Hơn 1,22 triệu thí sinh trên cả nước vừa nhận được điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 – kỳ thi đầu tiên theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Ngay sau đó, cuộc đua đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học chính thức bắt đầu, với nhiều yếu tố mới khiến thí sinh không thể chỉ nhìn vào điểm chuẩn năm trước.
Phổ điểm biến động không đồng đều
Theo PGS, TS Phạm Mạnh Hà (Khoa Khoa học và Công nghệ giáo dục, Đại học Bách khoa Hà Nội), đây là năm hiếm hoi phổ điểm các môn dịch chuyển theo nhiều hướng khác nhau. Điểm Toán và Hóa học có xu hướng tăng, trong khi Vật lý, Tiếng Anh và Địa lý giảm. Vì vậy, điểm chuẩn của từng khối sẽ phụ thuộc rất lớn vào tổ hợp xét tuyển. Ông Hà dự báo tổ hợp B00 có khả năng tăng mạnh nhất, D01 có thể nhích nhẹ nhờ điểm Toán, A00 tương đối ổn định, còn A01 và đặc biệt C00 có xu hướng giảm.
Không chỉ dựa vào điểm chuẩn năm trước
Các chuyên gia lưu ý thí sinh không nên chỉ nhìn vào điểm chuẩn của năm trước để đặt nguyện vọng. Việc quan trọng hơn là xác định vị trí điểm số của mình trong phổ điểm chung, đồng thời tìm hiểu kỹ cách quy đổi giữa các tổ hợp và các phương thức xét tuyển mà từng trường áp dụng. Bên cạnh kết quả thi THPT, nhiều trường sử dụng kết quả đánh giá năng lực, tư duy, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế hoặc kết hợp nhiều tiêu chí khác. Hệ thống xét tuyển chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo giúp các phương thức này được xử lý đồng thời, bảo đảm mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển vào nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện.
Chọn ngành là chọn nghề nghiệp tương lai
“Mỗi mùa tuyển sinh, câu hỏi của phụ huynh gần như đều xoay quanh điểm số. Đó là câu hỏi cần thiết, nhưng chưa phải câu hỏi quan trọng nhất”, PGS, TS Phạm Mạnh Hà nhận định. Theo ông, chọn ngành không phải là cuộc đua giành một tấm vé vào cổng trường, mà là lựa chọn con đường nghề nghiệp lâu dài. Vì vậy, thay vì chỉ quan tâm đến mức điểm chuẩn hay danh tiếng của trường, phụ huynh và học sinh cần nhìn vào chất lượng chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên, môi trường thực hành, cơ hội việc làm sau tốt nghiệp và trên hết là sự phù hợp giữa năng lực của người học với yêu cầu của ngành nghề.
Kỳ thi đánh dấu bước chuyển trong giáo dục
Ở góc độ quản lý, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 được xem là dấu mốc quan trọng. Đây là năm đầu tiên kỳ thi được tổ chức hoàn toàn theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, diễn ra trong bối cảnh cả nước thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và nhiều địa phương vừa hoàn tất việc sắp xếp đơn vị hành chính. Với quy mô hơn 1,22 triệu thí sinh dự thi tại hàng nghìn điểm thi, áp lực tổ chức lớn hơn nhiều so các năm trước. GS, TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết: “Mục tiêu không phải tăng độ khó, mà tăng khả năng phân hóa, khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề thay vì ghi nhớ máy móc”.
Hướng tới thi trên máy tính và ứng dụng AI
Dữ liệu từ mùa thi năm nay sẽ tiếp tục được Bộ sử dụng để hoàn thiện ngân hàng câu hỏi và điều chỉnh kỹ thuật khảo thí. Xa hơn, Bộ đã hoàn thiện Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036 và trình cấp có thẩm quyền xem xét. Theo định hướng, công nghệ sẽ được sử dụng để giảm tối đa sự can thiệp chủ quan của con người. Các công đoạn như mã hóa đề thi, phân phối và thu nhận bài thi, ghi nhật ký thao tác, quản lý quyền truy cập, chấm tự động câu hỏi trắc nghiệm, phân tích dữ liệu khảo thí và từng bước ứng dụng AI trong xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa sẽ được tự động hóa. Đây không chỉ là thay đổi về công nghệ, mà còn là bước chuyển trong tư duy quản lý khảo thí, hướng tới một hệ thống đánh giá minh bạch, chính xác và dựa trên dữ liệu.
