét tuyển đại học, cao đẳng. Kỷ lục cao nhất về tỷ lệ thí sinh điểm dưới trung bình môn toán xảy ra vào năm 2016 với 57,4%, chỉ cao hơn năm 2025 khoảng 1%.
Năm nay, cấu trúc, định dạng và tỷ lệ các cấp độ tư duy ở đề các môn, trong đó có toán, vẫn giữ nguyên. Vì vậy, Bộ GD-ĐT cho biết sẽ không công bố đề minh họa mà khuyến nghị các bên liên quan xem đề minh họa và đề chính thức năm 2025 làm tài liệu tham khảo để dạy và học.
Thí sinh e ngại câu đúng-sai
Nguyễn Nhật Tín, lớp 12 Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (P. Xuân Hòa, TP.HCM), cho biết trong những tuần qua, bạn dành nhiều thời gian cho môn toán vì dự định xét tuyển đại học bằng tổ hợp có môn này. Tín kể mỗi tuần dành 4 ngày luyện toán, trong đó học thêm khoảng 4-5 giờ để giải đề, trung bình mỗi ngày 3 đề, còn lại đọc sách giáo khoa các lớp vì đề thi không giới hạn kiến thức chỉ ở năm cuối cấp.
"Mình lo nhất phần xác suất cổ điển cũng như kiến thức cũ hồi lớp 10, 11 mà đề sẽ ra. Nếu mấy nội dung này được nhét vào đề đúng-sai nữa thì chắc mình 'khóc' luôn", nam sinh nói.
Nỗi lo này xuất phát từ việc phần trắc nghiệm đúng-sai có cách chấm điểm không cào bằng mà dựa trên số ý thí sinh trả lời đúng. Cụ thể, ở mỗi câu hỏi, thí sinh chọn đúng 1 ý được 0,1 điểm; đúng 2 ý được 0,25; đúng 3 ý được 0,5; và đúng cả 4 ý mới được tròn 1 điểm. Đồng nghĩa, chỉ cần sai 1 ý là thí sinh mất tới 0,5 điểm, bằng tổng điểm 3 câu các bạn trả lời đúng.
"Thang điểm chấm đúng-sai ghê quá", Tín chia sẻ.
Đó là lý do Tín hy vọng đề toán thi tốt nghiệp THPT 2026 đặt câu hỏi đúng-sai "dễ thở" hơn, đồng thời dung lượng cũng ngắn lại thay vì trải rộng cả 4 mặt giấy như trước để bạn có thể kịp thời "tiêu hóa thông tin". "Mình mong đề chính thức có độ khó tương đương đề các sở GD-ĐT cho thi thử, vì hầu như bạn nào cũng ôn từ đây", Tín nói.
Trần Phạm Duy Bảo, Trường THPT Bùi Thị Xuân (P. Bến Thành), cũng lo lắng ở phần trắc nghiệm đúng-sai vì "không cẩn thận sai 1/4 ý của một câu là đã mất tới nửa số điểm". Để chuẩn bị tốt nhất, Bảo tập trung làm những dạng bài có khả năng ra thi nhưng bạn chưa từng gặp, như bài toán có kiến thức chương trình lớp dưới, hoặc các dạng bài chuyên đề và nâng cao.
"Thời gian này mình chủ yếu tự học, mỗi ngày dành khoảng 6 tiếng cho môn toán và luyện khoảng 2 đề. Mình từng giải đề chính thức của năm ngoái nhưng chỉ được 7,5 điểm - không như kỳ vọng", Bảo bộc bạch.
Lời khuyên giải đề toán thi tốt nghiệp THPT
Thầy Đặng Duy Hùng, quản lý hệ thống luyện thi Helius Education tại TP.HCM, cho biết nhiều học viên cũng sợ phần trắc nghiệm đúng-sai, một phần vì ý (d) ở mỗi câu sẽ khó hơn hẳn 3 ý đầu, "lỡ nhầm lẫn sẽ làm điểm giảm khá nặng". Vì thế, thầy Hùng khuyên thí sinh không nên vội vàng mà cẩn thận làm từng ý (a), (b), (c), vì đây là nền tảng để giải quyết ý (d) tốt hơn.
Nam giáo viên chia sẻ thêm, trong khi trắc nghiệm nhiều lựa chọn và trắc nghiệm đúng-sai là phần để lấy điểm, thì trắc nghiệm trả lời ngắn lại là phần để phân loại thí sinh nên có độ khó cao hơn. "Ngoài tư duy giải bài, thí sinh cũng cần trang bị cả kỹ năng tính toán và bấm máy tính cầm tay tốt thì mới ra đáp số chuẩn xác", thầy Hùng nói. "Tuy nhiên, trong 6 câu trả lời ngắn có 2 câu dễ hơn so với 4 câu còn lại, các bạn có thể tìm làm 2 câu đó trước".
Về việc ôn tập những ngày nước rút, thầy Hùng khuyên thí sinh ôn kỹ các nội dung cơ bản để nắm chắc 8 điểm - tức trọn điểm phần trắc nghiệm nhiều lựa chọn (12 câu), đúng-sai (4 câu) cùng 2 câu dễ hơn ở phần trả lời ngắn (1 điểm). Sau đó, các bạn mới nên tập trung cao độ để lấy 2 điểm khó nhằn ở 4 câu trả lời ngắn còn lại.
Ngoài ra, thí sinh cũng nên điều chỉnh giờ ôn luyện các môn thi phù hợp với giờ thi thực tế. Ví dụ, nếu toán thi lúc 14 giờ thì đều đặn 14 giờ hằng ngày hãy lấy đề toán ra làm. Điều này giúp tạo nhịp sinh học cho não bộ, giúp thí sinh hình thành ký ức cơ bắp và có phản xạ giải toán tốt hơn trong ngày thi chính thức. "Riêng ngày cuối các bạn không nên ôn gì quá sức, tập trung nghỉ ngơi cho cơ thể có được trạng thái tốt nhất khi vào phòng thi", thầy Hùng nói.
Về chiến lược làm bài trong phòng thi, nam giáo viên cho biết nhiều thí sinh thường có thói quen lật sang trang cuối của đề để xem bài khó nhất là gì, nhưng sau khi thỏa mãn tò mò lại thấy hoang mang, phân tâm, ảnh hưởng tới phong độ làm bài. "Vì thế khi nhận đề, các bạn nên tập trung hẳn vào hai phần đầu, nắm chắc điểm trước đã rồi hẵng săn các câu độc lạ và khó", nam giáo viên khuyến nghị.
