Đề án thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Tự động hóa và bảo mật là trọng tâm
Ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), cho biết đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026 - 2036 đang trình Chính phủ, với định hướng ứng dụng công nghệ để tự động hóa tối đa các công đoạn, qua đó giảm thiểu sai sót và hạn chế sự can thiệp chủ quan của con người. Hệ thống vẫn bảo đảm cơ chế kiểm soát, giám sát và trách nhiệm của cán bộ trong các khâu cần sự tham gia của con người.
AI hỗ trợ xây dựng ngân hàng câu hỏi, nhưng không tự quyết định đề thi
Theo ông Chương, các công nghệ dự kiến được nghiên cứu, ứng dụng tập trung vào bảo mật dữ liệu, tự động hóa quy trình tổ chức thi, giám sát hệ thống, chấm thi và sử dụng AI để hỗ trợ một số công đoạn trong quá trình xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa. Ông nhấn mạnh: "AI không tự quyết định nội dung đề thi và không thay thế đội ngũ chuyên gia xây dựng, thẩm định, thử nghiệm và phê duyệt câu hỏi. Câu hỏi thi vẫn phải được xây dựng, thẩm định, thử nghiệm và phê duyệt theo quy trình chuyên môn chặt chẽ".
Yêu cầu cao về an toàn hệ thống và bảo vệ dữ liệu cá nhân
Đề án đặt ra yêu cầu rất cao về an toàn hệ thống. Dữ liệu đề thi và bài thi phải được mã hóa trong quá trình truyền, lưu trữ và sao lưu; hệ thống phải phân quyền truy cập theo nhiệm vụ, xác thực người vận hành, ghi đầy đủ nhật ký thao tác và có cơ chế phát hiện truy cập bất thường; dữ liệu được sao lưu theo nhiều lớp dự phòng để tránh mất bài thi khi thiết bị gặp sự cố. "Việc khai thác dữ liệu sau kỳ thi phải tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin", ông Chương nói.
Công nghệ nhận diện thí sinh chỉ hỗ trợ, không thay thế cán bộ coi thi
Về công nghệ nhận diện thí sinh, ông Chương cho biết đề án mới xác định theo hướng nghiên cứu để hỗ trợ xác minh danh tính, ngăn ngừa thi hộ. Việc áp dụng phải có căn cứ pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân và phương án xử lý khi công nghệ nhận diện sai. "Công nghệ chỉ hỗ trợ cán bộ coi thi, không thay thế quyết định và trách nhiệm của người có thẩm quyền", ông lưu ý.
Thi trên máy tính không làm thay đổi yêu cầu kỳ thi
Ông Huỳnh Văn Chương mong muốn phụ huynh và học sinh hiểu đúng về đề án. Đề thi vẫn đánh giá kiến thức và năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông; máy tính chỉ là phương tiện làm bài. Học sinh không cần có kỹ năng công nghệ phức tạp, nhưng cần được làm quen để sử dụng thành thạo giao diện thi. Bộ GD-ĐT cùng các địa phương, nhà trường sẽ cung cấp miễn phí phần mềm hoặc bài thi mẫu để học sinh thực hành. "Điều học sinh cần tập trung vẫn là kiến thức và năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông. Máy tính chỉ thay đổi cách làm bài, không làm thay đổi nội dung học tập và yêu cầu của kỳ thi", ông nhấn mạnh.
Lộ trình triển khai: Thử nghiệm từ năm 2027
Bộ GD-ĐT dự kiến từ năm 2027, trong giai đoạn chuyển tiếp, sẽ tổ chức cả thi tốt nghiệp THPT trên giấy và thi trên máy tính tại những địa phương, điểm thi đáp ứng điều kiện. Việc tổ chức phải bảo đảm tương đương về yêu cầu đánh giá và giá trị sử dụng kết quả giữa 2 phương thức. Năm 2027, thí sinh thi trên máy tính và thi trên giấy sử dụng chung nội dung đề thi đối với các môn trắc nghiệm, khác nhau chủ yếu ở phương thức làm bài và ghi nhận kết quả. Việc triển khai sẽ theo lộ trình phù hợp, trên cơ sở thử nghiệm, đánh giá kỹ lưỡng và chỉ mở rộng khi bảo đảm đầy đủ các điều kiện về hạ tầng, kỹ thuật, nhân lực, an toàn hệ thống, sự công bằng và quyền lợi của người học.
