Tại cuộc họp báo về kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, trước những thắc mắc liên quan đến đề thi môn Ngữ văn, GS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), cho biết công tác ra đề là nhiệm vụ trọng tâm, được lãnh đạo Bộ và Ban chỉ đạo chỉ đạo sát sao. Một trong những yêu cầu là bảo đảm tính vùng miền, từ cách phát âm đến công bằng trong các môn học.
Nội dung nghị luận xã hội giảm điểm
Ông Hà cho hay: “Với môn Ngữ văn, chúng tôi nhận được ý kiến về nội dung nghị luận xã hội. Những nội dung này đã được bàn thảo kỹ trong quá trình soạn thảo đề. Đây là phần phân hóa học sinh. Điểm khác biệt so với năm 2025 là nội dung nghị luận xã hội giảm từ 4 điểm xuống còn 2 điểm, tạo tính mới và phân hóa”.
Theo ông Hà, phần nghị luận xã hội đánh giá khả năng hiểu biết và lập luận của thí sinh. Lệnh hỏi trong đề rất rõ ràng, không yêu cầu học sinh phải nhớ chi tiết hay tiểu sử của Steve Jobs. “Steve Jobs Việt Nam” là một phép ẩn dụ, việc nhận biết ẩn dụ này cũng là nội dung đánh giá và có tính điểm.
Ông Hà nhấn mạnh: “Từng câu, từng từ đã được chắt lọc cẩn thận, tham khảo ý kiến chuyên môn, thậm chí tra từ điển các từ như ‘phát minh’, ‘đổi mới’. Ban đầu, nhóm tác giả cân nhắc cụm ‘những phát minh của’, sau đó dùng ‘với những phát minh’”.
Áp dụng Rubric trong chấm thi
GS Nguyễn Ngọc Hà cũng khẳng định môn Văn vừa có tính khoa học vừa có tính nghệ thuật, khác với các môn khác. So với chương trình 2006, việc kiểm tra xoay quanh hơn chục tác phẩm dẫn đến tình trạng học văn mẫu, hạn chế sáng tạo. Với chương trình 2018, đề thi năm nay đưa tác phẩm của Nguyễn Đình Thi và ngữ liệu về đổi mới, khoa học công nghệ.
Để tăng tính công bằng trong chấm thi, năm 2026 là năm đầu tiên Bộ GD-ĐT triển khai chấm môn Văn bằng phương pháp Rubric. Ông Hà giải thích: “Rubric giúp giảm yếu tố chủ quan của người chấm. Hệ thống gắn tiêu chí với khung điểm tương ứng. Việc này đã được tập huấn trong Module 3 và một số địa phương đã áp dụng”.
Đại diện Bộ GD-ĐT khẳng định Rubric sẽ hạn chế mâu thuẫn, dễ thống nhất trong chấm thi, đặc biệt với môn Ngữ văn có tính định lượng khó hơn các môn khoa học cơ bản.
